Pilny apel banków do klientów. Zabezpiecz gotówkę, zanim będzie za późno

Karta, telefon i BLIK na co dzień niemal całkowicie zastąpiły banknoty. Sytuacja może jednak zmienić się w ciągu kilku minut, gdy zabraknie prądu, internetu albo wystąpi poważna awaria systemów płatniczych. Dlatego europejskie instytucje coraz częściej przypominają o niewielkim zapasie gotówki. Nie chodzi jednak o wyciąganie oszczędności z banków. Rezerwa ma wystarczyć przede wszystkim na podstawowe potrzeby przez kilka dni.

Fot. Warszawa w Pigułce

Jeszcze kilka lat temu portfel bez gotówki mógł wydawać się ryzykownym rozwiązaniem. Dziś dla wielu osób jest normą. Za zakupy płacimy telefonem lub zegarkiem, rachunki regulujemy przez internet, a pieniądze znajomym przesyłamy BLIK-iem.

Problem pojawia się wtedy, kiedy technologia przestaje działać. Dłuższa awaria energetyczna lub telekomunikacyjna może sprawić, iż pieniądze pozostaną na rachunku, ale przez pewien czas trudno będzie z nich skorzystać.

Tyle gotówki warto mieć pod ręką. W Europie padają konkretne kwoty

Europejski Bank Centralny zwraca uwagę na zalecenia obowiązujące w niektórych państwach Europy. W Holandii, Austrii czy Finlandii pojawiają się rekomendacje dotyczące awaryjnej rezerwy odpowiadającej mniej więcej 70–100 euro na osobę lub kosztom podstawowych potrzeb przez około 72 godziny.

Przy czteroosobowej rodzinie oznaczałoby to rezerwę odpowiadającą choćby kilkuset euro.

Nie jest to jednak kwota, którą powinni automatycznie wypłacać Polacy. To przykłady zagranicznych zaleceń pokazujące przede wszystkim zasadę: gospodarstwo domowe powinno być w stanie funkcjonować przez krótki czas bez dostępu do płatności elektronicznych.

W Polsce nie ustalono jednej konkretnej sumy, którą każdy powinien przechowywać w domu.

Polskie służby również wskazują na gotówkę

Gotówka znalazła się również w polskich materiałach dotyczących przygotowania na sytuacje kryzysowe.

Rządowy Poradnik Bezpieczeństwa przygotowany przez MSWiA, MON i Rządowe Centrum Bezpieczeństwa wskazuje na potrzebę przygotowania podstawowego wyposażenia na wypadek sytuacji nadzwyczajnej. Wśród potrzebnych rzeczy wymieniana jest gotówka, najlepiej w niewielkich nominałach.

Jednocześnie zalecane jest przygotowanie zapasów umożliwiających samodzielne funkcjonowanie gospodarstwa domowego przez minimum trzy dni.

Nie oznacza to, iż państwo spodziewa się konkretnego blackoutu. Takie przygotowanie może być przydatne podczas wielu zdarzeń – od gwałtownych zjawisk pogodowych i powodzi po awarie infrastruktury.

Banknot może zadziałać wtedy, kiedy karta przestanie

Podczas dużej awarii może wystąpić cały łańcuch problemów. Nieczynny bankomat to tylko jeden z nich.

Terminal płatniczy potrzebuje zasilania i łączności. Telefon może stracić dostęp do sieci. Problemy mogą dotknąć również aplikacje bankowe i inne elementy infrastruktury potrzebnej do autoryzowania transakcji.

W takiej sytuacji choćby osoba posiadająca na rachunku duże oszczędności może mieć czasowy problem z zapłaceniem za podstawowe zakupy.

Gotówka nie wymaga natomiast połączenia z internetem ani autoryzacji przez system bankowy.

Nie opróżniaj konta. Zalecenia mówią o czymś zupełnie innym

To szczególnie ważne, ponieważ informacje dotyczące awaryjnego zapasu pieniędzy bywają przedstawiane jako wezwanie do wypłacania oszczędności.

Nie ma zalecenia, aby Polacy masowo opróżniali rachunki bankowe.

Chodzi o stosunkowo niewielką kwotę, która pozwoli zapłacić za podstawowe produkty i usługi podczas przejściowych problemów z elektronicznymi formami płatności.

Wysokość takiej rezerwy można dopasować do liczby domowników oraz zwykłych wydatków rodziny.

Lepiej mieć 20 i 50 zł niż jeden banknot 500 zł

Znaczenie ma nie tylko wysokość rezerwy, ale również nominały.

Podczas awarii sklep może przez cały czas prowadzić sprzedaż za gotówkę, ale jednocześnie mieć ograniczoną ilość pieniędzy potrzebnych do wydawania reszty.

Dlatego zapas składający się wyłącznie z banknotów 200- i 500-złotowych może okazać się mało praktyczny.

Znacznie wygodniejsze będą mniejsze nominały, którymi można zapłacić za wodę, żywność, leki czy inne podstawowe zakupy bez konieczności otrzymywania dużej reszty.

Euro czy złotówki? W Polsce odpowiedź jest prosta

W przypadku przygotowania na kilkudniową awarię płatności nie ma szczególnego powodu, aby wymieniać pieniądze na euro czy dolary.

Jeżeli rezerwa ma służyć do robienia zakupów w Polsce, najbardziej praktycznym rozwiązaniem pozostają polskie złote.

Waluta zagraniczna może być elementem zupełnie innego planu awaryjnego, np. związanego z podróżą. Nie jest jednak potrzebna do zapłacenia za codzienne zakupy podczas lokalnego blackoutu.

Gotówka to dopiero początek. Przygotuj się na 72 godziny

Państwowe zalecenia dotyczące odporności gospodarstw domowych są znacznie szersze.

W awaryjnym wyposażeniu powinny znaleźć się m.in. zapasy wody i żywności, latarka, radio na baterie, powerbank, potrzebne dokumenty oraz podstawowe środki umożliwiające funkcjonowanie bez normalnie działającej infrastruktury.

Przygotowanie na około 72 godziny może być przydatne choćby podczas stosunkowo zwyczajnych zdarzeń, takich jak poważna wichura powodująca długotrwałe przerwy w dostawie energii.

Co to oznacza dla Ciebie?

Nie trzeba wypłacać tysięcy złotych ani przenosić oszczędności z banku do domu.

Warto natomiast odpowiedzieć sobie na proste pytanie: czy gdyby przez dwa lub trzy dni nie działały terminale i bankomaty, mam czym zapłacić za najpotrzebniejsze rzeczy?

Jeżeli odpowiedź brzmi „nie”, można przygotować niewielką rezerwę w złotówkach, najlepiej w mniejszych nominałach. Jej wysokość powinna odpowiadać rzeczywistym potrzebom gospodarstwa domowego.

Europejskie przykłady mówią o około 70–100 euro na osobę lub środkach wystarczających na 72 godziny. Polska nie wprowadziła jednak oficjalnej kwoty dla wszystkich mieszkańca.

To nie jest wezwanie do ucieczki od banków. To zwykłe zabezpieczenie na sytuację, w której pieniądze na koncie przez cały czas będą bezpieczne, ale przez kilka godzin lub dni technologia potrzebna do ich wydania może być niedostępna.