Nazywam się Marek Wojtala, mam czterdzieści trzy lata i przez jedenaście lat byłem mężem Doroty. Piszę to, bo ludzie znają tylko jej wersję – tę, którą opowiada teściowej, siostrze, koleżankom z osiedla. Ja mam swoją, i chcę, żeby ktoś w końcu ją usłyszał.
Warsztat przy Kolejowej w Bydgoszczy prowadził mój teść, Zenon, od trzydziestu lat. Blacharstwo i lakiernictwo, dwa podnośniki, kanał, magazyn części na zapleczu. Kiedy zachorował – rak trzustki, diagnoza w marcu, koniec w sierpniu – to ja tam siedziałem od rana do wieczora, nie Dorota. Ona przyjeżdżała na chwilę, przynosiła mu zupę, siadała przy łóżku i płakała. A ja prowadziłem interes, żeby było co po nim zostawić. Rozliczałem klientów, zamawiałem lakiery, spłacałem leasing na kompresor. Osiem miesięcy.
Zenon zmarł w sierpniu. Zapis w testamencie był prosty – warsztat dla córki, bo to jedyne dziecko. Ale zanim umarł, jeszcze w lipcu, poszliśmy do notariusza we trójkę i zrobił coś innego: przepisał działalność gospodarczą na mnie. Nie na Dorotę. Powiedział wtedy, iż ona nie odróżni śruby M8 od M10, a ja prowadzę to miejsce już od pół roku i klienci mnie znają. Teściowa Halina była przy tym i się nie odzywała. Dopiero potem, na stypie, zaczęła.
Przez trzy lata po tym Halina nie odezwała się do mnie inaczej niż „ty". Nie Marek. Ty. Na imieninach wnuczki siadała po drugiej stronie stołu i rozmawiała tak, żebym słyszał – iż są ludzie, którzy potrafią się wkraść w rodzinę i wyprowadzić z niej to, co nie ich. Dorota nigdy jej nie przerwała. Ani razu.
We wrześniu zeszłego roku Dorota powiedziała, iż się wyprowadza. Nie było zdrady, nie było awantury z trzaskaniem drzwiami – po prostu spakowała dwie walizki, zabrała córkę, Zosię, miała wtedy dziewięć lat, i wróciła do matki na Fordon. W liście, który zostawiła na stole w kuchni, napisała, iż przez jedenaście lat czuła się w tym małżeństwie jak intruz we własnym życiu. Że warsztat ojca powinien był zostać w rodzinie, a ja zabrałem jej coś więcej niż firmę – zabrałem jej prawo do bycia córką, która dziedziczy.
Czytałem ten list z rękami opartymi o blat, dwa razy, zanim dotarło.
Rozwód trwał siedem miesięcy. Sąd przyznał jej opiekę nad Zosią, ja mam córkę co drugi weekend i środy. Warsztat został przy mnie, bo to była moja działalność gospodarcza, zapisana notarialnie, i żaden sąd tego nie ruszył. Ale zapłaciłem – jedną trzecią wartości warsztatu jako spłatę, sto dwadzieścia tysięcy złotych, rozłożone na cztery lata. Co miesiąc idzie przelew na konto, które kiedyś było nasze wspólne, a teraz jest tylko jej.
Halina od rozwodu dzwoni do Zosi codziennie o osiemnastej. Wiem, bo córka mówi mi to przez telefon, kiedy jest u mnie – iż babcia pyta, czy tata dużo pracuje, czy ktoś u niego bywa, czy warsztat dobrze prosperuje. Zosia ma dziewięć lat i powtarza mi te pytania bez cienia złośliwości, bo nie wie, co się za nimi kryje. Ja wiem.
W czerwcu tego roku Halina przyjechała do warsztatu. Pierwszy raz od pogrzebu Zenona. Stanęła przy wejściu, koło regału z filtrami oleju, i powiedziała, iż przyjechała odebrać rzeczy męża – jego fotel, ten stary, skórzany, z zapleczu, i skrzynkę z narzędziami grawerowanymi jego inicjałami. Powiedziałem, iż fotel i skrzynka są w testamencie wymienione jako część wyposażenia warsztatu, a warsztat prawnie jest mój. Zapytałem, czy ma coś na piśmie.
Nie miała.
Stała jeszcze chwilę między regałami, popatrzyła na podnośnik, na tablicę z zamówieniami przypiętą pinezkami, na kalendarz z zeszłego roku, którego nikt nie zdjął. Potem wyszła bez słowa, a ja usłyszałem, jak trzasnęła drzwiami samochodu na parkingu mocniej, niż było trzeba.
Dwa tygodnie później dostałem pismo od adwokata – Halina i Dorota chciały podważyć akt notarialny z lipca, twierdząc, iż Zenon był w stanie ograniczonej świadomości z powodu leków przeciwbólowych. Miałem dokumentację z onkologii, miałem zeznanie notariusza, który potwierdził, iż Zenon mówił jasno, podpisywał własnoręcznie, zadawał pytania o warunki umowy. Sprawa upadła po dwóch miesiącach.
We wrześniu tego roku, czyli teraz, w zeszły czwartek, Zosia przyjechała do mnie na środę i zapytała wprost, czy mogę kupić babci nowy fotel, bo ten stary, u dziadka, „już się rozpadł, a babcia mówi, iż to przez ciebie, bo zabrałeś jej wszystko". Powiedziałem córce, iż to nieprawda, iż fotel stoi w moim warsztacie tam, gdzie zawsze stał, i iż może go zobaczyć, kiedy zechce. Zosia spojrzała na mnie i powiedziała: „to dlaczego babcia płacze, jak o tobie mówi".
Nie miałem na to odpowiedzi. przez cały czas nie mam.
W piątek zadzwoniłem do księgowej i poprosiłem o wydruk pełnego rozliczenia warsztatu za ostatnie dwa lata – przychody, koszty, spłaty leasingu, kwotę, którą co miesiąc przelewam Dorocie. Zebrałem to w jedną teczkę, dołożyłem kopię aktu notarialnego z lipca i kopię wyroku sądu w sprawie spłaty. Pojechałem do Fordonu, gdzie teraz mieszka Dorota z matką, w sobotę rano, kiedy Zosia była u koleżanki.
Halina otworzyła drzwi. Nie zaprosiła mnie do środka – rozmawialiśmy na progu, ona w fartuchu, z rękami pachnącymi cebulą, bo smażyła coś na obiad. Podałem jej teczkę. Powiedziałem, iż to wszystko, co dotyczy warsztatu, od śmierci Zenona do dziś, i iż może to przeczytać, może pokazać adwokatowi, może pokazać Dorocie. Że nie proszę o przeprosiny i nie oczekuję, iż zmieni zdanie. Ale iż Zosia nie będzie dłużej powtarzać mi, iż zabrałem babci wszystko, skoro co miesiąc sto dwadzieścia tysięcy złotych dzieli się akurat na cztery lata spłaty, którą ja płacę, nie ona.
Halina wzięła teczkę, przerzuciła kilka kartek, zatrzymała się na wyroku sądu. Nie powiedziała nic. Dorota wyszła z kuchni, stanęła za matką, przeczytała przez jej ramię numer kwoty spłaty.
Wsiadłem do samochodu i odjechałem. Nikt mnie nie zawołał z powrotem.
W poniedziałek Zosia zadzwoniła sama, nie z inicjatywy Doroty, i zapytała, czy w środę może przyjechać do warsztatu po szkole, zobaczyć fotel dziadka. Powiedziałem, iż oczywiście, iż stoi dokładnie tam, gdzie zawsze, przy biurku, obok kalendarza, którego wciąż nie zdjąłem.
