Zawsze tak samo: dzwonek do drzwi, gwar na klatce, dzieci wpadają pierwsze, rozbierają się w biegu. Potem syn z torbą zakupów, córka z telefonem w dłoni i tym swoim „no cześć mamo”, jakby wpadli na pięć minut, a nie na pół dnia.
A ja… ja się cieszę. Naprawdę się cieszę.
Tylko iż ta euforia ma swoją cenę. I płacę ją ja. Zawsze ja.
Zanim przyjadą, sprzątam. Nie dlatego, iż muszę, tylko dlatego, iż wstyd mi, jak widzą kurz. Przecieram łazienkę, zmieniam ręczniki, układam poduszki na kanapie. Potem gotuję. Rosół, bo „wnuk lubi”, drugie danie, bo „przecież muszą zjeść porządnie”, a na koniec coś słodkiego, bo nie wypada, żeby wyszli bez ciasta.
W trakcie tego wszystkiego boli mnie kręgosłup, ale udaję, iż nie boli. Ręce mam od wody, od krojenia, od dźwigania garnków. I choćby wtedy mówię sobie: to nic, to rodzina, warto.
Warto… dopóki nie zamkną się drzwi.
Ostatnia niedziela była najgorsza.
Przyjechali wcześniej, niż mówili. Zdążyłam tylko postawić zupę na kuchence i jeszcze miałam w rękach ścierkę, kiedy usłyszałam dzwonek.
— Mamo, ale pachnie! — zawołał syn.
Córka od razu weszła do kuchni i rozejrzała się, jakby robiła szybki przegląd.
— O, robiłaś kotlety? Super, bo dzieci nie zjedzą zupy — powiedziała, jakby to było zamówienie w restauracji.
Wnuki biegały po mieszkaniu, rozrzucały klocki, a ja latałam z talerzem w ręku, żeby nikt się nie potknął. Uśmiechałam się, żartowałam, dolewałam. Byłam gospodynią, kelnerką, sprzątaczką i animatorką w jednym.
Syn siedział i opowiadał o pracy. Córka przewijała social media. Zięć włączył telewizor „na chwilę”.
A ja… ja podawałam obiad.
Po jedzeniu stół wyglądał jak po weselu. Talerze w sosie, kubki po kawie, miseczki po surówce, garnek po rosole, patelnia po kotletach. W zlewie piętrzyły się sztućce.
I wtedy, jak zawsze, usłyszałam:
— No dobra, to my się będziemy zbierać.
Tak, jakby ktoś właśnie kończył wizytę u znajomych. Bez spojrzenia w kuchnię. Bez: „mamo, pomóc ci?”. Bez: „chodź, ogarniemy razem”.
Zobaczyłam, jak córka zakłada kurtkę, poprawia włosy przed lustrem, wkłada telefon do kieszeni. Syn wziął dziecko na ręce i powiedział:
— Dzięki mamo, było super.
I w tej sekundzie pękło we mnie coś małego, ale bardzo ważnego. Taka cienka nitka, na której trzymałam swoje udawane „wszystko w porządku”.
— Zaczekajcie — powiedziałam.
Wszyscy stanęli.
— Co? — zapytała córka z tym tonem, jakby już była myślami w aucie.
Wskazałam na kuchnię.
— Pomóżcie mi posprzątać.
Zapadła cisza. Krótka, ale ciężka.
Syn spojrzał na mnie zaskoczony, jakby pierwszy raz zobaczył, iż ja też mam granice.
— Mamo, ale… my się spieszymy.
Córka przewróciła oczami.
— Serio, mamo? Po to tu przyjeżdżamy, żebyś nam robiła afery?
A słowo „afera” uderzyło mnie jak policzek, bo ja nie robiłam afer. Ja przez lata milczałam. Ja przez lata udawałam, iż mnie nie boli, iż mam siłę, iż to normalne.
— To nie jest afera — powiedziałam spokojnie, chociaż serce mi waliło. — To jest prośba. Ja jestem zmęczona. I nie dam rady sama.
Córka prychnęła.
— No ale ty zawsze sprzątasz po obiedzie. Co za różnica?
Co za różnica.
Wtedy poczułam, iż robi mi się gorąco w oczach. Nie chciałam płakać. Przysięgam, nie chciałam. Ale zmęczenie ma to do siebie, iż wyciąga z człowieka prawdę bez pytania.
— Różnica jest taka — powiedziałam, a głos mi zadrżał — iż ja już nie mam dwudziestu lat. I nie mam też służącej.
Syn zrobił krok, jakby chciał mnie uspokoić.
— Mamo, nie przesadzaj…
— Ja nie przesadzam — przerwałam mu. — Wy przyjeżdżacie, jecie, odpoczywacie, rozmawiacie, a ja od rana stoję na nogach. I wiecie, co jest najgorsze?
Wszyscy patrzyli. choćby wnuki ucichły.
— Najgorsze jest to, iż wy myślicie, iż to normalne.
Córka skrzywiła się.
— Mamo, to przecież twój wybór. Nikt ci nie każe gotować tyle.
I to zdanie było jak nóż, bo miała rację. Nikt mi nie kazał. To ja chciałam być dobrą matką, dobrą babcią, tą, do której się wraca. Tylko iż ja nie zauważyłam, kiedy „chcę” stało się „muszę”, a ich „dziękuję” stało się „należy się”.
— To jest mój wybór, iż was goszczę — powiedziałam cicho. — Ale to powinien być wasz wybór, czy mnie szanujecie.
Syn spuścił wzrok. Córka już otwierała usta do kolejnej odpowiedzi, ale wtedy stało się coś, czego nie planowałam.
Zrobiło mi się słabo.
Nagle, bez ostrzeżenia, jakby ktoś wcisnął mi w plecy ciężar. Złapałam się oparcia krzesła, bo poczułam, iż nogi mi miękną. Świat zawirował.
— Mamo? — syn natychmiast podbiegł. — Co jest?
Nie odpowiedziałam od razu, bo próbowałam złapać oddech. W uszach mi szumiało, a przed oczami miałam plamki.
Córka zamarła. Przez sekundę zniknęła z jej twarzy irytacja. Został strach.
— Mamo, usiądź — powiedziała nagle, zupełnie innym tonem.
Usiadłam, a ręce mi drżały. I wtedy dotarło do mnie coś strasznego: ja naprawdę mogłam tu upaść. Po prostu. W kuchni, między talerzami. I oni by wtedy zrozumieli. Dopiero wtedy.
Syn podał mi wodę. Córka stała w miejscu, jakby nie wiedziała, co zrobić.
— Czemu ty nic nie mówisz? — zapytała cicho. — Czemu ty nigdy nie mówisz, iż ci ciężko?
Zaśmiałam się krótko, gorzko.
— Bo jak mówię, to słyszę: „nie przesadzaj”, „to twój wybór”, „po co robisz aferę”.
I zapadła cisza. Taka prawdziwa.
Wtedy syn wstał, bez słowa wziął garnek do zlewu i zaczął go myć. Po nim ruszył zięć, trochę niepewnie, ale ruszył. Córka zebrała talerze ze stołu, jakby nagle obudziła się z jakiegoś snu.
— Mamo… — powiedziała, nie patrząc na mnie. — Ja… ja myślałam, iż ty to lubisz.
Te słowa zabolały mnie bardziej niż wszystko.
— Ja lubię was — odpowiedziałam spokojnie. — Ale ja nie lubię być niewidzialna.
Sprzątali w ciszy. Słyszałam tylko wodę, brzęk talerzy, kroki. I choć ulżyło mi fizycznie, w środku czułam coś ciężkiego, bo wiedziałam, iż to nie jest jednorazowa sytuacja. To jest lata przyzwyczajenia. Lata, w których oni przyjeżdżali „do mamy” jak do miejsca, które działa samo z siebie.
Kiedy wychodzili, córka zatrzymała się w progu.
— Mamo… przepraszam — powiedziała cicho. — Ja naprawdę… nie myślałam.
Skinęłam głową.
— Wiem.
Zamknęłam drzwi i oparłam się o nie plecami. W mieszkaniu było cicho. Kuchnia była w końcu czysta. Zlew pusty.
A ja poczułam coś, czego dawno nie czułam po ich wyjściu.
Nie pustkę.
Tylko zmęczenie… bez upokorzenia.
Bo ten dzień był dramatyczny nie dlatego, iż się pokłóciliśmy.
Tylko dlatego, iż zrozumiałam, jak łatwo rodzina potrafi wziąć człowieka za pewnik.
I jak blisko trzeba podejść do granicy, żeby ktoś w końcu zobaczył, iż ta „mama” też jest człowiekiem.
I iż kiedyś może zabraknąć jej sił.
Na zawsze.
