Marynata
Halina zakręcała ostatni słoik, gdy usłyszała trzask furtki. Nie musiała patrzeć przez okno – po tym, jak Roman zawsze zostawiał ją otwartą na oścież, poznałaby go z zamkniętymi oczami. Wytarła dłonie w fartuch i postawiła słoik obok pozostałych jedenastu, ustawionych rządkiem na kuchennym blacie jak żołnierze.
Główki czosnku moczyły się w occie od trzech dni, dokładnie tak, jak uczyła ją matka. Ocet dziesięcioprocentowy, sól, ziarna pieprzu, liść laurowy. Prosty przepis, który Halina powtarzała co roku od czterdziestu lat, zawsze w tym samym tygodniu sierpnia, zawsze przed dożynkami w Lubomirzu.
Tym razem miało być inaczej. Tym razem robiła to po raz ostatni w tym domu.
Drzwi kuchenne otworzyły się bez pukania.
– Mamo, rozmawiałem z prawnikiem – powiedział Roman, stając w progu z teczką pod pachą. – Dom trzeba sprzedać. Nie stać cię na utrzymanie, a ja nie mogę tu przyjeżdżać co tydzień z Wrocławia.
Halina odstawiła ścierkę.
– Ojciec sadził tę czeremchę pod oknem, kiedy się urodziłeś. Też ją sprzedamy razem z działką?
– Nie chodzi o sentymenty. Chodzi o liczby. – Roman otworzył teczkę i położył kartkę na stole, między słoikami. – Dom wart jest sto dziewięćdziesiąt tysięcy. W Miliczu jest pokój w domu opieki, trzy tysiące miesięcznie, z resztą pieniędzy mogłabyś żyć spokojnie do końca życia.
– Do końca życia w cudzym pokoju.
– We własnym pokoju. Z opieką. Z ludźmi w twoim wieku.
– A gdzie ty będziesz spał, jak przyjedziesz na Wszystkich Świętych zapalić znicz? W hotelu przy cmentarzu?
– Mamo, proszę cię.
– Co, proszę cię? Utrudniam ci?
– Nie powiedziałem tego.
– Ale pomyślałeś. – Sięgnęła po kolejny słoik, ręce jej drżały, kiedy stawiała go w rządku, o milimetr krzywo, musiała poprawić. – Czterdzieści dwa lata przepracowałam w piekarni, żeby spłacić ten dom. Ojciec twój umarł w sypialni na górze. Ty się tu nauczyłeś chodzić, o, tu, na tej podłodze w salonie, trzymałeś się kanapy i puściłeś się dopiero przy oknie.
– I dlatego mi zależy, żebyś była bezpieczna. Żebyś nie leżała kiedyś przy schodach dwa dni, bo nikt nie zauważy.
Słyszała to już trzy razy w tym miesiącu. Za każdym razem podawane jak nowość, świeżo odkryta.
– Rozmawiałeś z Agnieszką, co zrobicie z pieniędzmi?
Roman zamilkł o sekundę za długo.
– To nie ma nic do rzeczy.
– Ma. – Otworzyła szufladę kredensu, wyjęła stary zeszyt w twardej okładce, poplamiony octem i sokiem z wiśni, i rzuciła go na stół, obok kartki od prawnika. – Wiesz co to?
– Twój zeszyt z przepisami.
– Babci twojej zeszyt. Marynaty, przetwory, wszystko, co ta rodzina robiła w tej kuchni od pokoleń. Myślisz, iż w Miliczu mają kuchnię, gdzie ja będę marynować czosnek dla wnuków, których jeszcze nie mam, bo ty boisz się bardziej odpowiedzialności niż ja starości?
Teczka wypadła mu z rąk. Papiery rozsypały się między nogami krzeseł, jeden slajd wylądował pod stołem, przy nodze Haliny.
– To nie fair, mamo.
– Fair byłoby zapytać mnie, czego chcę, zanim poszedłeś do prawnika.
Milczeli. Za oknem wiatr targał gałęziami czeremchy. W kuchni pachniało octem, laurem i czymś jeszcze – starym drewnem, woskiem do podłóg, tym zapachem, który mają tylko domy, gdzie ktoś mieszkał całe życie.
Roman uklęknął, zaczął zbierać papiery po jednym, bez pośpiechu, jakby to dawało mu czas.
– Chcesz tu zostać sama? Siedemdziesiąt jeden lat, piec na węgiel, schody, co trzeszczą?
– Chcę zostać, dopóki mogę. A jak już nie będę mogła – chcę, żebyś decydował ze mną. Nie za mnie.
Podniósł wzrok znad kartek.
– Boję się.
– Ja też się boję.
– Ty się nie boisz niczego, mamo.
– Bałam się, jak miałeś osiem lat i włazłeś na dach komórki. Bałam się na twojej maturze. Jak wyjeżdżałeś do Wrocławia. Jak się żeniłeś. – Urwała, wzięła oddech. – Boję się teraz. Ale strach to nie powód, żeby komuś zabierać dom, Romek. To powód, żeby częściej dzwonić.
Wstał. Teczka wciąż otwarta, papiery wciśnięte byle jak, jeden róg sterczał na zewnątrz.
– A jakby tak opiekunka? Codziennie. I łazienkę zrobić na dole, żebyś nie musiała po schodach.
– To już jest rozmowa. Nie wyrok.
– Porozmawiam z Agnieszką. Naprawdę, nie tylko jej powiem, co ustaliliśmy.
– Szczerze, czy żeby mieć mnie z głowy do następnej wizyty?
Nie odpowiedział od razu. Podszedł do blatu, gdzie stały słoiki, i patrzył na nie, jakby dopiero teraz je zauważył – dwanaście sztuk, oliwkowe główki czosnku pływające w bursztynowym occie.
– Babcia mnie kiedyś uczyła. Miałem dwanaście lat. Wolałem wtedy grać w piłkę.
Halina odsunęła jeden słoik na bok, otworzyła go, wyjęła łyżkę z szuflady i podała synowi razem ze słoikiem, bez słowa, jakby to była najzwyklejsza rzecz na świecie.
– To spróbuj teraz. Ale ostrożnie z octem, bo poleje ci się po rękawie jak zawsze.
Roman spojrzał na łyżkę, potem na matkę, i usiadł przy stole, odsuwając teczkę tak daleko, iż ześlizgnęła się prawie na podłogę. Nikt jej nie podniósł.
