Nazywam się Bartek Duda, mam trzydzieści dziewięć lat i przez jedenaście lat byłem mężem Moniki. Piszę to nie po to, żeby się usprawiedliwiać, tylko dlatego, iż w tej historii ktoś już opowiedział swoją wersję, a ja swojej jeszcze nie powiedziałem nikomu poza adwokatem.
Zacznę od czwartku, bo to wtedy wszystko się zaczęło. Teściowa, Grażyna, zniknęła po drodze do warsztatu samochodowego w Miliczu, który prowadziła razem z moim teściem, zanim ten zmarł dwa lata temu. Zniknęła w środku dnia, w robocze południe, kiedy miała po prostu odebrać fakturę za części od dostawcy. Nikt jej nie widział od trzynastej.
Dla mnie ten czwartek to był dzień jak każdy inny do siedemnastej trzydzieści, kiedy zadzwoniła Monika i powiedziała, iż matka nie odbiera telefonu. Powiedziałem, iż pewnie ma rozładowaną komórkę, bo tak u niej bywało. Nie miałem pojęcia, iż za dwie doby będę siedział na komisariacie przy ulicy Sienkiewicza i tłumaczył się z rzeczy, które w ogóle nie miały nic wspólnego ze mną.
Bo tak to wyglądało z zewnątrz: zięć, który pół roku wcześniej poprosił teściową o przepisanie udziałów w warsztacie, a teściowa odmówiła. Zięć, który przestał odbierać telefony od żony w dniu zaginięcia. Zięć, który miał motyw i miał okazję.
Prawda była dużo bardziej przyziemna. Warsztat rzeczywiście chciałem przejąć — nie oszukam, chciałem, bo od dwóch lat prowadziłem go faktycznie sam, po śmierci teścia, podczas gdy formalnie wszystko wciąż było na Grażynę. Płaciłem ZUS za dwóch mechaników, załatwiałem części, siedziałem do dwudziestej pierwszej nad fakturami, a moje nazwisko nie figurowało nigdzie poza umową o pracę, którą sam sobie wypisałem. Poprosiłem ją półtora roku temu, żeby to uregulować. Odmówiła. Powiedziała, iż warsztat to pamiątka po mężu i iż nie odda go "za życia nikomu, choćby rodzinie". Pokłóciliśmy się wtedy porządnie, to prawda. Ale to było półtora roku wcześniej, nie pół roku, i nie miało nic wspólnego z czwartkiem.
A telefon w dniu zaginięcia? Byłem w Trzebnicy, odbierałem lakierowane drzwi do warsztatu od podwykonawcy, w strefie, gdzie zasięg jest fatalny — każdy, kto tam kiedyś jechał tą drogą przez las, wie, iż telefon łapie może jedną kreskę. Miałem osiem nieodebranych połączeń od Moniki, zobaczyłem je dopiero po dziewiętnastej, kiedy wróciłem do miasta.
Policjant, który mnie przesłuchiwał, młody, chyba świeżo po szkole, patrzył na mnie tak, jakby już wiedział, jak się ta historia skończy. Pytał o udziały w warsztacie trzy razy, różnymi słowami, licząc chyba, iż się pogubię. Nie pogubiłem się, bo nie miałem czego ukrywać, ale siedziałem tam do drugiej w nocy i patrzyłem, jak moja żona patrzy na mnie z drugiego końca korytarza tak, iż nie wiedziałem, czy wciąż wierzy w to, co mówię.
To był najgorszy element całej sprawy — nie protokoły, nie policjant, tylko to, iż Monika przez trzy dni nie była pewna. Widziałem to w jej twarzy, kiedy przynosiła mi kawę do korytarza komisariatu, w tym, jak trzymała kubek obiema rękami, żeby nie musiała patrzeć mi w oczy. Jedenaście lat małżeństwa, a przez siedemdziesiąt dwie godziny byłem dla niej podejrzanym numer jeden, bo ktoś w internecie napisał, iż "zięć chciał warsztat, a teściowa zniknęła".
Grażynę znaleziono w niedzielę, żywą, w rowie melioracyjnym przy drodze na Sułów, jakieś dziewięć kilometrów od Milicza. Zasłabła, idąc na skróty przez pole, uderzyła się w głowę o kamień, leżała nieprzytomna prawie trzy doby, odwodniona, z pękniętym nadgarstkiem. Znalazł ją rolnik, który jechał opryskiwaczem sprawdzić zboże. Cukrzyca, o której nikomu nie powiedziała, bo "nie chciała robić z siebie chorej staruszki" — tak to później określiła w szpitalu w Trzebnicy, kiedy już mogła mówić.
Nikt mnie nigdy nie oskarżył formalnie. Sprawę umorzono w poniedziałek, jak tylko lekarze potwierdzili, gdzie i jak długo leżała. Ale to nie znaczy, iż coś się skończyło, bo w tej wsi ludzie pamiętają nie fakty, tylko pierwsze wrażenie. Sąsiadka z warsztatu obok, pani Halina, jeszcze miesiąc później pytała klientów, "czy to prawda, iż ten Duda coś kombinował z teściową". Zamówienia spadły o jedną trzecią w ciągu tego miesiąca — ludzie wolą nie oddawać samochodu komuś, o kim krążą plotki.
Grażyna wróciła do domu po dwóch tygodniach szpitala. Nie przeprosiła mnie wprost — to nie w jej stylu — ale w pierwszy poniedziałek, kiedy przyjechała do warsztatu z gipsem na ręce, zamiast usiąść w biurze, poprosiła, żebym przyniósł jej teczkę z segregatora, tę z dokumentami rejestrowymi firmy. Nie odezwała się przy tym ani słowem więcej niż "przynieś mi to i długopis". Podpisała u notariusza w Miliczu, przy ulicy Trzebnickiej, przepisanie połowy udziałów na mnie i na Monikę wspólnie — nie na mnie samego, na oboje, co było dla niej typowe, bo nigdy nie robiła niczego bez podwójnego zabezpieczenia. Kwota, którą i tak musiałem dopłacić z tytułu wyceny pozostałej części firmy, wyniosła sto dwadzieścia tysięcy złotych rozłożone na sześćdziesiąt miesięcy, bo Grażyna, choćby leżąc w rowie melioracyjnym trzy dni, nie zapomniała, iż jest przede wszystkim przedsiębiorczynią.
Dziś, ponad rok później, warsztat stoi przy tej samej ulicy, z tym samym szyldem, tylko na fakturach jest już moje nazwisko obok jej. Trzymam dwa komplety kluczy do bramy — jeden zawsze w kieszeni kombinezonu, drugi w szufladzie biurka, tam gdzie kiedyś Grażyna trzymała swój. Telefon od niej odbieram teraz zawsze, choćby z lasu pod Trzebnicą, bo kupiłem sobie drugi aparat na kartę innego operatora, żeby nigdy więcej nie było ośmiu nieodebranych połączeń, na które nie mam odpowiedzi.
