— Ty nie musisz siadać do stołu. Ty masz nam podawać! — oznajmiła moja teściowa. Stoję przy kuchence w porannej ciszy, w wygniecionej piżamie i z niedbale związanymi włosami, pachnie tostami i mocną kawą. Na stołku obok siedzi moja 7-letnia córka, zanurzona w albumie, z zapałem rysuje kolorowe zawijasy flamastrami. — Znowu robisz te swoje dietetyczne chlebki? — słyszę za plecami. Podskakuję. W drzwiach stoi teściowa — twarz jak ze skały, ton nieznoszący sprzeciwu, ubrana w szlafrok, włosy w kok, zaciśnięte usta. — Ja, tak w ogóle, wczoraj jadłam cokolwiek! Ani zupy, ani normalnego jedzenia. Potrafisz zrobić jajka po ludzku, a nie te twoje… nowoczesne wynalazki? Wyłączam kuchenkę, otwieram lodówkę. We mnie narasta spiralą gniew, ale połykam go. Nie przy dziecku. Nie na terenie, gdzie każdy centymetr przypomina mi: „Jesteś tutaj tylko tymczasowo.” — Zaraz zrobię — wyduszam, odwracając się, by nie zobaczyła, jak drży mi głos. Córka nie odrywa wzroku od flamastrów, ale kątem oka śledzi babcię — cicho, niepewnie, na straży. „Zamieszkamy u mojej mamy” Kiedy mąż zaproponował, żebyśmy przeprowadzili się do jego matki, brzmiało to… rozsądnie. — Zamieszkamy u niej — tylko na chwilę. Najwyżej dwa miesiące. Praca blisko, zaraz dostaniemy kredyt. Ona nie ma nic przeciwko. Wahałam się. Nie dlatego, iż byłam w konflikcie z teściową. My byłyśmy dla siebie uprzejme. Ale znałam prawdę: dwie dorosłe kobiety w jednej kuchni — to pole minowe. A teściowa miała maniakalną potrzebę porządku, kontroli i moralizowania. Wybór jednak był żaden. Stare mieszkanie sprzedaliśmy szybko, nowe jeszcze w budowie. Więc zamieszkaliśmy we trójkę w dwupokojowym mieszkaniu teściowej. „Tylko chwilowo.” Kontrola stała się codziennością Pierwsze dni były spokojne. Teściowa wręcz przesadnie uprzejma, choćby dostawiła ekstra stołek dla dziecka i poczęstowała nas szarlotką. Ale już trzeciego dnia zaczęły się „zasady”. — U mnie w domu jest porządek — oznajmiła przy śniadaniu. — Wstaje się o ósmej. Buty tylko w półce. Zakupy trzeba uzgadniać. Telewizor ciszej, bo jestem bardzo wrażliwa na hałas. Mąż wzruszył ramionami: — Mamo, to tylko chwilę. Wytrzymamy. Skinęłam głową. Ale słowo „wytrzymamy” zaczęło brzmieć jak wyrok. Znikałam coraz bardziej Minął tydzień. Potem kolejny. Reżim robił się coraz ostrzejszy. Teściowa zdjęła rysunki córki ze stołu: — Przeszkadzają. Usunęła obrus, który położyłam: — Niepraktyczny. Moje płatki z półki: — Stoją za długo, pewnie zepsute. Szampony „przestawiła”: — Żeby mi się nie plątały. Czułam się nie gościem, a kimś bez głosu i prawa do zdania. Moje jedzenie było „niewłaściwe”. Moje zwyczaje — „zbędne”. Moje dziecko — „za głośne”. Mąż powtarzał: — Wytrzymaj. To mieszkanie mamy. Ona zawsze taka była. Ja… dzień po dniu traciłam siebie. Coraz mniej zostawało ze spokojnej, pewnej siebie kobiety, którą kiedyś byłam. Zostało tylko wieczne dostosowywanie się i milczenie. Życie według nie moich zasad Co rano wstawałam o szóstej, żeby być pierwsza w łazience, ugotować kaszę, przygotować dziecko… i nie podpaść teściowej. Wieczorami szykowałam dwa obiady. Jeden dla nas, drugi „jak trzeba” dla niej. Bez cebuli. Potem z cebulą. Potem tylko w jej garnku. Potem tylko na jej patelni. — Ja wiele nie chcę — mówiła z wyrzutem. — Po prostu po ludzku. Jak należy. Dzień, gdy upokorzenie stało się publiczne Pewnego ranka zdążyłam umyć twarz i nastawić czajnik, gdy teściowa weszła do kuchni, jakby to było zupełnie naturalne. — Dzisiaj przychodzą moje koleżanki. O drugiej. Ty jesteś w domu, więc przygotujesz stół. Ogóreczki, sałatka, coś do herbaty — nic trudnego. „Nic trudnego” u niej oznaczało stół jak na święta. — Ale… nie wiedziałam, iż produkty… — Kupisz. Mam dla ciebie listę. Proste sprawy. Ubieram się, idę do sklepu. Kupuję wszystko: kurczak, ziemniaki, koperek, jabłka do szarlotki, herbatniki… Wróciłam. Gotowałam bez przerwy. Na drugą wszystko było gotowe: stół nakryty, kurczak upieczony, sałatka świeża, szarlotka złocista. Przyszły trzy emerytki — eleganckie, w lokach, z perfumami z dawnych lat. I już w pierwszych minutach wiedziałam, iż nie należę do „towarzystwa”. Ja tu jestem „obsługą”. — No chodź, chodź… usiądź tu z nami — uśmiechnęła się teściowa. — Podasz nam. — Mam wam… podawać? — powtórzyłam. — No cóż. My już starsze. Tobie nie będzie trudno. Więc znów: taca, sztućce, chleb. „Podaj herbatę.” „Daj cukier.” „Sałatki już nie ma.” — Kurczak suchy — mruczała jedna. — Szarlotkę trochę spaliłaś — dodała druga. Zaciskałam zęby. Uśmiechałam się. Zbierałam talerze. Nalewałam herbatę. Nikt nie zapytał, czy chcę usiąść. Albo chociaż odetchnąć. — Jak to dobrze, gdy jest młoda gospodyni! — powiedziała teściowa z udawaną czułością. — Wszystko się na niej trzyma! I wtedy… coś we mnie pękło. Wieczorem powiedziałam prawdę Gdy goście odeszli, umyłam wszystkie naczynia, pochowałam resztki, wyprałam obrus. Potem usiadłam na brzegu kanapy z pustą filiżanką. Za oknem robiło się ciemno. Córka spała zwinięta w kłębek. Mąż obok mnie — pochłonięty telefonem. — Posłuchaj… — powiedziałam cicho, ale stanowczo. — Ja dłużej tak nie mogę. Spojrzał zaskoczony. — My żyjemy jak obcy. Jestem tu tylko po to, żeby wszystkim usługiwać. A ty… widzisz to? Nic nie odpowiedział. — To nie dom. To życie, gdzie bez przerwy się dopasowuję i milczę. Jestem tu z dzieckiem. Nie chcę tak jeszcze miesięcy. Mam dość bycia wygodną i niewidzialną. Kiwnął głową… powoli. — Rozumiem… Wybacz, iż nie widziałem tego wcześniej. Poszukamy mieszkania. Wynajmiemy cokolwiek… byle nasze. I już tej nocy zaczęliśmy szukać. Nasz dom — choćby najmniejszy Mieszkanie było maleńkie. Właściciel zostawił stare meble. Podłoga skrzypiała. Ale gdy przekroczyłam próg… poczułam ulgę. Jakby wrócił mi głos. — No… dotarliśmy — westchnął mąż, odkładając torby. Teściowa nie powiedziała nic. choćby nie próbowała nas zatrzymać. Nie wiem, czy się obraziła, czy po prostu zrozumiała, iż przesadziła. Minął tydzień. Poranki zaczęły się od muzyki. Córka rysowała na podłodze. Mąż parzył kawę. Ja patrzyłam na to i się uśmiechałam. Bez stresu. Bez pośpiechu. Bez „wytrzymaj”. — Dziękuję ci — powiedział któregoś ranka, przytulając mnie. — Że nie zamilkłaś. Spojrzałam mu w oczy: — Dziękuję, iż mnie usłyszałeś. Teraz nasze życie nie było idealne. Ale to był nasz dom. Z naszymi zasadami. Z naszym hałasem. Z naszym życiem. I to było prawdziwe. ❓A ty jak myślisz: gdybyś był/a na miejscu tej kobiety, wytrzymał(a)byś „chwilowo”, czy spakował(a)byś się już w pierwszym tygodniu?

A ty nie musisz siadać do stołu. Ty masz nam podawać! oznajmiła teściowa.
Stałam przy kuchence w ciszy porannej kuchni w pogniecionej piżamie, z niedbale związaną kitką. Pachniało grzankami i mocną kawą.
Na taborecie przy stole siedziała moja 7-letnia córka, Milenka, z nosem w zeszycie, rysowała pisakiem kolorowe zawijasy.
Znowu robisz te swoje dietetyczne grzanki? dobiegło zza pleców.
Podskoczyłam.
W drzwiach stała teściowa kobieta o kamiennej twarzy i głosie nieznoszącym sprzeciwu. Miała na sobie szlafrok, włosy spięte w kok, usta zaciśnięte.
Ja, swoją drogą, wczoraj na obiad zjadłam, co było! ciągnęła, trzaskając ściereczką o blat stołu. Bez zupy, bez normalnego jedzenia. Umiesz zrobić jajka? Tak po ludzku, a nie te twoje nowoczesne wynalazki!
Wyłączyłam kuchenkę i otworzyłam lodówkę.
W środku aż mi się zakręciła spirala złości, ale przełknęłam ją. Nie przy dziecku. I nie na terytorium, na którym każdy centymetr powtarzał: Jesteś tu tymczasowo.
Zaraz będą powiedziałam z trudem i odwróciłam się, żeby nie widziała, jak mi drży głos.
Milenka nie odrywała wzroku od pisaków, ale kątem oka obserwowała babcię cicho, niepewnie, czujnie.

Zamieszkamy u mojej mamy
Kiedy mąż, Michał, zaproponował, żebyśmy się wprowadzili do jego mamy, brzmiało to choćby rozsądnie.
Pomieszkamy u niej tylko chwilę. Najwyżej dwa miesiące. I tak blisko pracy, niedługo bank zaakceptuje kredyt. Mama nie ma nic przeciwko.
Zawahałam się. Nie dlatego, iż byłam skonfliktowana z teściową. Nie. Byłyśmy dla siebie uprzejme. Tylko dobrze wiedziałam jedno:
dwie dorosłe kobiety w jednej kuchni pole minowe.
A teściowa była osobą z maniakalną potrzebą porządku, kontroli i moralnych ocen.
Ale wyboru nie było.
Stare mieszkanie sprzedaliśmy błyskawicznie, a nowe dopiero się robiło. Tak zamieszkaliśmy we trójkę w dwupokojowym mieszkaniu teściowej.

Tylko na chwilę.
Kontrola stała się codziennością
Pierwsze kilka dni przebiegły spokojnie. Teściowa była bardzo miła, postawiła dodatkowe krzesełko dla dziecka i poczęstowała nas szarlotką.
Ale już trzeciego dnia zaczęły się zasady.
W moim domu jest porządek ogłosiła przy śniadaniu. Wstajemy o ósmej. Buty tylko na stojaku. Produkty konsultować. Telewizor cicho, bo jestem wrażliwa na hałas.
Michał machnął ręką i uśmiechnął się:
Mamo, to tylko chwilowe, damy radę.
Pokiwałam głową w milczeniu.
Tylko iż damy radę zaczęło brzmieć jak wyrok.
Zaczęłam znikać
Minął tydzień. Potem kolejny.
Reżim robił się coraz surowszy.
Teściowa sprzątnęła rysunki Milenki ze stołu:
Przeszkadzają.
Kratkę, którą położyłam na stole, wyrzuciła do szafy:
Niepraktyczna.
Moje płatki kukurydziane zniknęły z półki:
Za długo tu stały, pewnie zepsute.
Szampony przeniosła do innej łazienki:
Żeby mi się nie plątały.
Czułam się nie jak gość, a jak ktoś bez głosu, bez prawa do zdania.
Moje jedzenie nie takie.
Moje zwyczaje zbędne.
Moje dziecko za głośne.
A Michał powtarzał jedno:
Wytrzymaj. To mieszkanie mamy. Ona zawsze taka była.
A ja z każdym dniem traciłam siebie.
Coraz mniej było we mnie tej spokojnej i pewnej siebie kobiety.
Zostało tylko niekończące się dostosowywanie i wytrzymywanie.
Życie według zasad, które nie są moje
Każdego ranka wstawałam o szóstej, żeby pierwsza wejść do łazienki, żeby ugotować owsiankę, przygotować dziecko i nie wpaść pod ostrzał teściowej.
Wieczorem robiłam dwa obiady.
Jeden dla nas.
I drugi, jak trzeba, dla niej.
Bez cebuli.
Potem z cebulą.
Potem tylko w jej garnku.
Potem tylko na jej patelni.
Ja nie chcę wiele mówiła z wyrzutem. Po prostu normalnie. Jak trzeba.
Dzień, w którym upokorzenie stało się publiczne
Pewnego ranka zdążyłam tylko umyć twarz i włączyć czajnik, gdy teściowa weszła do kuchni, jakby to było najnormalniejsze na świecie.
Dziewczyny z koła emerytek przychodzą dziś do mnie. O drugiej. Jesteś w domu, więc masz przygotować stół. Ogórki, sałatka, coś do herbaty ot, tak.
Ot, tak u niej to stół na miarę imienin.
A nie wiedziałam. Zakupy
Zrobisz. Napisałam ci listę. Nic trudnego.
Ubieram się i lecę do sklepu.
Kupuję wszystko:
kurczaka, ziemniaki, koper, jabłka do szarlotki, ciasteczka
Wracam i gotuję bez przerwy.
Na drugą wszystko było gotowe:
stół nakryty, kurczak upieczony, sałatka świeża, szarlotka złocista.
Przyszły trzy emerytki ułożone, z fryzurkami, pachnące dawnymi perfumami.
I od pierwszej chwili widzę nie jestem jedną z pań.
Jestem obsługą.
Chodź, chodź usiądź z nami uśmiechnęła się teściowa. Będziesz nam podawać.
Podawać? powtórzyłam.
Co za problem? My już wiekowe. Tobie będzie łatwo.
I znowu:
z tacą, z łyżkami, z chlebem.
Podasz herbatkę?
Dasz cukier?
Sałatka się skończyła.
Kurczak trochę suchy zrzędziła jedna.
Szarlotkę przesuszyłaś dorzuciła druga.
Zaciskałam zęby. Uśmiechałam się. Zbierałam talerze, nalewałam herbatę.
Nikt nie zapytał, czy chcę usiąść.
Albo choć na chwilę odetchnąć.
Ale dobrze, iż jest młoda gospodyni! rzuciła teściowa z udawaną serdecznością. Wszystko się na niej opiera!
I wtedy coś we mnie pękło.
Wieczorem powiedziałam prawdę
Gdy goście wyszli, pozmywałam wszystkie naczynia, pochowałam resztki, wyprałam obrus.
Usiadłam na brzegu kanapy z pustą szklanką w ręku.
Na dworze robiło się ciemno.
Milenka spała skulona jak kotek.
Michał z telefonem w dłoni.
Słuchaj powiedziałam cicho, ale stanowczo. Ja tak już nie mogę.
Spojrzał na mnie zdziwiony.
My tu żyjemy jak obcy. Ja tu tylko wszystkim usługuję. A ty widzisz to w ogóle?
Nie odpowiedział.
To nie jest dom. Tu tylko się ciągle dostosowuję i milczę. A jestem tu z dzieckiem. Nie chcę wytrzymać kolejnych miesięcy. Mam dosyć bycia wygodną i niewidzialną.
Kiwnął powoli.
Zrozumiałem Wybacz, iż wcześniej nie widziałem. Będziemy szukać mieszkania. Wynajmiemy cokolwiek byle to było nasze.
I zaczęliśmy szukać jeszcze tej samej nocy.

Nasz dom choćby malutki
Mieszkanie było drobne. Właściciel zostawił stare meble. Linoleum skrzypiało.
Ale gdy przekroczyłam próg poczułam ulgę. Jakby odzyskała głos.
No, jesteśmy westchnął Michał, odstawiając torby.
Teściowa nie powiedziała ani słowa. choćby nie próbowała nas zatrzymać.
Nie wiem, czy się obraziła, czy po prostu zrozumiała, iż przesadziła.
Minął tydzień.
Poranki zaczęły się od muzyki.
Milenka rysowała na podłodze.
Michał robił kawę.
A ja patrzyłam na to i się uśmiechałam.
Bez stresu.
Bez pośpiechu.
Bez wytrzymaj.
Dziękuję ci powiedział Michał pewnego ranka, tuląc mnie. Za to, iż nie przemilczałaś.
Spojrzałam mu w oczy:
Dziękuję, iż mnie usłyszałeś.
Teraz nasze życie nie było idealne.
Ale to był nasz dom.
Nasze zasady.
Nasz hałas.
Nasze życie.
I to była prawda.

A ty jak uważasz: gdybyś była na miejscu tej kobiety, wytrzymałabyś na chwilę, czy wyniosłabyś się już w pierwszym tygodniu?