A ty choćby nie powinnaś siadać do stołu. Twoim zadaniem jest nam podawać! oznajmiła teściowa.
Stałam przy kuchence w ciszy poranka, w rozciągniętej piżamie, z włosami zebranymi niedbale w kok. W powietrzu unosił się zapach przypieczonego chleba i mocnej kawy.
Na taborecie obok stołu siedziała moja siedmioletnia córka, Milenka, pochylona nad albumem, precyzyjnie rysując kolorowe zawijasy flamastrami.
Znowu te twoje dietetyczne kromki? rozległ się za moimi plecami głos.
Podskoczyłam.
W drzwiach stanęła teściowa kobieta z twarzą jak ze skały, głosem nieznoszącym sprzeciwu. W szlafroku, włosy spięte ciasno w kok, usta zaciśnięte w surową linię.
Ja, na przykład, wczoraj jadłam cokolwiek! dodała, ścierką trzepocząc o krawędź stołu. Żadnej zupy, żadnego porządnego obiadu. Umiesz zrobić jajka? Tak jak trzeba, a nie te twoje… nowoczesne wymysły!
Wyłączyłam kuchenkę i otworzyłam lodówkę.
W mojej klatce piersiowej zaciskała się spirala gniewu, ale przełknęłam ją nie przed dzieckiem, nie tutaj, gdzie każdy centymetr tej kuchni powtarzał mi: Jesteś tu tylko na chwilę.
Zaraz będą wydusiłam i odwróciłam się, by nie zobaczyła, iż głos mi drży.
Milenka nie odrywała wzroku od flamastrów, ale kątem oka uważnie obserwowała babcię cicho, spięta, czujna.
Przeprowadzimy się do mojej mamy
Kiedy mój mąż, Rafał, zaproponował, żebyśmy zamieszkali chwilowo u jego matki, wydawało się to uzasadnione.
Przeżyjemy tam trochę najwyżej dwa miesiące. Blisko do pracy, zaraz dostaniemy kredyt. Mama nie ma nic przeciwko.
Wahałam się. Nie dlatego, iż była między nami jakaś wojna. Przeciwnie, zawsze dotrzymywałyśmy sobie uprzejmości. Ale znałam prawdę:
Dwie dorosłe kobiety w jednej kuchni to pole minowe.
Teściowa była osobą, dla której porządek, kontrola i moralna ocena były jak powietrze.
Nie było wyjścia.
Stare mieszkanie sprzedane, nowe jeszcze nie gotowe. Zajęliśmy pokój w jej dwupokojowym mieszkaniu.
Tylko na chwilę.
Codzienny reżim
Pierwsze dni minęły spokojnie. Teściowa była uprzejma, dodała krzesełko dla Milenki, poczęstowała nas sernikiem.
Ale już trzeciego dnia pojawiły się zasady.
U mnie w domu jest porządek oznajmiła przy śniadaniu. Wstaje się o ósmej. Buty tylko w szafce. Zakupy konsultujemy. Telewizor cichutko, bo jestem wrażliwa na hałas.
Rafał wzruszył ramionami, uśmiechnął się:
Mamo, jesteśmy na chwilę. Przetrzymamy.
Kiwnęłam głową, milcząc.
Ale słowo przetrzymamy zaczęło brzmieć jak wyrok.
Znikałam z dnia na dzień
Minął tydzień. Po nim kolejny.
Zasady były coraz surowsze.
Teściowa zsunęła rysunki Milenki ze stołu:
Przeszkadzają.
Schowała moją kraciastą serwetę:
Niepraktyczna.
Moje płatki kukurydziane zniknęły z półki:
Stoją tu od wieków, pewnie spleśniały.
Szampony w łazience przestawiła:
Niech mi się tu nie plątają.
Czułam się nie jak gość, ale osoba pozbawiona głosu, prawa do zdania.
Moja dieta była nieodpowiednia.
Moje nawyki niepotrzebne.
Moje dziecko za głośne.
A Rafał powtarzał wciąż to samo:
Wytrzymaj. To dom mamy. Zawsze była taka.
Ja… codziennie coraz bardziej znikałam.
Coraz mniej zostało ze spokojnej, pewnej siebie kobiety, którą kiedyś byłam.
Teraz była tylko niekończąca się pokora i dopasowywanie się.
Życie według cudzych zasad
Codziennie wstawałam o szóstej, by zdążyć do łazienki, ugotować owsiankę, przygotować Milenkę… i nie narażać się na gniew teściowej.
Wieczorami robiłam dwa obiady.
Jeden dla nas.
A drugi po jej myśli.
Bez cebuli.
Potem z cebulą.
Potem tylko w jej garnku.
Potem tylko na jej patelni.
Ja nie wymagam wiele mówiła z wyrzutem. Po prostu po ludzku. Tak jak trzeba.
Dzień, gdy upokorzenie stało się publiczne
Pewnego ranka właśnie umyłam twarz i wstawiłam wodę na herbatę, gdy teściowa wkroczyła do kuchni, jakby to było oczywiste.
Dzisiaj przychodzą moje koleżanki. O czternastej. Jesteś w domu, więc przygotujesz stół. Ogóreczki, sałatka, coś do herbaty tylko tyle.
Tylko tyle u niej oznaczało stół jak na święta.
A… nie wiedziałam. Produkty…?
Kupisz. Mam dla ciebie listę. Nic trudnego.
Ubrałam się i poszłam do sklepu.
Kupiłam wszystko:
kurczaka, ziemniaki, koperek, jabłka na szarlotkę, herbatniki…
Wróciłam. Gotowałam bez chwili wytchnienia.
Na czternastą wszystko było gotowe:
stół nakryty, kurczak rumiany, sałatka świeża, szarlotka parująca.
Przyszły trzy emerytki schludne, z trwałą i perfumami z dawnych lat.
Już po chwili wiedziałam, iż nie jestem u siebie.
Jestem obsługą.
Chodź, chodź… siądź tu przy nas uśmiechnęła się teściowa. Będziesz nam podawać.
Podawać wam…? powtórzyłam.
Co w tym trudnego? My starsze, tobie łatwiej.
I tak znów:
z tacą, łyżkami, chlebem.
Podaj herbatę.
Daj cukier.
Sałatka się skończyła.
Kurczak suchy kręciła jedna.
Szarlotka za bardzo przypieczona dodawała druga.
Zaciskałam zęby. Uśmiechałam się. Zbierałam talerze. Dolewałam herbaty.
Nikt nie zapytał, czy chcę usiąść.
Albo złapać oddech.
Jak miło, kiedy jest młoda gospodyni! powiedziała teściowa ze sztuczną czułością. Cały dom na niej się trzyma!
Wtedy… coś we mnie pękło.
Wieczorem powiedziałam prawdę
Kiedy goście wyszli, umyłam wszystkie naczynia, schowałam resztki, wyprałam obrus.
Usiadłam na brzegu kanapy z pustą filiżanką.
Za oknem zapadał zmierzch.
Milenka spała zwinięta w kłębek.
Rafał siedział przy mnie, zapatrzony w telefon.
Słuchaj… powiedziałam cicho, ale stanowczo. Ja już nie dam rady.
Podniósł głowę, zdziwiony.
Żyjemy jak obcy. Jestem kimś, kto tylko wszystkich obsługuje. A ty… widzisz to?
Nie odpowiedział.
To nie jest dom. To życie, w którym ciągle się dopasowuję i milczę. Ja i Milenka. Nie chcę jeszcze miesięcy tak tkwić. Mam dosyć bycia wygodną i niewidzialną.
Kiwnął głową… powoli.
Rozumiem… Przepraszam, iż wcześniej nie zauważyłem. Poszukamy mieszkania. Wynajmiemy byle co… byleby nasze.
I zaczęliśmy szukać jeszcze tego samego wieczoru.
Nasze mieszkanie choćby maleńkie
Mieszkanie było ciasne. Właściciel zostawił starą meblościankę, linoleum trzeszczało.
Ale gdy przekroczyłam próg… poczułam ulgę. Jakbym odzyskała własny głos.
No, dotarliśmy westchnął Rafał, stawiając torby.
Teściowa nie powiedziała ani słowa. choćby nie próbowała nas zatrzymać.
Nie wiedziałam, czy się obraziła, czy po prostu zrozumiała, iż przesadziła.
Minął tydzień.
Poranki wypełniła muzyka.
Milenka rysowała po podłodze.
Rafał parzył kawę.
A ja patrzyłam na to wszystko i uśmiechałam się.
Bez stresu.
Bez pośpiechu.
Bez wytrzymaj.
Dziękuję ci powiedział któregoś ranka, obejmując mnie. Że nie zamilkłaś.
Spojrzałam mu w oczy:
Dziękuję, iż mnie usłyszałeś.
Życie nie było doskonałe.
Ale to był nasz dom.
Nasze zasady.
Nasz hałas.
Nasze życie.
I to było prawdziwe.
A Ty jak myślisz: gdybyś był(a) na moim miejscu, wytrzymał(a)byś chwilę, czy wyszedł/wyszła byś już po pierwszym tygodniu?
