Dorota Nowicka z Częstochowy od dwudziestu sześciu lat panierowała cukinię tak, iż nikt przy stole nie odzywał się, dopóki nie skończył talerza. Ta z sierpnia, twarda jeszcze, zielona, krojona w plastry grube jak dwa palce, osuszona na ręczniku, potem mrożona pojedynczo na tacce, dopiero później do woreczka. Bez tego jedna z drugą sklejałaby się w bryłę i po rozmrożeniu robiła się papka. To ona nauczyła się tego sposobu od matki, a teraz przekazywała synowej, Annie, która przyjechała do niej na zimę z dzieckiem, bo mąż, syn Doroty, pracował na budowie w Norwegii i pieniądze nie starczały na osobne mieszkanie.
Anna gotowała mało, ale sprzątała za dwie osoby i to jakoś się układało. Dorota wyciągała słoiki z piwnicy, cukinię z zamrażarki, a wnuczka, siedmioletnia Zosia, kręciła się przy piecu i pytała, czy będzie chrupiące. W telewizji leciał akurat program kulinarny, którego Dorota nigdy nie wyłączała, choćby nie wiadomo co się działo, bo to był jedyny moment dnia, kiedy mogła usiąść.
Anna wróciła wtedy z urzędu skarbowego blada, z papierem wetkniętym byle jak do torebki, tak iż róg wystawał.
— Muszę z panią porozmawiać. O mieszkaniu na Wrzosowej.
Dorota stała przy desce do krojenia, nóż zawisł jej w połowie plastra.
— A co z nim?
— Ja… — Anna postawiła torebkę na krześle, wyjęła papier, potem znowu go schowała. — Tomek, zanim wyjechał, podpisał u notariusza pełnomocnictwo. Żebym mogła płacić pani rachunki, jakby pani znowu trafiła do szpitala.
— Pamiętam. Sama go do notariusza zawiozłam.
— No i ja tym pełnomocnictwem… przepisałam kawalerkę na siebie.
Nóż stuknął o deskę. Dorota nie podniosła głowy.
— Jak to przepisałaś.
— Notariusz przy Wolności to zrobił, dokumenty były w porządku, on nie pytał, po co…
— Pytam cię ja. Po co.
— Dla Zosi. Kredyt na nasze mieszkanie się nie kończy, Tomek zarabia grosze na tej budowie, a pani ma przecież emeryturę, ma pani z czego żyć…
— Sześćset osiemdziesiąt złotych z tego wynajmu to jest moje jedyne zabezpieczenie, Aniu. Na leki, na węgiel. Nie masz pojęcia, ile kosztuje samo bycie starą.
Anna wykręcała palce, aż zbielały jej knykcie.
— Nie chciałam pani skrzywdzić.
Dorota odwróciła się z powrotem do deski, wzięła kolejny kawałek cukinii i pokroiła go równo, plaster za plastrem.
— Idź spać. Zosia jutro do szkoły.
Nie powiedziała nic więcej tego wieczoru. Wstawiła cukinię do piekarnika, ustawiła termoobrotowy na sto osiemdziesiąt stopni i patrzyła przez szybkę, jak panierka robi się złota. Zosia zapytała, czy babcia jest smutna, a Dorota odpowiedziała, iż musi pilnować, żeby się nie spaliło.
Przez dwa tygodnie nic się nie zmieniło na zewnątrz. Anna dalej sprzątała, dalej gotowała rosół w niedziele, dalej odbierała Zosię ze szkoły. Ale Dorota w tym czasie pojechała autobusem numer jeden na aleję Wolności, do tego samego notariusza, i zapytała, co można zrobić z pełnomocnictwem podpisanym przez syna.
— Pełnomocnictwo dotyczyło opłacania rachunków i spraw zdrowotnych — powiedział notariusz, przeglądając kopię dokumentu. — Nie rozporządzania nieruchomością. Przeniesienie własności dało się podważyć, bo wykraczało poza zakres umocowania. Trzeba złożyć pozew o unieważnienie czynności prawnej.
Dorota podziękowała, wyszła na aleję Wolności, postała chwilę na przystanku, patrząc na szron na szybie kiosku, i pojechała do domu gotować obiad, jakby nic się nie stało.
Do syna zadzwoniła wieczorem. Telefon łapał słabo, w słuchawce trzeszczało, jakby ktoś przesuwał kamienie.
— Mamo? Coś się stało?
— Anna przepisała na siebie kawalerkę. Twoim pełnomocnictwem.
Cisza trwała tak długo, iż Dorota pomyślała, iż połączenie padło.
— Ja… nie wiedziałem, iż ona się posunie aż tak daleko. Myślałem, iż chodzi tylko o prąd i gaz.
— Możliwe. Ale ja składam pozew. Niezależnie od tego, co ty na to powiesz.
— Mamo, zaczekaj, porozmawiam z nią…
— Nie ma o czym rozmawiać, synu. To jedyne, co mam na starość. Nie prezent dla nikogo.
W słuchawce znowu zatrzeszczało, tunel pod Bergen chyba zabierał zasięg, bo syn powiedział jeszcze tylko „dobrze, rób, co uważasz" i połączenie się urwało.
Piątego lutego przyszło pismo z sądu rejonowego w Częstochowie — sprawa o unieważnienie przeniesienia własności lokalu przy Wrzosowej, na podstawie przekroczenia zakresu pełnomocnictwa. Anna wyjęła je ze skrzynki razem z pocztą reklamową i ulotką z marketu, tę samą skrzynkę, którą sama codziennie opróżniała.
Tego wieczoru, gdy Zosia już spała, Anna stanęła w kuchni z pismem w ręku. Dorota kroiła następną partię cukinii na zapas do zamrażarki, bo stara się kończyła.
— Naprawdę chce mnie pani wyrzucić na bruk? Z dzieckiem?
Dorota nie przerwała krojenia.
— Nikogo nie wyrzucam. Ty i Zosia możecie zostać, dopóki trzeba.
— Ale mieszkanie zabiera pani z powrotem.
— Kawalerka wraca na moje nazwisko. To jest jedyne, co mam tylko dla siebie. choćby mój syn nie ma prawa mi tego zabrać bez pytania. A tobie tym bardziej.
Anna postawiła pismo na stole, jakby parzyło jej palce, i wyszła z kuchni bez słowa. Dorota dosypała bułki tartej do miski i wróciła do panierowania.
Sprawa w sądzie potrwała cztery miesiące. W czerwcu sąd unieważnił przeniesienie własności, kawalerka na Wrzosowej wróciła na Dorotę, a studenci, którzy tam mieszkali, dalej płacili jej te same sześćset osiemdziesiąt złotych, tyle iż teraz na jej konto, nie na konto synowej. Anna z Zosią zostały u Doroty jeszcze przez lato, bo syn wracał z Norwegii dopiero we wrześniu, ale rozmowy przy stole robiły się krótsze, a rosołu w niedziele Anna już nie gotowała.
We wrześniu, gdy syn wrócił i wynajęli osobne mieszkanie na Tysiącleciu, Dorota została sama w swoim domu z ogródkiem. Zamroziła ostatnią w tym roku partię cukinii, podpisała datę flamastrem na woreczku, tak jak zawsze, i włączyła piekarnik na sto osiemdziesiąt stopni. Zosia zadzwoniła w niedzielę i zapytała, czy babcia zrobi jej panierowaną cukinię na Boże Narodzenie.
— Zrobię — powiedziała Dorota. — Ale tylko dla ciebie.
Potem zapisała w kalendarzu na grudzień: sprawdzić stan zamrażarki.
