Siedziałam na ganku i patrzyłam, jak Marek wyciąga z bagażnika wielkie, chude psisko. Wyglądało, jakby ktoś poskładał je z patyków i starej, rudej sierści. Sąsiadka z naprzeciwka aż przystanęła z torbą bułek.
— Zwariowałeś? — Matka Marka, Halina, wyszła z domu i stanęła w progu. — Mówiłam, iż na działce nie będzie żadnego zwierzęcia.
— Mamo, on leżał przy szosie pod Józefowem. Nie mogłem go tak zostawić.
Wytarłam ręce w kuchenną ścierkę. Pies stał przy nodze Marka, łeb trzymał nisko, jakby już z góry przepraszał, iż w ogóle istnieje. Jedno ucho miał naderwane, a łopatki sterczały mu tak, iż bałam się na niego mocniej popatrzeć.
— Damy mu kilka dni — powiedziałam. — Odkarmimy i poszukamy domu.
Halina wciągnęła powietrze przez nos. Nic nie odpowiedziała. Wieczorem, jak pies podszedł pod kuchenne drzwi, przegoniła go szczotką na kiju.
— Do drewutni. Jeszcze pcheł naniesie.
Marek zrobił mu legowisko w kącie drewutni, przyniósł starą kołdrę i miskę. Pies jadł, jakby to był pierwszy i ostatni posiłek w życiu. Kiedy skończył, podszedł i przyłożył Markowi łeb do kolana. Marek podrapał go za uchem.
— Zostaje. Przynajmniej na razie.
Został. Minął tydzień, potem drugi. Halina co niedzielę wracała do tematu schroniska koło Garwolina, wyciągała choćby wydruk z ich stroną internetową i kładła na kuchennym stole obok chlebaka. Pies przez ten czas doszedł do siebie, wyprostował się. Tylko sierść dalej była jakaś nieszczęśliwa, sterczała kępkami.
W czwartek rano wyszłam przed dom i zobaczyłam sąsiada, pana Zbigniewa, jak wbija paliki wzdłuż naszej wspólnej granicy. Starał się przy tym nie patrzeć w moją stronę.
— Dzień dobry. Coś się stało?
— Płot będę stawiał — mruknął, nie podnosząc głowy.
Przeszedł kawałek dalej i wbił kolejny metalowy pręt. Szedł nie wzdłuż starego płotu, tylko łukiem. Co najmniej metr w głąb naszej działki.
— Mamy przecież ogrodzenie — powiedziałam, pokazując siatkę, którą ojciec Marka naciągał jeszcze w latach osiemdziesiątych.
— Źle stoi. Mój geodeta wszystko pomierzył. Granica idzie tędy.
Położył na skrzynce z narzędziami dokument. Palcem pokazywał linię przerywaną. Czerwoną kropką zaznaczył narożnik. Wypadał akurat na naszej grządce z burakami.
— To niemożliwe — odezwała się Halina, która zdążyła już wyjść z domu. — Mój mąż ten płot stawiał. Wszystko było wymierzone.
— Wtedy nie było dokładnych map — odpowiedział Zbigniew, składając papiery. — Ja mam świeży wypis z geodezji. Możemy albo podpisać ugodę, albo idę do sądu.
Halina otworzyła usta i zamknęła je z powrotem. Ja patrzyłam na tę linię i liczyłam w myślach: tunel foliowy, agrest, dwie jabłonie. Wszystko po jego stronie, jeżeli ma rację.
— Daj nam parę dni — powiedziałam. — Musimy znaleźć swoje dokumenty.
— Macie tydzień. Potem składam wniosek.
Zostawił nam paliki. Wyglądały jak wyrośnięte z ziemi, cienkie i obce. Halina stała nad grządką, potrącała czubkiem kapcia jeden z nich.
— Trzeba dzwonić do prawnika — powiedział Marek, kiedy wrócił z pracy.
— Najpierw dokumenty — odpowiedziała Halina.
Szukaliśmy trzy dni. Pudła po moim teściu leżały w piwnicy, w szafce pod schodami, choćby w starym kufrze po babce. Między matami do słoików i wieczkami zeszytów znalazłam w końcu żółtą teczkę z napisem „Działka — granicznik”. Były tam szkice, umowa z 1987 roku i wypis z tamtejszego rejestru. Rozłożyłam wszystko na stole w kuchni.
— Jest — powiedziałam. — Tylko szkic jest odręczny, bez współrzędnych. Sam papier nas nie obroni, jeżeli Zbigniew ma pomiar geodezyjny.
W tym samym momencie Halina zawołała z podwórka. Wyszłam na ganek i zobaczyłam, jak pies chodzi wzdłuż linii starych, spróchniałych desek, które wystawały z ziemi przy płocie. Szedł równo. Co kilka kroków przystawał, kichał i szedł dalej.
Marek kucnął przy jednej z desek.
— To resztki starego szalunku. Tata nim znaczył linię, zanim wbił słupki. Pamiętam, jak smarował je smołą, żeby nie zgniły od razu.
Na desce zostały ledwo widoczne ślady tej smoły, ciemne plamy wsiąknięte w drewno. Pies szedł dokładnie po tej linii, jakby zapach ciągnął go od deski do deski.
— To nam nic nie da w sądzie — powiedziałam — ale przynajmniej wiemy, gdzie kazać mierzyć.
Marek zadzwonił po geodetę i poprosił, żeby wziął pod uwagę właśnie tę linię desek, nie tylko stary płot z siatki. Geodeta przyjechał następnego dnia przed południem, rozstawił sprzęt, wbił kilka palików wzdłuż śladów po szalunku, potem porównał je z naszą umową z 1987 roku i współrzędnymi z operatu. Chodził między palikami Zbigniewa a starymi deskami, coś zapisywał. W końcu ściągnął czapkę i podrapał się w czoło.
— Pana sąsiad pomylił rzędne przy przenoszeniu punktów ze starej mapy — powiedział. — Wasza dawna linia szalunku pokrywa się z operatem co do centymetra. Granica biegnie dwadzieścia centymetrów za starym płotem. Po waszej stronie.
Halina złożyła ręce na piersi. Nie powiedziała nic, tylko patrzyła, jak geodeta wbija ostatni palik.
Kiedy Zbigniew przyszedł w niedzielę z kolejnym papierem, Marek rozłożył przed nim naszą teczkę i wynik pomiaru.
— To jest operat sprzed czterdziestu lat — pokazał mu kolorową mapkę. — A to świeży pomiar, robiony niezależnie od twojego. Granica jest tam, gdzie stał płot mojego ojca. I dalej, po naszej stronie.
Zbigniew długo patrzył na dokumenty. Wziął papier geodety do ręki, obrócił, jakby szukał na nim błędu. Nie znalazł.
— Mój geodeta się chyba pomylił przy przenoszeniu punktów — mruknął w końcu.
— Może pan złożyć wniosek o nowy pomiar — powiedział Marek spokojnie. — Tylko to kolejne pieniądze i miesiące czekania.
Zbigniew schował papier do kieszeni kurtki. Podniósł jeden ze swoich palików, potem drugi, trzymał je pod pachą jak wiązkę chrustu.
— Żona i tak mówiła, żeby nie zaczynać — powiedział, patrząc gdzieś w bok. — Zostawmy to.
Wsadził paliki na taczkę i odjechał w stronę swojej furtki, nie oglądając się.
Halina stała obok, oparta o naszą furtkę. Pies leżał przy jej nogach i patrzył w stronę odjeżdżającego sąsiada, jakby chciał się upewnić, iż ten drugi raz nic już nie wbije.
Wieczorem Halina nalała psu jedzenie do metalowej miski i postawiła ją koło studni. Pies podszedł, zjadł, a potem położył się na trawie, brzuchem do góry. Halina popatrzyła na niego, potem zwinęła wydruk ze schroniskiem, który wciąż leżał na kuchennym stole, i wrzuciła go do pieca.
— Niech zostanie — powiedziała do Marka. — Pilnuje lepiej niż niektórzy.
Nazajutrz kupiłam w markecie obrożę i zaniosłam do grawera na rynku, żeby wybił na blaszce: „Burek, działka nr 27”. Sam Burek wybrał sobie nowe miejsce — na wprost furtki, dokładnie tam, gdzie kończył się dawny płot z desek. Wieczorem, kiedy zamykałam okiennice, zobaczyłam, jak Halina siedzi obok niego na schodku i drapie go za uszami, tymi samymi ruchami, jakimi kiedyś trzepała ścierki przed drewutnią.
