Wyszłam dziś wieczorem z domu mojego syna, zostawiając na stole parujący jeszcze gulasz wołowy i zmięty fartuch rzucony na podłodze. Nie przestałam być babcią. Przestałam być przezroczysta w swojej własnej rodzinie.
Mam na imię Wiesława. Mam sześćdziesiąt osiem lat i od trzech lat po cichu prowadzę dom mojego syna Bartka bez wynagrodzenia, bez podziękowań i bez dnia przerwy. Jestem tą “wioską”, o której ludzie chętnie mówią, ale dziś starsi mają tylko dźwigać ciężar i nigdy się nie skarżyć.
Pochodzę z czasów, kiedy obdarte kolana to była codzienność, a latarnie uliczne oznaczały, iż trzeba wracać do domu. Kiedy wychowywałam Bartka, obiad był zawsze o osiemnastej. Jadło się to, co było na stole, albo czekało do śniadania. Nie mieliśmy żadnych warsztatów z emocji była za to odpowiedzialność. Może nie było idealnie, ale dzieci umiały sobie radzić, ceniły wysiłek i potrafiły stanąć na własnych nogach.
Moja synowa, Małgorzata, nie jest złą osobą. To oddana matka, która kocha swojego synka Antosia z całego serca. Ale przepełnia ją lęk. Boi się etykiet na jedzeniu, boi się błędnych decyzji, boi się, iż nie pozwoli Antosiowi być sobą, boi się także, co powiedzą inni w internecie.
Przez ten strach ośmioletni Antek rządzi całym domem.
Antoś potrafi być błyskotliwy i kochany, kiedy chce. Ale nigdy nie słyszał słowa nie, żeby nie zamieniło się to w długą debatę.
Wtorki są dla mnie najcięższe. Przychodzę jeszcze przed świtem, żeby odprowadzić Antosia na autobus, bo Bartek i Małgorzata mają wymagające prace w korporacjach i adekwatnie cały czas nie ma ich w domu, który ledwo mogą dzięki tym pracom utrzymać. Dziś zrobiłam pranie, wyprowadziłam psa, poukładałam produkty w spiżarni gdzie obok zwykłych rzeczy kupionych przeze mnie za emeryturę, stoją luksusowe ekologiczne przekąski.
Chciałam, by dzisiejszy wieczór miał domowe ciepło. Spędziłam cztery godziny nad tradycyjnym gulaszem wołowym wołowina, ziemniaki, marchewki, majeranek taki, który pachnie dzieciństwem i wspomnieniami.
Bartek i Małgorzata wrócili późno, zapatrzeni w telefony, rozmawiając tylko o terminach i projektach. Antek leżał na kanapie, ekran tabletu rozświetlał mu twarz, ktoś w internecie krzyczał o grze komputerowej.
Obiad gotowy powiedziałam, stawiając danie na stole.
Bartek usiadł nie odrywając wzroku od ekranu, Małgorzata zmarszczyła brwi.
Staramy się ograniczać czerwone mięso powiedziała cicho. A czy te marchewki są ekologiczne? Antoś ma przecież nietolerancje.
To domowy obiad odpowiedziałam. Prawdziwe jedzenie.
Bartek zawołał Antosia. Odpowiedź przyszła z kanapy:
Nie! Jestem zajęty!
Za moich czasów ekran dawno by zgasł. Dzisiaj nikt nie reaguje.
Małgorzata poszła go przekonywać. Słyszałam negocjacje. Obietnice. Nagrody. Uznanie dla uczuć.
Antek wszedł, tablet trzymał w ręku, spojrzał na talerz i odepchnął go.
To obrzydliwe. Chcę parówki.
Bartek milczał. Małgorzata ruszyła do zamrażarki.
Coś we mnie wtedy pękło to nie był gniew, tylko żal.
Siądźcie powiedziałam spokojnie.
Zatrzymała się.
Zje to, co jest na stole, albo się grzecznie odejdzie powiedziałam cicho, ale stanowczo.
Bartek wreszcie podniósł wzrok. Nie zaczynaj. Jesteśmy wykończeni. Nie ma sensu go tym traumatyzować.
Traumatyzować? zapytałam. Odmowa parówek to dla was trauma? Uczycie go, iż wszystko trzeba podporządkować jego wygodzie. Wysiłek innych się nie liczy.
Stosujemy łagodną metodę wychowania Małgorzata była chłodna.
To nie wychowanie, to kapitulacja. Boicie się jego niezadowolenia i dlatego robicie z niego centrum wszechświata. Ja tu nie jestem rodziną jestem służbą.
Antek wrzasnął i rzucił widelcem. Małgorzata rzuciła się, by go uspokoić.
Babcia ma trudny dzień, powiedziała miękko.
To był ten moment, kiedy zrozumiałam, iż mam dość.
Rozwiązałam fartuch, starannie go złożyłam i położyłam obok nietkniętego obiadu.
Masz rację, powiedziałam. Mam trudności. Trudno mi patrzeć, jak mój syn jest bierny w swoim domu. Trudno mi patrzeć, jak dziecko dorasta bez granic. I trudno mi się czuć szanowaną.
Chwyciłam torebkę.
Odchodzisz? spytał Bartek. Przecież jutro miałaś zająć się Antosiem.
Nie, odpowiedziałam spokojnie.
Nie możesz po prostu odejść.
Mogę.
Wyszłam na cichą ulicę osiedla.
Potrzebujemy cię! zawołała Małgorzata. Rodzina to rodzina!
Wioska opiera się na szacunku odpowiedziałam przez ramię. To nie jest żadna wioska. Tu jest samoobsługa a ja już nie pracuję.
Jechałam autem, aż dojechałam do parku. Usiadłam w ciemności, otworzyłam okno, wdychając zapach wilgotnej trawy i letniego deszczu.
Wtedy je zobaczyłam malutkie żółte światełka w wysokiej trawie.
Świetliki.
Kiedy Bartek był mały, łapaliśmy je razem. Podziwialiśmy je i wypuszczaliśmy na wolność. Uczyliśmy się, iż pięknych rzeczy nie należy zatrzymywać na siłę.
Patrzyłam, jak tańczą wśród traw.
Telefon wciąż brzęczy. Przeprosiny, pretensje, poczucie winy.
Nie odbiorę.
Pomyliłyśmy dawanie dzieciom wszystkiego z dawaniem siebie. Zamiast obecności jest ekran, zamiast zasad wygoda. Boimy się, iż nas nie polubią. W efekcie nie wychowujemy silnych ludzi.
Kocham mojego wnuka na tyle, by pozwolić mu się zmagać.
Kocham syna na tyle, by pozwolić mu dorosnąć.
A pierwszy raz od lat kocham siebie na tyle, by wrócić do domu, zjeść w spokoju i patrzeć, jak świetliki latają wolne.
Wioska jest zamknięta na remont.
Gdy znowu się otworzy, wejście będzie tylko z szacunkiem.
