— Bartek, ja to wiem, iż to twoje pieniądze. Ale gdzie one są, do cholery?
Marta stała w przedpokoju z torbą zakupów, jeszcze w kurtce, i patrzyła, jak mąż wiesza klucze na haczyku, spokojny jak nigdy. Za oknem świeciła reklama pobliskiego Żabki, w mieszkaniu pachniało wczorajszą zupą pomidorową, którą zapomniała wyrzucić.
— Zapłaciłem za salę na urodziny mamy. Sto siedemdziesiąt tysięcy.
Torba wypadła jej z ręki. Pomarańcze potoczyły się pod szafkę.
— Sto siedemdziesiąt tysięcy? Z konta na warsztat?
Bo to nie było zwykłe konto oszczędnościowe. To było konto, na które od trzech lat wpłacali po kawałku, żeby wykupić od wspólnika Bartka udziały w ich warsztacie samochodowym przy ulicy Kolejowej w Radomiu. Marta prowadziła tam księgowość, Bartek — blachy i lakiernię. Mieli dogadane, iż w październiku spłacają Robercika, wspólnika, i warsztat staje się w stu procentach ich.
— To były pieniądze na wykup udziałów — powiedziała cicho, jakby mówiła to sobie, nie jemu.
— Wiem. Ale mama ma sześćdziesiątkę raz w życiu.
— A my mieliśmy ten warsztat wykupić raz w życiu w tym roku.
Bartek zdjął buty, postawił je równo pod ścianą — miał ten nawyk, iż choćby w kryzysie dbał o porządek — i dopiero wtedy odpowiedział:
— Zarobimy jeszcze.
— A powiedzieć mi to nie przyszło ci do głowy? Zanim zapłaciłeś?
— Wiedziałem, iż będziesz robić z tego dramat.
To zdanie zabolało bardziej niż same pieniądze. Bo znaczyło jedno: jej zdanie było z góry nieważne.
Halina, matka Bartka, mieszkała trzy przystanki dalej, w bloku przy alei Wojska Polskiego, i od ślubu syna traktowała Martę jak osobę do zadań specjalnych. Na początku to były drobiazgi — zawieźć na działkę pod Skaryszewem, odebrać leki z apteki, pomóc przy praniu firanek. Potem przyszły większe rzeczy: nowa kuchenka, remont łazienki, „bo emerytura to psu na buty". Bartek zawsze płacił. Zawsze bez pytania Marty. Bo „to przecież mama".
W sobotę sala weselna przy obwodnicy lśniła jak z reklamy. Halina siedziała u szczytu stołu w granatowej sukience, czterdzieścioro gości, zespół, wodzirej, tort na trzech piętrach. Marta patrzyła na to wszystko i czuła pustkę w żołądku, jakby ktoś wyjął z niej coś ważnego łyżką.
Halina podeszła z lampką prosecco.
— Martusiu, prawda, iż pięknie? Bartuś się postarał.
— Bardzo hojnie — odpowiedziała Marta, a teściowa choćby nie usłyszała tonu.
— Mężczyzna musi umieć uszczęśliwić matkę.
— A żonę?
Cisza. Uśmiech wrócił szybko.
— No co ty porównujesz, matka jest jedna.
W drodze powrotnej, na parkingu przed blokiem, Bartek w końcu się odezwał:
— Cały wieczór miałaś taką minę, jakby cię tam ktoś siłą zaciągnął.
— A nie zaciągnął?
— Nie można było się chociaż raz ucieszyć?
— Cieszyć się czym? Że wyglądasz jak hojny syn kosztem naszej firmy?
Uderzył dłonią w kierownicę.
— Ile można liczyć każdą złotówkę!
— Nie ja liczyłam. My. Dopóki nie zdecydowałeś, iż wspólne pieniądze to twoje pieniądze.
Wysiadł, trzasnął drzwiami. W domu poszli spać w osobnych pokojach — on na kanapie, ona w sypialni z telefonem, na którym otworzyła aplikację banku i patrzyła na saldo, jakby ono miało się jeszcze zmienić samo z siebie.
W nocy usłyszała przez ścianę, jak rozmawia z matką.
— Nie, mamo, ona po prostu jest zmęczona… Marta za bardzo się skupia na pieniądzach.
Coś w niej wtedy pękło cicho, bez trzasku.
W poniedziałek pojechała do koleżanki, Agaty, która miała mały sklep zoologiczny przy Żeromskiego. Usiadły na zapleczu między workami karmy, Agata parzyła kawę w kubkach z rybkami.
— A ty kiedykolwiek byłaś dla niego priorytetem? — zapytała Agata, mieszając cukier.
Marta otworzyła usta. I nie miała odpowiedzi.
Wieczorem Bartek czekał w kuchni, spokojniejszy.
— Wiem, iż powinienem był z tobą pogadać o pieniądzach.
— Tak.
— Ale ty też robisz z mojej matki jakiegoś wroga.
— Problem nie w twojej matce, Bartek. Problem w tym, iż nie widzisz we mnie wspólniczki. Ani w firmie, ani w małżeństwie.
Milczał. Pierwszy raz nie odpowiedział od razu kontrą.
Dni mijały ciężko. Rozmawiali mało, głównie o rachunkach za warsztat, o klientach, o tym, iż Robercik zaczął naciskać na termin wykupu udziałów. A któregoś wieczoru Bartek powiedział, patrząc gdzieś w bok, na kalendarz z kotami wiszący nad lodówką:
— Byłem u mamy. Pokazała zdjęcia z imprezy. Mówi, iż to był najlepszy dzień od lat.
— I?
— I zrozumiałem coś głupiego. Bardzo się starałem, żeby ona była szczęśliwa. A w ogóle przestałem myśleć, czy ty jesteś.
Marcie zaszczypało w nosie, ale nie płakała — tylko odstawiła czajnik, który akurat trzymała, na bok, żeby ręce miały co robić.
— Wystawiłem motocykl na sprzedaż — powiedział Bartek, wyjmując telefon. — Tego harleya, o którym marzyłem pięć lat. Chcę oddać różnicę na konto do wykupu.
To nie była cała suma. Ale to było pierwsze, konkretne, policzalne działanie z jego strony — nie słowa, tylko coś, co można było zobaczyć w Otomoto jako ogłoszenie z ceną.
Trzy tygodnie później, kiedy motocykl już sprzedał, a Marta dołożyła premię z księgowości freelance, poszli razem do notariusza przy ulicy Żeromskiego podpisać akt wykupu udziałów od Robercika. Marta trzymała w ręku teczkę z dokumentami — umowa, wyciąg z konta, dowód wpłaty — i po raz pierwszy od miesięcy poczuła, iż trzyma coś, co naprawdę należy do niej, nie tylko do niego.
Ale to nie był koniec sprawy z Haliną.
Miesiąc po podpisaniu aktu Halina zjawiła się w warsztacie bez zapowiedzi, w środku dnia, kiedy Marta akurat wystawiała fakturę klientowi. Usiadła na krześle dla petentów, obok stosu opon zimowych, i zaczęła jak zwykle:
— Bartuś, mnie by się przydało na zimę nowe okna w kuchni, jakieś dwadzieścia tysięcy…
Bartek, w kombinezonie roboczym, z ręką jeszcze czarną od smaru, spojrzał na Martę. Ona nie powiedziała nic — tylko podsunęła mu przez ladę wydrukowany wyciąg konta firmowego, na którym czerwonym markerem zakreśliła saldo.
— Mamo — powiedział Bartek, odkładając wyciąg z powrotem na ladę — konto firmowe to nie jest twój portfel. Jak chcesz okna, porozmawiajmy o tym w domu, przy kawie, jak dorośli ludzie, a nie tutaj, w środku zmiany.
Halina zamilkła, zaskoczona, po czym wstała i wyszła bez słowa, stukając obcasami po betonowej posadzce.
Wieczorem zadzwoniła i płakała do słuchawki, iż syn się zmienił, iż żona go nastawia. Bartek wysłuchał do końca, a potem odpowiedział spokojnie:
— Nie, mamo. Ja po prostu w końcu buduję swoją rodzinę.
Pół roku później Halina sama przyszła do nich na kolację, bez okazji, z ciastem drożdżowym w reklamówce. Usiadła przy stole, długo obracała w rękach filiżankę.
— Chyba za bardzo przyzwyczaiłam się, iż Bartek żyje moim życiem — powiedziała w końcu. — I myślałam, iż jak mniej dla mnie robi, to mniej mnie kocha. Głupie, co?
— Po prostu strasznie — odpowiedziała Marta, nalewając jej herbatę.
Rok po tamtym urodzinowym bankiecie warsztat na Kolejowej należał do nich obojga w stu procentach — na papierze, u notariusza, z pieczątką i podpisami. Marta trzymała ten dokument w segregatorze w domowym biurku, między umową kredytową a polisą ubezpieczeniową, i czasem, przechodząc obok, kładła na nim dłoń, jakby sprawdzała, czy przez cały czas tam jest.
— Pamiętasz to konto? — zapytał kiedyś Bartek, zamykając warsztat na noc.
— Takie rzeczy się pamięta.
— Dzięki, iż wtedy na nas nie machnęłaś ręką.
Marta spojrzała na niego, potem na tablicę z kluczykami klientów wiszącą przy drzwiach.
— Sobie podziękuj. Nie każdy umie przyznać, iż się pomylił.
