O szóstej dwadzieścia rano w sobotę stałam w kuchni mojej matki i przebierałam fasolę czerwoną na kamiennym blacie. Ten sam rytuał co zawsze: wyrzucić kamyczki, popękane ziarna, te, które pachniały wilgocią. Kawa w emaliowanym dzbanku już bulgotała, a zapach cynamonu wypełzał aż na podwórko przy ulicy Kwiatowej w Bydgoszczy. Za oknem dało się słyszeć, jak parkuje stary opel vectra Krzyśka — matka od lat nie chciała się go pozbyć, mówiła, iż jeszcze jeździ.
Nie spodziewałam się jej zobaczyć. Nie tego dnia.
Marta weszła bez pukania. Miała na sobie ten sam szary sweter, który nosiła jedenaście lat temu, kiedy jeszcze mieszkałyśmy razem w jednym pokoju u babci. Popatrzyła na mnie tak, jakby czas w ogóle się nie ruszył, i powiedziała jedno zdanie:
— Musisz z nim porozmawiać.
Ja dalej przebierałam fasolę. Nie podniosłam głowy. Ziarno wyślizgnęło mi się z palców i upadło na podłogę.
— Jedenaście lat cisza, a teraz chcesz, żebym rozmawiała z twoim mężem — odpowiedziałam.
Marta usiadła naprzeciwko. Sięgnęła po szklankę kompotu z wiśni, który mama zawsze trzyma w lodówce, i postawiła ją obok mojego talerza z fasolą. Ta sama plastikowa szklanka w zielone paski, z której piłyśmy jako dzieci.
— On mnie wyrzuca z domu, Ela. Ma już papiery od prawnika. Dał mi czas do końca miesiąca, żebym się wyprowadziła.
Wytarłam blat tą samą lnianą ściereczką, której mama używa, odkąd tata umarł. Rachunek za prąd z zeszłego miesiąca wciąż wisiał na magnesie na lodówce: sto dziewięćdziesiąt sześć złotych. Zapłaciłam go z pierwszej wypłaty, jak zawsze płacę.
Pani Halina, sąsiadka, która pomagała mamie od lat, zajrzała do kuchni w fartuchu w kwiatki. Trzymała w rękach papierowe karteczki z numerami do rozstawienia miejsc na stole na tarasie.
— Wy dwie siądziecie razem — powiedziała, jakby mówiła o pogodzie. — Pora, żebyście się w końcu dogadały. Kończę siedemdziesiąt lat, no.
Marta spuściła oczy. Wtedy zauważyłam szczegół, którego nie powinnam była zauważyć: na desce rozdzielczej opla, przez okno kuchenne, leżała plastikowa grzechotka. Niebieska. Marta i Krzysiek nigdy nie mieli dzieci. Nigdy.
— Od kiedy wiesz, iż cię zdradza? — zapytałam cicho.
Marta odpowiedziała dopiero po chwili. Ta chwila powiedziała mi więcej niż jakiekolwiek słowa.
— Od prawie trzech lat. Ale teraz nie starcza mi choćby na czynsz za budkę na targu. Zalegam dwa miesiące z ratą w banku.
Pani Halina rozłożyła numerki na stole. Siódemka i ósemka wylądowały obok siebie, dokładnie na środku.
— Zawsze wiedziałam, jaki jest Krzysiek… ale Marta potrzebowała czegoś więcej — mruknęła mama, układając talerze z gliny z Bolesławca.
Kawa chlusnęła mi na rękę, kiedy podnosiłam kubek. Gorąca ciecz sparzyła mi grzbiet dłoni. Nie poruszyłam się.
Marta wyjęła z torebki złożoną na pół brązową kopertę i położyła ją obok fasoli, której jeszcze nie skończyłam przebierać.
— To zdjęcia. Zrobił je detektyw, którego wynajęłam za ostatnie pieniądze z premii świątecznej. Chcę, żebyś je zobaczyła. Chcę, żeby to ty mu je pokazała. On zawsze bardziej liczył się z tobą.
Nie dotknęłam koperty. Przebierałam dalej. Kamyk. Popękane ziarno. Kamyk.
Na zewnątrz było już słychać głosy kuzynów, którzy przynosili tace z bigosem i plastikowe kubki. Rosół z gęsiej wątróbki, który mama zamówiła u rzeźnika na Rybim Rynku, pachniał wszystkim, co ja kiedyś straciłam.
Tomasz, mój mąż, wszedł tylnymi drzwiami z dwoma sernikami z cukierni przy dworcu. Spojrzał na mnie i od razu zrozumiał, iż coś jest nie tak. Nie odezwał się. Tylko na sekundę położył mi dłoń na ramieniu i poszedł ustawiać krzesła na tarasie.
Marta wstała. Zanim wyszła z kuchni, rzuciła jeszcze jedno zdanie, prawie bez głosu:
— Wiem, iż na nic nie zasługuję. Ale jesteś moją siostrą.
Kiedy wyszła, otworzyłam kopertę. Było w niej siedem zdjęć. Na wszystkich Krzysiek z młodą kobietą — na niektórych w ciąży, na innych z dwuletnim chłopcem na ręku. Na jednym wyraźnie widać było szyld restauracji „Pod Kogutem" — tego samego lokalu, gdzie jedenaście lat temu świętowaliśmy nasze zaręczyny, zanim Marta uciekła z nim dzień przed moim ślubem.
Pani Halina podeszła od tyłu i spojrzała na zdjęcia znad mojego ramienia.
— Pora, żeby to wreszcie wyszło na jaw — powiedziała. — Ale nie dziś, Ela. Dziś jest moje przyjęcie.
Złożyłam kopertę i schowałam ją do kieszeni fartucha.
— Mamo, dziś jest jedyny dzień, jaki mamy.
Na zewnątrz już sadzano gości. Siódemka i ósemka wciąż leżały obok siebie na środku długiego stołu. Usiadłam na siódemce. Marta usiadła na ósemce. Po raz pierwszy od jedenastu lat nasze kolana prawie się dotykały pod obrusem w kratkę.
Przyniesiono pierwszy talerz bigosu. Nie przełknęłam ani kęsa.
Pani Halina wzniosła toast za swoje siedemdziesiąt lat, a ja patrzyłam na Krzyśka, który przyjechał odebrać Martę i stał teraz przy bramie, nieświadomy, iż koperta leży w mojej kieszeni. Miał na sobie tę samą skórzaną kurtkę co zawsze, telefon w ręku, jakby czekał na wiadomość od tamtej drugiej. Zerknął na zegarek. Marta udawała, iż je, przesuwając kapustę po talerzu.
Wstałam w połowie toastu. Nikt nie zauważył, tylko Tomasz, który przerwał nalewanie soku i spojrzał na mnie pytająco. Podeszłam do bramy, gdzie stał Krzysiek, i wyjęłam kopertę.
— To jest dla ciebie — powiedziałam i podałam mu zdjęcia, jedno po drugim, kładąc je na masce opla, żeby wszyscy przy stole mogli zobaczyć, co trzyma w rękach.
Krzysiek zbladł. Próbował zgarnąć zdjęcia z powrotem do koperty, ale ręce mu się trzęsły i jedno spadło na chodnik — to z dzieckiem na ręku. Kuzyni przy stole zamilkli. Mama odłożyła kieliszek.
— Skąd to masz — wycedził, patrząc to na mnie, to na Martę, która wstała od stołu i podeszła bliżej, wolniej, niż kiedykolwiek widziałam, żeby się poruszała.
— Mam prawnika, Krzysiek — powiedziała Marta, i po raz pierwszy od trzech lat głos jej nie drżał. — Rozmawiałam z nim w środę. Mieszkanie jest napisane na nas oboje. Nie wyjdę stąd z pustymi rękami, a ty nie wyjdziesz z tego bez alimentów dla tego dziecka, które masz z tamtą kobietą, bo to też twoje dziecko i sąd to sprawdzi.
Krzysiek nie odpowiedział. Wsiadł do opla i odjechał, nie zabierając zdjęcia z chodnika. Mama podniosła je, spojrzała na chłopczyka na fotografii i włożyła je do koperty razem z resztą, bez słowa komentarza.
Bigos wystygł na talerzach. Nikt się nie odezwał przez dobrą minutę, dopóki pani Halina nie wzięła widelca i nie powiedziała:
— No to jedzcie, bo się zmarnuje.
Trzy tygodnie później siedziałyśmy z Martą w kancelarii przy ulicy Gdańskiej, u notariusza, którego znalazł mi Tomasz przez kolegę z pracy. Marta podpisywała wniosek o podział majątku — mieszkanie sprzedane, sto dwadzieścia tysięcy złotych podzielone po połowie, jej część na konto, które otworzyła sama, bez Krzyśka jako współwłaściciela. Trzymała długopis niepewnie, jakby od dawna nikt jej nie pozwolił nic podpisać samodzielnie.
— Nie musisz mi dziękować — powiedziałam, kiedy notariusz wyszedł po kopie dokumentów.
— Nie zamierzałam — odparła Marta i po raz pierwszy od jedenastu lat się roześmiała, krótko, prawie ukradkiem. — Chciałam tylko zapytać, czy mogę wpaść w niedzielę na obiad. Sama. Bez pytania cię, czy mogę.
Podpisałam się jako świadek na dole strony, obok jej podpisu. Na zewnątrz, na parkingu przy kancelarii, stał zaparkowany opel Tomasza, a on czekał w środku z dwiema kawami na wynos z budki przy rondzie.
Wsiadłam do samochodu. Marta patrzyła za nami z chodnika, z kopią dokumentów w reklamówce z marketu, dopóki nie skręciliśmy w stronę mostu.
