W całym 2025 roku ceny żywności, napojów bezalkoholowych oraz pozostałego asortymentu, np. chemii gospodarczej i artykułów dla dzieci, wzrosły w sklepach detalicznych średnio o 4,2 proc. w skali roku. Cyklicznie wydawany raport pt. „Indeks Cen w Sklepach Detalicznych”, współautorstwa Uniwersytetów WSB Merito, obejmuje 17 kategorii. Dla porównania, wzrost cen w 2024 roku względem 2023 roku wyniósł 4,3 proc. Zdaniem dra Roberta Orpycha z Uniwersytetu WSB Merito, analizowane dane to dowód na stabilizację dynamiki wzrostu cen w sklepach.
– Taki odczyt jest także spójny z ogólną inflacją, szacowaną przez GUS, która w 2024 roku wyniosła średnio 3,6 proc., a w 2025 oscylowała między 2,4 proc. a 4,9 proc., w zależności od miesiąca. Czy to dużo? Wzrost należy raczej ocenić jako umiarkowany, przede wszystkim jest znacząco niższy od dwucyfrowej inflacji z lat 2022-2023, ale przez cały czas przekraczający cel inflacyjny NBP, który wynosi 2,5 proc. – wyjaśnia dr Orpych.
Jak się kształtowały ceny żywności?
Ceny samej żywności w 2025 roku poszły w górę średnio o 3,6 proc. w skali roku. Jak tłumaczy dr Artur Fiks z Uniwersytetu WSB Merito, fakt, iż średni wzrost cen żywności jest niższy niż ogólny wzrost cen w sklepach detalicznych, z punktu widzenia przeciętnego konsumenta jest dobrą wiadomością. Niemniej jednak jest on w dalszym ciągu wyższy niż poziom inflacji. To pokazuje, iż niestety żywność należy do kategorii produktów, które ciągną inflację w górę, a to nie jest pozytywną wiadomością.
– Wzrost cen samej żywności wyraźnie poniżej średniej dla całego koszyka świadczy o tym, iż najsilniejszy impuls inflacyjny w tym segmencie mamy już za sobą. To efekt normalizacji cen surowców rolnych, energii oraz poprawy warunków podażowych po bardzo słabym 2023 roku. Natomiast skoro średni wzrost cen jest wyższy niż wzrost cen żywności, to inflacja przez cały czas była i może być problemem, bo przesunęła się w stronę usług i dóbr przetworzonych – mówi dr Piotr Arak, główny ekonomista VeloBanku.
Z zebranych danych wynika również, iż ogólnie różnica pomiędzy wszystkimi analizowanymi kategoriami a samą żywnością jest przez cały czas widoczna, choć adekwatnie coraz mniejsza. Dr Artur Fiks wyjaśnia, iż w zestawieniu brane są uwagę artykuły, które drożeją najbardziej, jak choćby mięso czy produkty tłuszczowe, ale też te, które tanieją, czyli warzywa i produkty sypkie.
– To właśnie produktom, których cena spada, żywność zawdzięcza to, iż w roku 2025 średni wzrost cen produktów zaliczanych do tej kategorii był niższy niż średnia wartość wzrostu cen w sklepach detalicznych. Pamiętajmy jednak, iż ceny żywności są dość wrażliwe na czynniki takie jak pogoda, sytuacja geopolityczna, epidemie wśród zwierząt hodowlanych i w efekcie bardzo gwałtownie żywność może stać się głównym napędem średniego tempa wzrostu cen w sklepach – uzupełnia dr Fiks.
Używki i tłuszcze podbiły rachunki
W czołówce najbardziej drożejących kategorii w 2025 roku znalazły się używki (wzrost o 9,7 proc. w skali roku) i artykuły tłuszczowe (9,2 proc.). Dalej znalazły się napoje (wzrost o 7,7 proc.), słodycze i desery (7,4 proc.). Podrożało także mięso (6,5 proc. rok do roku). Marcin Luziński, ekonomista Santander Bank Polska, wylicza, iż w 2025 roku mocno poszły w górę ceny czekolady i kawy. To miało związek ze słabymi zbiorami i jest wynikiem zmian klimatycznych. Co więcej, może mieć trwały charakter.
– Był to czynnik podbijający ceny używek oraz słodyczy. Na początku roku słabo wyglądała podaż mleka, co przełożyło się na podwyżki cen masła. Drożała również oliwa i te dwa czynniki podbiły ceny w kategorii produktów tłuszczowych. Natomiast w drugiej połowie roku ceny tych produktów zaczęły się już obniżać. Mięso drożało ze względu na rosnący globalny popyt, zwłaszcza na wołowinę, ale także pod wpływem szalejących chorób zwierząt, szczególnie ptasiej grypy, która ograniczała podaż drobiu i podbijała jego ceny – opisuje Marcin Luziński.
Z kolei dr Robert Orpych mówi, iż w przypadku artykułów tłuszczowych na czele wysuwa się kwestia masła. Stanowiło ono symbol drożyzny w 2024 roku. W szczycie cenowym standardowa kostka kosztowała 9-10 złotych, a czasem choćby i więcej. Wpływ na dynamikę wzrostu cen masła miała redukcja pogłowia krów mlecznych w Polsce i Europie.
– Odnotować można również sezonową zmienność produkcji mleka. O ile przez wiele miesięcy to masło charakteryzowało się wysoką dynamiką wzrostu cen, o tyle w ostatnich miesiącach na czele wysunęły się margaryna i olej – wylicza ekspert z Uniwersytetu WSB Merito.
Te produkty potaniały
Według raportu w 2025 roku spadły w skali roku ceny niektórych kategorii. Chodzi tu o warzywa (-2,6 proc.), artykuły sypkie (-0,9 proc.), a także dodatki spożywcze (-0,3 proc.). Dr Piotr Arak stwierdza, iż to skutek wysokiej bazy po silnych wzrostach cen w poprzednich latach. Poprawiła się podaż. Rolnictwo odnotowało lepsze zbiory, a najważniejsze surowce rolne, takie jak zboża czy ryż, obniżyły presję kosztową.
– Istotnym czynnikiem jest również konkurencja międzynarodowa. Warzywa charakteryzują się stosunkowo niskimi barierami w handlu międzynarodowym. Łatwość importu z Hiszpanii, Holandii czy Maroka dyscyplinuje ceny krajowe. Dodatkowo sieci dyskontowe intensyfikują konkurencję cenową w tej kategorii, wykorzystując warzywa jako produkty wiodące w promocjach – dodaje dr Orpych.
Ekspert wskazuje też, iż kategoria produktów sypkich należy do najbardziej stabilnych cenowo. Zbiory zbóż w Polsce i na świecie były zadowalające. Poza tym tego typu artykuły charakteryzują się niską elastycznością dochodową popytu. Niezależnie od poziomu dochodów gospodarstwa domowego, konsumpcja mąki czy kasz pozostaje względnie stała. Nie są to produkty, na które wydatkuje się więcej wraz ze wzrostem zarobków. Do tego niskie marże w tej kategorii sprawiają, iż ryzyko utraty klientów wskutek choćby niewielkich podwyżek przewyższa potencjalne korzyści.
Polecamy także:
- Europa chce uniezależnić się od surowców krytycznych. Stawia na recykling
- Po ośmiu miesiącach spadków OC lekko w górę. Rynek się stabilizuje
- Rekordowe koszty ogrzewania. Zima brutalnie uderzyła w domowe budżety
