Kiedy Bartek oznajmił, iż przepisuje warsztat na siostrę, Danuta akurat smażyła placki ziemniaczane. Patelnia skwierczała, w telewizorze leciał program o pogodzie na jutro, zapowiadali przymrozki mimo iż był dopiero koniec października.
— Jak to przepisujesz — powtórzyła, nie odrywając łopatki od patelni.
— Marta potrzebuje czegoś na start. Rozwodzi się, zostaje z dwójką dzieci. A ten warsztat i tak bardziej mój niż twój, no bo ja tam pracuję.
Danuta miała pięćdziesiąt trzy lata i dwadzieścia osiem lat małżeństwa za sobą. Warsztat przy ulicy Kolejowej w Tarnowie kupili razem w dwa tysiące trzecim — ona sprzedała wtedy mieszkanie po babci w Bochni, dołożyła sto dwadzieścia tysięcy złotych, żeby starczyło na lokal i pierwsze wyposażenie. Bartek naprawiał samochody, ona przez piętnaście lat siedziała na recepcji, prowadziła księgowość, dzwoniła do klientów, żeby odebrali auta. Firma była wpisana na niego — tak wtedy poradził znajomy prawnik, podatkowo wygodniej. Ona się na tym nie znała, zaufała.
Placek się przypalił. Danuta zdjęła patelnię z gazu i dopiero wtedy odwróciła się do męża.
— A mnie kto pytał?
— No a co, mam ci tłumaczyć każdą decyzję w firmie? To moja firma.
— Nasza.
— Formalnie moja, Danka. Papiery są papiery.
Wieczorem, kiedy Bartek poszedł do sąsiada obejrzeć mecz, Danuta usiadła w kuchni z laptopem, którego zwykle używała tylko do sprawdzania poczty. Znalazła numer do kancelarii przy Krakowskiej, tej samej, gdzie kiedyś była z koleżanką po jej rozwodzie. Zapisała się na jutro na dziesiątą.
Za oknem sąsiedzki pies, Rex, ujadał na coś w ciemności — może na kota, może na nic. Danuta odsunęła firankę, popatrzyła na pusty chodnik i wróciła do stołu. Na kubku po herbacie została plama, której nie starła.
Do gabinetu mecenas Wesołowskiej weszła punktualnie. Na biurku leżała teczka z jej dokumentami, które przygotowała w nocy — akt sprzedaży mieszkania babci, wyciąg z konta, na które przelała pieniądze wtedy, w dwa tysiące trzecim, umowę spółki cywilnej, którą kiedyś podpisali, bo księgowa im kazała, choć od lat nikt jej nie czytał.
— Pani Danuto, proszę spojrzeć na paragraf trzeci — mecenas Wesołowska przesunęła kartkę przez biurko. — Warsztat formalnie jest jednoosobową działalnością pani męża. Ale skoro wniosła pani środki własne na jego zakup i to udokumentowane, a przez lata pracowała pani w firmie bez wynagrodzenia albo z wynagrodzeniem poniżej rynkowego — to jest podstawa do roszczenia. Zwłaszcza iż jesteście małżeństwem bez rozdzielności majątkowej.
— Czyli mogę coś zrobić.
— Może pani żądać rozliczenia nakładów. I żeby to zrobić skutecznie, zanim mąż przepisze cokolwiek na siostrę, musimy działać teraz. Nie za miesiąc.
Danuta wróciła do domu po dwóch godzinach. Bartek siedział przy stole, jadł kanapkę z pasztetem, gazeta rozłożona na sport.
— Gdzie byłaś?
— Załatwiałam sprawy.
— Jakie sprawy?
Nie odpowiedziała. Przez tydzień zbierała dokumenty — wyciągi bankowe sprzed dwudziestu lat, umowę sprzedaży mieszkania, zeznania podatkowe, w których figurowała jako współpracująca przy prowadzeniu działalności. Mecenas Wesołowska złożyła wniosek o zabezpieczenie majątku przed sądem rejonowym — żeby Bartek nie mógł przepisać warsztatu, dopóki sprawa się nie rozstrzygnie.
Postanowienie przyszło pocztą w piątek. Bartek otworzył kopertę przy śniadaniu, zanim Danuta zdążyła wyjść do sklepu po bułki.
— Co to jest?
— Zabezpieczenie majątkowe. Nie możesz przepisać warsztatu na Martę, dopóki sąd nie rozstrzygnie mojego roszczenia o zwrot nakładów.
Twarz mu poczerwieniała, jakby ktoś nagle podniósł temperaturę w kuchni o dziesięć stopni.
— Ty to zrobiłaś? Za moimi plecami?
— Tak jak ty przepisałeś warsztat za moimi.
— Ja jeszcze nic nie przepisałem!
— Bo nie zdążyłeś.
Zadzwonił telefon. Marta. Bartek odebrał, wyszedł na korytarz, ale Danuta i tak słyszała przez cienkie drzwi — głos siostry, wysoki, przerywany, coś o tym, iż umówiła się już z komornikiem u byłego męża, iż liczyła na te pieniądze z warsztatu, iż teraz wszystko się rozsypuje.
Bartek wrócił do kuchni z telefonem jeszcze w ręku.
— Zniszczyłaś siostrze życie.
— Nie. Ty próbowałeś oddać jej to, co w połowie należy do mnie, żeby uratować jej sytuację kosztem mojej. To różnica.
Sprawa ciągnęła się cztery miesiące. W lutym, przy oszronionym oknie kancelarii, mecenas Wesołowska przedstawiła ugodę, na którą zgodził się w końcu Bartek, bo adwokat po jego stronie powiedział mu wprost, iż w sądzie i tak przegra, a koszty rozprawy tylko urosną. Danuta miała otrzymać sto siedemdziesiąt pięć tysięcy złotych tytułem rozliczenia nakładów i wkładu pracy — połowę wartości warsztatu, wycenionej przez biegłego.
Podpisali dokumenty w obecności notariusza przy ulicy Krakowskiej. Bartek podpisał się szybko, nie patrząc na nią. Danuta wzięła długopis, przeczytała jeszcze raz każdą linijkę, dopiero potem złożyła podpis — wyraźnie, bez pośpiechu.
Pieniądze wpłynęły na jej konto dwudziestego ósmego lutego. Tego samego dnia poszła do banku przy Rynku, otworzyła osobne konto, na które przelała całą kwotę. Kupiła też niewielkie mieszkanie na Klikowskiej, dwa pokoje, trzecie piętro, balkon wychodzący na park. Zapłaciła zadatek następnego dnia.
Bartek zadzwonił wieczorem tego samego tygodnia. Nie odebrała za pierwszym razem. Za drugim tak.
— Danka, może porozmawiamy. Może to wszystko można jeszcze cofnąć.
— Nie ma czego cofać, Bartek. Umowa jest podpisana, pieniądze są na koncie, mieszkanie mam już zarezerwowane.
— To po prostu tak sobie odejdziesz? Po dwudziestu ośmiu latach?
Za oknem świeciła się latarnia, w której od miesiąca migotała jedna żarówka — sąsiedzi zgłaszali to do spółdzielni, nikt nie naprawiał. Danuta popatrzyła na to migotanie przez chwilę, potem odłożyła telefon na blat, nie kończąc rozmowy do końca, i wróciła do pakowania kartonów z książkami.
