W starej łódzkiej kamienicy przy ulicy Pomorskiej pachniało kiszoną kapustą z pierwszego piętra i wilgotnym tynkiem. Pan Zdzisław skończył sześćdziesiąt pięć lat, dorabiał jako gospodarz domu, a tego ranka mył schody wodą z octem, żeby zmyć zapach po nocnym gościu spod trójki.
Wiadro stukało o betonowe stopnie, gdy nagle usłyszał szuranie w piwnicy. Zesztywniał. Drzwi do piwnicy były uchylone na szerokość dłoni, a w środku — ciemność, która pachniała węglem i starymi gazetami. Gdy zapalił światło, zobaczył parę ślepi wciśniętą za rurą centralnego ogrzewania.
Kot.
Chudy, szary, z urwanym kawałkiem ucha. Nie syczał, nie uciekał, tylko wciskał się mocniej w kąt, jakby chciał przecisnąć się przez mur.
Pan Zdzisław postawił wiaderko, wyjął z kieszeni kawałek kiełbasy, położył na gazecie i odsunął się o dwa kroki. Kot nie drgnął. Gospodarz westchnął, wytarł ręce w spodnie i wrócił na schody.
To było trzy tygodnie temu.
Przez kolejne dni zostawiał jedzenie przy wejściu do piwnicy. Kot jadł wyłącznie nocą, gdy w kamienicy gasły wszystkie światła. Sąsiadka z trzeciego piętra, pani Ewa, przynosiła mokrą karmę i mówiła do kota „kici kici”, a ten od razu chował się za piecem. Raz choćby przyniosła zabawkę — małą szmacianą myszkę. Kot obsikał ją w nocy i nigdy więcej na nią nie spojrzał.
Pewnego ranka pan Zdzisław zszedł do piwnicy po miotłę i zobaczył, iż kot siedzi na środku, ale na jego widok znów zniknął. Wtedy coś sobie pomyślał. Nie zdążył choćby sformułować tego do końca, a już niósł z komórki stare drewniane krzesło.
Następnego dnia o siódmej rano zjawił się w piwnicy z kubkiem kawy i gazetą. Postawił krzesło pod ścianą, usiadł i rozłożył „Dziennik Łódzki”. Kot obserwował go zza bojlera. Zdzisław udawał, iż czyta. Przewracał strony, popijał kawę, czasem ziewał. Nie odezwał się ani słowem.
Minęło piętnaście minut. Wstał, wziął krzesło i wyszedł.
Następnego ranka to samo. I następnego. Czwartego dnia kot wyszedł zza rury, zrobił trzy kroki w jego stronę i usiadł. Patrzył na niego z odległości, z której mógł jeszcze zdążyć uciec. Pan Zdzisław nie wyciągnął ręki. choćby na niego nie popatrzył — przynajmniej tak wyglądało, bo wzrok wbijał w gazetę, choć od trzech minut nie przewrócił strony.
Dwa tygodnie później kot jadł w jego obecności. Z początku nerwowo, co chwila podnosząc łeb. Potem jak zwykły kot, powoli, z przerwami na mycie łapy. Pan Zdzisław mówił wtedy do niego: „Jedz, jedz. Spokojnie”. Ale nie podchodził.
Pewnego ranka przyniósł do piwnicy stare radio. Ustawił je na betonie i włączył Trójkę na cicho. Kot leżał przy drzwiach, z przymkniętymi oczami, i nie ruszył się choćby wtedy, gdy pan Zdzisław wstał. To była ta chwila, kiedy zrozumiał, iż coś się zmieniło.
Trwało to kolejne cztery ranki. Kot czekał na niego pod drzwiami piwnicy. Ocierał się o jego nogawkę, a potem zeskakiwał na dół i prowadził go do krzesła. W zasadzie to pan Zdzisław nie musiał już nic robić. Siadał, kot wskakiwał mu na kolana i wtulał szary łeb w wełniany sweter. Gospodarz drapał go za uchem i czytał o meczach Widzewa, bo tylko tę część gazety zostawiał do piwnicy.
Aż nadszedł ten dzień, gdy sąsiadka z trzeciego piętra, pani Ewa, zeszła do piwnicy po przetwory. Miała na nogach kapcie z pomponami, a w ręce torbę z siatki. Zamierzała tylko zgarnąć słoik ogórków kiszonych z półki i wrócić na górę.
Kiedy otworzyła drzwi, zobaczyła pana Zdzisława siedzącego na krześle. Kot leżał na jego kolanach do góry brzuchem i mruczał tak głośno, iż słychać go było chyba na parterze.
Pani Ewa znieruchomiała. Torba z siatki zakołysała się w jej dłoni. Ten sam kot, który tydzień temu schował się przed nią za rurą, teraz pozwalał się głaskać po brzuchu i wyciągał łapy, jakby się poddawał.
— Jak pan to zrobił? — zapytała. — Trzy tygodnie przynosiłam mu jedzenie, a on uciekał.
Pan Zdzisław wzruszył ramionami. Pogłaskał kota po łbie, ale nie odpowiedział od razu. Dopiero po chwili, wstając ostrożnie, żeby nie zrzucić zwierzęcia, powiedział:
— Bo ja nic od niego nie chciałem.
Tego samego wieczoru przyniósł z piwnicy starą drewnianą skrzynię. Wyłożył ją kocem, który dostał od emerytowanej nauczycielki z drugiego piętra, i postawił przy oknie piwnicznym. W środku umieścił miseczkę z wodą. Na skrzyni położył kawałek tektury, a na nim, po namyśle, szmacianą myszkę, którą wcześniej kot obsikał.
Kot pokręcił się przy skrzyni, obwąchał koc, wskoczył i zwiał. Po pięciu minutach wrócił, otarł się o ramię pana Zdzisława i ułożył w środku, mrużąc oczy.
Następnego ranka pani Ewa znalazła pod drzwiami swojego mieszkania słoik ogórków i kartkę: „Proszę przychodzić po cichu. On już pani nie boi.” Na dole dopisek: „Niech pani siądzie na krześle i poczyta gazetę. Reszta zrobi się sama.”
Po dwóch dniach sąsiadka zeszła na dół z kubkiem melisy. Usiadła na drugim krześle, które pan Zdzisław doniósł z piwnicy sąsiada. Kot zmierzył ją spojrzeniem, a potem podszedł i otarł się o jej kapcie. Pani Ewa nie wyciągnęła ręki — po prostu siedziała i patrzyła.
A kot sam wskoczył jej na kolana.
