Anna Kowalska krajała pomidory na kolację, kiedy telefon Julki zawibrował na kuchennym blacie obok deski do krojenia. Ekran zapalił się sam, bez hasła — córka nigdy nie blokowała telefonu w domu. Powiadomienie z aplikacji do edycji zdjęć: "Twoje zdjęcie zostało użyte przez 3 innych użytkowników". Anna odłożyła nóż na ścierkę i wzięła telefon do ręki.
Julka miała szesnaście lat i konto na Instagramie z osiemset dwudziestoma obserwującymi, które matka sprawdzała raz na jakiś czas, nie wtrącając się. To powiadomienie nie dawało jej spokoju. Kliknęła. Zdjęcie z Kołobrzegu, z lipca, Julka w czerwonym kostiumie na molo — a obok trzy przeróbki. Na jednej twarz córki nałożona na ciało w bieliźnie, retusz nierówny przy szyi. Na drugiej ktoś dopisał numer telefonu — dziewięć cyfr, których Anna nie rozpoznała. Trzecia krążyła na grupie w komunikatorze nazwanej imieniem i nazwiskiem Julki, z dopiskiem "oferta — pisz priv".
Był wtorek, dwudziesta pierwsza minut dwadzieścia. Zupa pomidorowa stała na gazie, prawie gotowa. Anna wyłączyła palnik, poszła do pokoju córki i zapukała, choć drzwi były uchylone.
— Musimy porozmawiać.
Julka siedziała po turecku na łóżku, w szkolnej bluzie, z zeszytem od matematyki na kolanach — zadanie o funkcji kwadratowej, nierozwiązane do połowy. Podniosła wzrok.
— Co się stało?
Anna podała jej telefon. Julka patrzyła na ekran chyba pięć sekund, zanim cokolwiek powiedziała.
— To nie ja to wrzuciłam. — Głos jej się łamał. — Ktoś zrobił to z mojego zdjęcia sprzed dwóch miesięcy. Myślałam, iż to widzą tylko znajomi.
— Konto było publiczne?
— Chciałam, żeby więcej osób widziało moje rysunki. Wrzucałam je razem z wakacjami.
Anna usiadła obok niej na łóżku, bo nogi nagle wydały się jej niepewne. To nie była sprawa, którą rozwiąże się krzykiem albo zabraniem telefonu na tydzień. Zadzwoniła do Tomasza. Odebrał po trzecim sygnale, w tle warkot betoniarki.
— Zaraz jadę.
Przyjechał z budowy w Gdyni czterdzieści minut później, prosto z placu, kask wciąż miał na głowie — zdjął go dopiero w przedpokoju, kiedy Anna powiedziała mu, co widziała na ekranie, i zobaczył zrzuty.
— Jutro rano komisariat i zgłoszenie do Instagrama. Dziś jeszcze zbieramy dowody.
Na Świętojańskiej przyjęła ich aspirant Nowicka, kobieta może trzydziestoletnia, z kubkiem kawy na biurku i plakietką "cyberprzestępczość" na drzwiach za jej plecami. Julka usiadła między rodzicami na plastikowym krześle, zaciskając palce na rąbku bluzy tak mocno, iż knykcie jej zbielały.
— Możecie mi to pokazać po kolei? — spytała Nowicka, otwierając notatnik.
Julka wzięła telefon od ojca, ale ręka jej drżała na tyle, iż ekran gasnął, zanim zdążyła przesunąć palcem. Odłożyła telefon na biurko i po prostu wskazała palcem, gdzie kliknąć.
— Nie mogę na to patrzeć — powiedziała cicho. — Możecie sami?
Nowicka kiwnęła i przejęła telefon.
— To wygląda na fałszywy wizerunek zrobiony programem do generowania obrazów. Wystarczy jedna ostra fotografia twarzy. Ostatnio mamy takich zgłoszeń kilka w miesiącu, tylko w naszym rewirze.
— Czy mogę zamknąć konto? — spytała Julka.
— Jeszcze nie. Najpierw zrzuty z metadanymi, bo inaczej nie będzie czego przekazać dalej.
Zapisała numery kont, poprosiła o adres mailowy do kontaktu i podała im kartkę z numerem sprawy — 17 cyfr i liter, które Anna później wpisała do telefonu, żeby nie zgubić.
Dni, które nastąpiły, rozłożyły się nierówno. Tomasz brał urlop na żądanie i siedział przy laptopie do drugiej w nocy, sprawdzając, czy któreś ze zdjęć nie wypłynęło gdzie indziej. Julka przestała odzywać się na grupowym czacie klasowym — Anna zobaczyła kiedyś, przechodząc obok jej pokoju, iż dziewczyna trzyma telefon ekranem w dół na biurku i nie dotyka go godzinami.
W piątek wieczorem, przy kolacji, Julka odłożyła widelec.
— Wiem, kto to mógł zrobić.
Anna zamarła z łyżką w powietrzu.
— Bartek. Z równoległej klasy. Pisał do mnie na Insta z miesiąc temu, iż chce się poznać bliżej. Nie odpisałam, bo… no, po prostu nie chciałam. A dzień później zauważyłam, iż mnie zablokował.
Tomasz odłożył widelec obok talerza, głośniej niż trzeba.
— Powiedziałaś to policji?
— Bałam się, iż to nic nie znaczy. Że pomyślicie, iż to moja wina, bo go olałam.
— To nie ma nic wspólnego z winą — powiedziała Anna, ale głos jej zabrzmiał sztywniej, niż zamierzała, bo w głowie już układała, co powie Nowickiej rano.
Nazajutrz Anna zadzwoniła na komisariat i podała imię. Nowicka zapisała je bez komentarza, tylko spytała, czy Julka jest pewna dat.
Zamiast czekać biernie, Julka poszła do wychowawczyni i razem zorganizowały piętnastominutową pogadankę dla klasy o ustawieniach prywatności — bez wymieniania nazwisk, bez szczegółów, po prostu żeby ktoś inny sprawdził swoje konto tego samego wieczoru.
Telefon zadzwonił w środę, za dwadzieścia siódma wieczorem. Anna akurat wyciągała pranie z suszarki, kiedy usłyszała głos Julki z kuchni — cichy, spięty, mówiący "tak", "nie", "dobrze" w odstępach po kilka sekund. Weszła i zobaczyła córkę stojącą przy oknie, z telefonem przyciśniętym do ucha tak mocno, iż aż zbielało jej ucho.
Julka odłożyła telefon na parapet i patrzyła na niego przez chwilę, zanim się odwróciła.
— To Bartek. Przyznał się. Powiedział, iż zrobił to, bo się wściekł, iż go zablokowałam.
Nikt nic nie powiedział przez kilka sekund. Tomasz, który właśnie wszedł z garażu, stał w drzwiach kuchni z kluczami w ręku, nie ruszając się z miejsca.
— I co teraz? — spytała w końcu Julka, patrząc to na jedno, to na drugie z rodziców.
— Teraz to już sprawa sądu rodzinnego — powiedziała Anna. — My możemy tylko być przy tobie.
Julka usiadła przy stole, wciąż w kurtce, choć była w domu od godziny, i patrzyła na wystygniętą herbatę w kubku, którego nie tknęła od czasu, gdy zadzwonił telefon.
— Myślałam, iż jak się dowiem, kto to zrobił, poczuję ulgę — powiedziała cicho. — A czuję się dziwnie. Jakby to wcale nic nie zmieniało.
Anna usiadła obok niej, nie dotykając jej, tylko przysuwając swój kubek bliżej, tak żeby para dotarła do córki.
— Może to się zmieni jutro. Może pojutrze. Nie musi być dzisiaj.
Konto na Instagramie zostało zamknięte na stałe. Julka założyła nowe, prywatne, na które zaprosiła siedemnaście osób — te, które naprawdę znała. Wieczorem, już w piżamie, usiadła na łóżku obok matki i pokazała jej ekran z listą zaproszonych.
— Możesz sprawdzić, czy wszystkich znam.
Anna przejrzała listę, kiwając głową przy każdym imieniu, a Julka patrzyła na jej twarz, jakby to był jedyny dowód, którego jeszcze potrzebowała.
