Danuta przeczytała umowę spółki od pierwszej do ostatniej linijki, odłożyła kartkę obok solniczki i zapytała tylko, czy zostało jeszcze trochę śmietany do barszczu. To był styczeń, dwa tygodnie po tym, jak Iwona wróciła do warsztatu z termosem kawy dla dwojga.
Ja jestem zięciem w tej historii, więc od razu powiem: nie jestem świętym, ale nie jestem też potworem, za jakiego mnie czasem malowano na rodzinnych obiadach na Fordońskiej.
Warsztat samochodowy przy Wyszogrodzkiej prowadziłem razem z ojcem Iwony, Ryszardem, od dwunastu lat. Wspólnik, nie zięć-pracownik — tak to sobie ułożyliśmy na kartce, którą podpisaliśmy u notariusza jeszcze przed ślubem. Połowa firmy, połowa odpowiedzialności, połowa długów, kiedy trzeba było spłacać kredyt na podnośnik. Kiedy Ryszard zmarł trzy lata temu, całość formalnie przeszła na mnie — bo tak stało w umowie spółki, a nie dlatego, iż coś wykombinowałem po kryjomu, jak twierdziła potem Danuta przy każdej niedzielnej wizycie, między pierogami a serialem lecącym w tle w telewizorze na kredensie.
Problem zaczął się, kiedy Iwona postanowiła, iż chce wejść do biznesu jako „współwłaścicielka z tytułu małżeństwa" — jej słowa, nie moje. Powiedziałem wtedy coś, czego żałuję do dziś: iż warsztat to nie jest wspólny rachunek bankowy, iż to firma z historią, z długami, z pracownikami, których pensje trzeba wypłacić choćby w miesiącu, kiedy klientów mało. Powiedziałem to zmęczony, po dwunastu godzinach pod autem, i powiedziałem to źle. Ona to zapamiętała jak wyrok.
Odtąd każda rozmowa o pieniądzach kończyła się tym samym zdaniem z jej strony: „Ty i tak wszystko zabierzesz, tak jak wtedy". To „wtedy" wisiało między nami niewypowiedziane. Bo prawda jest taka, iż rok później faktycznie zaproponowałem, żeby wpisać ją formalnie do spółki — pół na pół, u tego samego notariusza, papier na papier. Poszedłem z gotowym projektem umowy. Iwona choćby na niego nie spojrzała. Powiedziała, iż i tak wie, jak to się skończy.
Danuta dolewała oliwy do ognia przy każdej okazji. „Mój Ryszard by tego nie zrobił", mówiła, choć to właśnie Ryszard, jej mąż, podpisał ze mną tę pierwszą umowę spółki, zanim jeszcze wzięliśmy z Iwoną ślub. Danuta o tym wiedziała — unikała mojego wzroku, kiedy to mówiła, jakby sama nie do końca w to wierzyła, ale musiała bronić córki.
Rzecz w tym, iż ja też nosiłem w sobie własną blokadę. Mój ojciec zbankrutował, kiedy miałem dwadzieścia lat — sklep meblowy w Inowrocławiu, wspólnik wyprowadził pieniądze, ojciec został z długami i wstydem. Od tamtej pory bałem się dzielić czymkolwiek, co zbudowałem własnymi rękami, choćby z żoną. Nie mówiłem tego głośno. Może powinienem był.
We wrześniu zeszłego roku Iwona spakowała walizkę i pojechała do matki na Fordońską „na trochę pomyśleć". To trochę trwało cztery miesiące. W tym czasie warsztat przechodził kontrolę skarbową, a ja siedziałem sam z segregatorami faktur do drugiej w nocy, bo nie miałem komu tego powierzyć. Zadzwoniłem do niej wtedy — nie po to, żeby błagać o powrót, tylko żeby zapytać, czy w ogóle jeszcze chce być w tej spółce, skoro urzędniczka ze skarbówki pyta mnie o współwłaścicieli. Odłożyła słuchawkę.
Zmiana przyszła nie od wielkiej rozmowy, tylko od drobiazgu. W styczniu przyjechał do warsztatu klient, pan Grzegorz, emerytowany mechanik, który znał jeszcze Ryszarda z czasów PRL-owskiego PKS-u. Przyniósł stare zdjęcie — Ryszard i ja przy pierwszym podnośniku, kupionym za pożyczone od teścia dziesięć tysięcy złotych, które oddałem co do grosza w ciągu dwóch lat. Zapytał, czy mogę mu to zdjęcie zeskanować, bo chce je dać wnukowi. Zrobiłem kopię i, sam nie wiem czemu, zawiozłem oryginał na Fordońską, dla Danuty.
Otworzyła drzwi w fartuchu, z rękami umączonymi od pierogów, które akurat lepiła na mrożenie do zamrażarki. Popatrzyła na zdjęcie długo, dłużej niż się spodziewałem, a potem powiedziała coś, czego się nie spodziewałem: iż pamięta ten dzień, kiedy Ryszard wrócił z banku z tą pożyczką i powiedział jej, iż w końcu ma zięcia, na którego może liczyć, a nie tylko chłopaka córki. Nigdy mi tego nie powtórzyła przez te wszystkie lata.
Iwona stała w progu kuchni z talerzem w ręku i słuchała.
Nie było wielkiej sceny z krzykiem. Był za to poniedziałek, dwa tygodnie później, kiedy Iwona przyjechała do warsztatu sama, bez matki, w swoim starym golfie, który sama kiedyś odkupiła od klienta za grosze i sama naprawiła pod moim okiem — to ona miała ręce do mechaniki, nie ja, tylko nigdy nie miała na to dość odwagi. Weszła do biura z termosem kawy dla obu i powiedziała, iż chce zobaczyć tę umowę, którą jej wtedy pokazywałem. Tę sprzed roku.
Poszliśmy razem do notariusza przy placu Teatralnym, tego samego, u którego podpisywaliśmy pierwszą umowę spółki z Ryszardem. Iwona wzięła udziały — czterdzieści procent, bo tyle chciała, nie połowę, żeby to była jej decyzja, nie odruch. Podpisała się swoim nazwiskiem panieńskim obok mojego, tak jak chciała. Zapłaciła za taksę notarialną z własnego konta, choć proponowałem, iż pokryję koszty — odmówiła, powiedziała, iż to muszą być jej pieniądze, żeby to było prawdziwe.
Danuta przyszła na kolację tydzień później, przyniosła te same pierogi, które lepiła w dniu, kiedy przyniosłem jej zdjęcie. Postawiła talerz na stole, popatrzyła na papier leżący obok solniczki — kopię umowy spółki, którą Iwona zostawiła na widoku, bo tak jej powiedziałem: niech leży, niech każdy widzi, iż to nie jest tajemnica. Danuta przeczytała ją całą, od pierwszej do ostatniej linijki, po czym odłożyła kartkę i zapytała tylko, czy zostało jeszcze trochę śmietany do barszczu.
