— Skąd ci przyszło do głowy, iż rzucę pracę, dzięki której w ogóle mamy z czego żyć, tylko dlatego, iż twojej matce nie podoba się, iż pracuję z samymi facetami?
Marta zdążyła zdjąć tylko jeden but, gdy Kuba wyszedł z kuchni jej naprzeciw. choćby nie powiedział cześć. Stanął w przedpokoju z rękami założonymi na piersi i patrzył tak, jakby wróciła nie z pracy, tylko na przesłuchanie.
— Gdzie byłaś przez ostatnią godzinę? Zebranie się przeciągnęło, tak? Znowu?
— Byłam w biurze. Pisałam ci, iż się spóźnię. Podpisywaliśmy dzisiaj kontrakt z Amiką, prawnicy w ostatniej chwili znaleźli dwa punkty do poprawki, trzeba było wszystko czytać od nowa.
Poprawiła pasek torby na ramieniu, sięgnęła po suwak drugiego buta, ale Kuba zrobił krok i zagrodził jej drogę do kuchni.
— Nie interesują mnie żadni prawnicy. Pytam, czemu wróciłaś godzinę później.
Marta wyprostowała się powoli.
— Bo zebranie skończyło się później. Kuba, ty naprawdę teraz to robisz?
— Bardziej serio się nie da.
Na komodzie obok lustra leżał jego telefon, ekranem do góry. Marta zerknęła i zobaczyła trzy nieodebrane od Danuty, jego matki. I wszystko od razu się poukładało.
Od miesiąca teściowa jakby postawiła sobie za cel udowodnić synowi, iż żona koniecznie go zdradza w pracy. Zaczęło się od aluzji przy niedzielnym obiedzie. Potem doszły przykłady z życia sąsiadek, koleżanek, znajomych znajomych. A ostatnie dwa tygodnie Danuta dzwoniła do Kuby niemal co wieczór i pytała, czy Marta jest w domu, o której wróciła, czemu znowu się spóźnia.
Do dziś Kuba w większości machał ręką. Czasem sam mówił matce, iż wymyśla. Tylko iż Danuta miała cierpliwość. Nie krzyczała, nie żądała wszystkiego naraz. Kapała. Codziennie po trochu.
— Mama znowu dzwoniła? — spytała Marta.
Kuba się skrzywił.
— Nie zmieniaj tematu.
— Nie zmieniam. Pytam wprost.
— Tak, dzwoniła. I co z tego?
— Nic. Tylko teraz rozumiem, czemu witasz mnie jak funkcjonariusz na granicy.
Szarpnął głową.
— Wiesz co? Dość już robienia z mojej matki wariatki. Ona jako jedyna powiedziała mi wprost to, o czym sam bałem się myśleć.
Marta patrzyła na niego kilka sekund, próbując zrozumieć, jak daleko zdążył już zajść we własnych wyobrażeniach.
— A o czym konkretnie?
— O twojej pracy.
— A co z nią?
— Jutro piszesz wypowiedzenie.
Zamrugała, zaskoczona.
— Co?
— Dobrze słyszałaś. Jutro się zwalniasz. Mam dość tego, iż cały dzień siedzisz wśród samych facetów, potem jeszcze zostajesz nie wiadomo gdzie i wracasz, kiedy ci się podoba.
Stała w płaszczu, z torbą na ramieniu, z kluczami wciąż w dłoni. Dzień był ciężki, ale udany: firma w końcu podpisała duży kontrakt, nad którym Marta pracowała prawie cztery miesiące. Godzinę temu jechała tramwajem numer pięć wzdłuż Głogowskiej zadowolona z siebie, myślała, iż w weekend trzeba kupić dobre wino i zadzwonić do siostry z dobrą nowiną. Teraz to wszystko wydawało się z zupełnie innego życia.
— Skąd ci przyszło do głowy, iż rzucę pracę, dzięki której mamy z czego żyć, tylko dlatego, iż twojej matce nie podoba się mój męski zespół? Wy oboje już całkiem powariowaliście?
Kuba aż podskoczył, jakby czekał właśnie na tę kwestię.
— O, właśnie! Oto twój prawdziwy stosunek! Ja jestem nikim, moja matka też nikim, a twoi koledzy z pracy to świętość!
— Jacy moi koledzy?
— Ci, z którymi siedzisz cały dzień!
— Jestem wicedyrektorką firmy budowlanej, Kuba! U nas kadra kierownicza to głównie mężczyźni. Mam się teraz przenieść do klasztoru, żebyś miał spokojniejszą głowę?
— Nie kpij.
— A co mam robić? Stoisz w naszym przedpokoju i żądasz, żebym jutro zniszczyła to, do czego dochodziłam prawie dziesięć lat.
Skrzywił się.
— Nie przesadzaj. Znajdziesz inną pracę. Gdzie normalny zespół.
— Normalny, czyli jaki?
— Gdzie nie kręci się wokół ciebie dwudziestu facetów.
Marta na chwilę zamknęła oczy. Chciała po prostu przejść do łazienki, zmyć z siebie ten dzień, przebrać się, coś zjeść. Ale Kuba wyraźnie nastawił się na długą rozmowę. adekwatnie na wyłożenie już gotowej decyzji i zmuszenie jej do zgody.
Byli razem osiem lat. Poznali się, gdy Marta miała dwadzieścia pięć, a Kuba dwadzieścia osiem. Wtedy podobała jej się jego spokojna pewność siebie. Pracował jako starszy sprzedawca w salonie samochodowym, zarabiał nieźle, umiał się zalotnie zachować i w ogóle nie przypominał maminego synka.
Danuta oczywiście zawsze była gdzieś w pobliżu, ale na początku zachowywała się całkiem przyzwoicie. Czasem doradzała, mogła skrytykować gulasz albo powiedzieć, iż w ich rodzinie robi się to inaczej, ale otwarcie w małżeństwo się nie wtrącała.
Problemy zaczęły się później, gdy Marta zaczęła iść w górę szybciej niż Kuba. Trafiła do firmy budowlanej jako zwykła specjalistka od zakupów. Po kilku latach została kierowniczką działu, potem dyrektorką handlową jednego z pionów, a dwa lata temu awansowała na wicedyrektorkę całej firmy. Pensja wzrosła niemal dwukrotnie. Doszły premie, delegacje na budowy, negocjacje, odpowiedzialność. Marta była z siebie dumna i nigdy tego nie ukrywała.
Kubie w tym samym czasie nie poszło. Salon zmienił właściciela, część kierownictwa zwolniono. Znalazł inną pracę, ale już jako zwykły handlowiec. Potem zmienił jeszcze raz. Teraz pracował w małej firmie sprzedającej wyposażenie do warsztatów samochodowych i zarabiał wyraźnie mniej od żony.
Na początku mówił, iż nic się nie stało. Rodzina wspólna, pieniądze wspólne. Tylko Danuta zaczęła od czasu do czasu wtrącać złośliwości.
— Niedobrze, gdy żona przynosi do domu więcej niż mąż — potrafiła powiedzieć przy niedzielnym obiedzie. — Mężczyzna się od tego gubi.
Marta odpowiadała, iż Kuba się nie gubi, a ona nie zamierza specjalnie prosić o niższą pensję dla świętego spokoju rodziny. Teściowa uśmiechała się wtedy i zmieniała temat. Ale nieprzyjemny osad zostawał.
Potem doszły uwagi o zespole. Branża budowlana rzeczywiście była w większości męska. Na naradach obok Marty siedzieli kierownicy budów, inżynierowie, wykonawcy, przedstawiciele banków i dostawców. Kobiety w firmie też pracowały, tylko głównie w innych działach — księgowości, kadrach, dziale kosztorysów. Marta nigdy nie uważała tego za coś szczególnego. Dla Danuty zamieniło się to niemal w dowód rozwiązłości.
— Ja na miejscu Kubusia bym zwariowała — powiedziała kiedyś. — Tylu mężczyzn wokół młodej kobiety. Każdy ma oczy.
— A ja mam głowę — odpowiedziała wtedy Marta.
Danuta się obraziła. A potem zaczęła rozmawiać już nie z synową, tylko z synem.
Z początku Kuba sam śmiał się z tych podejrzeń.
— Moja matka jak stary serial — mówił Marcie. — W każdym zebraniu od razu widzi zdradę.
Ale z czasem śmiech znikł. Zaczął pytać, z kim jedzie na budowę. Potem — kto był na imprezie firmowej. Potem kilka razy poprosił, żeby napisała, kiedy skończy się spotkanie. Marta nie przywiązywała do tego wagi. Wydawało jej się, iż po prostu trochę zazdrości, a zazdrość w rozsądnych granicach da się przeżyć. Tylko iż rozsądne granice, jak się okazało, skończyły się właśnie dziś.
— Ty w ogóle rozumiesz, ile mamy wydatków? — spytała Marta, wciąż stojąc przy drzwiach. — Kredyt hipoteczny — dwa tysiące osiemset złotych miesięcznie. Twoja rata za auto — tysiąc dwieście. Czynsz, jedzenie, paliwo, ubezpieczenia. Proponujesz mi jutro wyrzucić z budżetu prawie dwie trzecie dochodu.
— Znajdę coś dodatkowego — burknął Kuba, ale w głosie nie było przekonania.
— Coś dodatkowego. Jak przez ostatnie dwa lata, kiedy szukałeś i nic się nie znalazło?
Trafiła. Zamilkł, ale zaraz podniósł głos, jakby chciał zagłuszyć to milczenie.
— Więc co, mam całe życie być tym, który zarabia mniej? Tym, na którego moja matka patrzy z litością?
— Twoja matka nie musi na ciebie patrzeć z litością. Mogłaby po prostu przestać dzwonić dziesięć razy dziennie i sprawdzać, czy jestem w domu.
Z sąsiedniego mieszkania dobiegło ujadanie psa Kowalskich — ten sam głupi jamnik, który szczekał na każdy trzask windy. Marta pomyślała mimochodem, iż choćby on ma dziś lepszy dzień niż ona.
Zdjęła w końcu drugi but, przeszła obok Kuby do kuchni, postawiła torbę na krześle. Na blacie stał wystygły kubek z resztką kawy — jego, z rana. Wzięła go, wylała do zlewu.
— Dam ci wybór — powiedziała, nie odwracając się. — Albo dzwonisz teraz do matki i mówisz jej, iż dorosłeś i sam decydujesz o swoim małżeństwie. Albo ja jutro dzwonię do prawnika, z którym podpisywaliśmy dziś kontrakt, i pytam go o rozdzielność majątkową oraz podział kredytu.
— Grozisz mi rozwodem za jedną rozmowę?
— Nie za jedną rozmowę. Za trzy tygodnie kontroli, telefon leżący ekranem do góry i za to, iż dzisiaj po ciężkim dniu witasz mnie jak podejrzaną, a nie jak żonę.
Kuba przez chwilę milczał, wpatrzony w plamę na podłodze koło progu — ktoś kiedyś rozlał tam sok wiśniowy, ślad tak i nie zszedł do końca.
— Ona się o mnie martwi — powiedział cicho. — Widziała, jak ojciec zostawił ją, kiedy zarabiała więcej.
— To był twój ojciec, nie ja. I to nie ja mam z tym żyć całe życie zamiast niego.
Telefon na komodzie znowu zawibrował. Danuta. Piąte połączenie tego wieczoru. Kuba spojrzał na ekran, potem na Martę.
— Odbierz — powiedziała. — I powiedz jej wreszcie prawdę. Że masz trzydzieści sześć lat, żonę, wspólny kredyt na czterysta dwadzieścia tysięcy złotych i iż dorosłym mężczyznom nie trzeba tłumaczyć, o której wraca żona z pracy.
Kuba wziął telefon, ale nie odebrał. Wyłączył dzwonek i odłożył ekranem w dół.
— Nie dziś — powiedział.
To nie było przeprosiny. Ale to był pierwszy raz od miesiąca, kiedy nie odebrał od razu.
Kryzys jednak nie skończył się tego wieczoru. Skończył się dopiero trzy tygodnie później, w sobotę, na balkonie mieszkania przy Głogowskiej, kiedy Danuta przyjechała bez zapowiedzi z kartonem pomidorów z działki i od progu zaczęła mówić, iż słyszała od koleżanki z parafii, jakoby Marta jechała gdzieś służbowym samochodem z jakimś kierownikiem budowy.
Marta postawiła wtedy filiżankę na stole tak wyraźnie, iż aż brzęknęła spodeczkiem.
— Danuto, ostatni raz to mówię spokojnie. jeżeli jeszcze raz zadzwoni pani do Kuby, żeby sprawdzić, gdzie jestem, przestanę odbierać telefon także od pani syna, kiedy będzie chciał ustalić, u kogo są dzieci na weekend. Bo do rozwodu wystarczy mi jeszcze jeden taki telefon.
Kuba, stojący za matką w drzwiach balkonu, po raz pierwszy nie próbował niczego łagodzić ani tłumaczyć. Powiedział tylko:
— Mamo, wracaj do domu. Ja tu sam sobie poukładam życie.
Danuta wyszła, zostawiając karton z pomidorami na stole w przedpokoju. Nikt go nie ruszył przez dwa dni, aż w końcu zaczęły gnić i Marta sama wyrzuciła je do kompostownika przy śmietniku.
Miesiąc później Marta odebrała premię za kontrakt z Amiką — jedenaście tysięcy złotych netto. Nie zapytała Kuby o zdanie. Poszła do banku, otworzyła osobne konto oszczędnościowe, na które od tamtej pory co miesiąc odkładała jedną trzecią swojej pensji. Powiedziała mu o tym wprost, przy kolacji, pokazując aplikację bankową na telefonie.
— To moje zabezpieczenie. Nie na wypadek, gdyby coś się stało. Na wypadek, gdybyś ty albo twoja matka znowu spróbowali decydować za mnie, kim mam być.
Kuba popatrzył na ekran, potem na nią. Nie protestował.
