Nazywam się Grażyna Wilczek, mam sześćdziesiąt trzy lata i mieszkam pod numerem czwartym, piętro niżej niż mieszkał tam kiedyś dom Świerczewskich. Trzydzieści osiem lat w tej samej klatce schodowej na Mokotowie, przy Puławskiej, tam gdzie w zimie tramwaj number 4 skrzypi na zakręcie tak, iż słychać go przez podwójne okna. Piszę to, bo ktoś powinien powiedzieć, co widziałam, zanim wszyscy zapomną, iż w ogóle się to wydarzyło.
Dom, o którym mowa, stał nie tu, tylko pod Radomiem, ale to ja odbierałam telefony od Ani, kiedy przyjeżdżała do córki na Puławską raz na dwa miesiące, wypłakać się przy kawie. Jej córka, Kasia, wynajmuje u mnie pokój od trzech lat, płaci osiemset złotych plus media, studiuje pielęgniarstwo. To przez Kasię w ogóle poznałam tę historię, bo Ania siadała u mnie w kuchni, na taborecie, i mówiła, mówiła, aż herbata w szklance stygła do zimna, a ona jej i tak nie pijała.
Za pierwszym razem przyjechała w listopadzie, chyba ze trzy lata temu, z dwoma kartonami i starym czajnikiem owiniętym w ręcznik, żeby się nie potłukł. Wysiadła z taksówki przed blokiem, postawiła kartony na chodniku i po prostu stała, patrząc w górę na okna, jakby nie wiedziała, do którego wejścia iść, chociaż mieszkała tu, u córki, już wcześniej gościnnie. Zapytałam, czy pomóc. Powiedziała: "Dziękuję, dam radę, tylko ręce mi zdrętwiały." Nie od zimna. Ja to wiem, bo miałam podobnie, kiedy chowałam męża jedenaście lat temu i nosiłam jego rzeczy do samochodu siostry — ręce drętwieją nie od mrozu, tylko od tego, co się w nich niesie.
Siostrę, tę Magdę, widziałam raz. Przyjechała odebrać jakieś papiery od Kasi, bo Ania nie chciała jej wpuścić do pokoju. Kobieta w dobrym płaszczu, w takich butach, co kosztują więcej niż moja emerytura miesięcznie. Stała w progu, nie zdjęła butów, popatrzyła po korytarzu z takim wyrazem twarzy, jakby oceniała nieruchomość na sprzedaż. Powiedziała do mnie: "Pani przeprasza za bałagan siostry." Ja jej nic nie odpowiedziałam, bo nie moja sprawa, ale zapamiętałam to zdanie na długo — "bałagan siostry", jakby sześć lat opieki nad chorą matką dało się sprowadzić do porozrzucanych papierów na stole.
Wiem o testamencie, czy raczej o darowiźnie, tyle, ile Ania sama opowiedziała, siedząc u mnie w kuchni z filiżanką, której nie dotykała. Mówiła, iż matka pod koniec życia bardzo się bała zostać sama, iż Magda przyjeżdżała rzadko, ale kiedy przyjeżdżała, zawsze coś załatwiała — lekarza, urząd, jakiś telefon do notariusza. Ania nie wiedziała dokładnie, co matka podpisała, dopóki nie było już za późno. Mówiła mi to beznamiętnie, jakby czytała komuś inny cudzy życiorys.
Pamiętam wieczór, kiedy wróciła od prawnika. Zima się kończyła, marzec, na dworze topniał brudny śnieg, a przez okno w klatce schodowej ciągnęło chłodem, jak zawsze w tym budynku, bo domofon od lat nie domyka się do końca. Ania usiadła na schodach między pierwszym a drugim piętrem, tam gdzie sąsiedzi trzymają rowery, i po prostu siedziała. Zapytałam, czy coś się stało. Powiedziała: "Odzyskałam dwadzieścia osiem tysięcy za remont dachu. Reszty nie da się odzyskać, bo prawo nie liczy lat, tylko podpisy."
Nie skomentowałam, bo co tu komentować. Podałam jej szklankę wody, usiadłam obok na tych schodach, chociaż kolana już nie te, i po prostu poczekałam, aż wstanie sama. Nie moja rola coś doradzać, nie znałam tej rodziny na tyle. Ale wiem, jak wygląda ktoś, kto stracił coś, czego nie da się zapisać w akcie notarialnym.
Ostatni raz widziałam Anię cztery miesiące temu. Wprowadziła się na stałe do małego mieszkania przy Wołoskiej, dwadzieścia minut piechotą stąd, w bloku z wielkiej płyty, gdzie czynsz wychodzi koło tysiąca sześciuset miesięcznie za kawalerkę. Wpadła oddać Kasi jakąś książkę, zatrzymała się na chwilę w progu mojego mieszkania. Miała przy sobie teczkę — tę samą chyba, w której trzymała papiery od prawnika — i powiedziała, iż w końcu poszła do notariusza jeszcze raz, tym razem sama, żeby spisać własny testament na rzecz Kasi. Nic wielkiego, mówiła, jedno mieszkanie, żadnych złudzeń co do wartości. Ale zrobiła to na piśmie, z podpisem, z pieczątką, żeby nikt nigdy nie musiał udowadniać, ile lat kogoś kochał.
Zapytałam, czy rozmawia jeszcze z siostrą. Powiedziała, iż nie, iż telefon Magdy ma zablokowany, a na święta wysyła tylko kartkę do córki, bez adresu zwrotnego. Nie było w tym złości, kiedy to mówiła. Bardziej coś w rodzaju spokoju człowieka, który przestał czekać na telefon, jaki nigdy nie zadzwoni.
Zamknęłam za nią drzwi, wstawiłam czajnik, bo akurat mój piesek, kundelek imieniem Bury, zaczął się kręcić przy misce, głodny jak zawsze o tej porze. Za oknem przejechał czwórka, zaskrzypiała na zakręcie jak zawsze. Pomyślałam sobie tylko tyle, iż dom pod Radomiem pewnie już dawno ktoś odmalował, wstawił nowe okna, może sprzedał. A tu, na Wołoskiej, w kawalerce bez windy, stoi teraz czajnik po matce i sweter z wytartymi rękawami, i to jest chyba jedyny majątek, którego nikt już Ani nie zabierze, bo nie ma się o co prawować.
