Jak można tak upaść? Córeczko, nie wstyd ci? Ręce i nogi masz zdrowe, czemu nie pracujesz? mówiono żebraczce z dzieckiem.
Tamara Wiktorowna powoli krążyła między regałami ogromnego supermarketu, przeglądając półki pełne kolorowych opakowań. Była tu codziennie; to jej codzienny rytuał. Nie miała wielkiej rodziny do wykarmienia była sama. Dlatego starsza kobieta co wieczór uciekała z pustego mieszkania do oświetlonego sklepu, by choć na chwilę poczuć się częścią czyjegoś życia.
Latem miała łatwiej wystarczały pogawędki na ławce z sąsiadkami. Zimą nie miała wyboru. I tak pokochała spacery po nowo otwartym Biedronce przy ulicy Wiosny Ludów.
Wewnątrz zawsze był tłum, unosił się zapach świeżo mielonej kawy, a cicho grała muzyka. Kolorowe towary, przypominające zabawki, przyciągały wzrok i wywoływały uśmiech.
Staruszka wzięła do ręki kubek truskawkowego jogurtu, zmrużyła oczy, chcąc odczytać drobnym drukiem skład, i z niechęcią odstawiła go na półkę. Na takie przyjemności nie było ją stać popatrzeć jednak nikt nie zabraniał.
Patrząc na obfitość towaru, myślami wróciła do dawnych czasów.
Przypomniały jej się ogonki pod sklepami, gdzie ekspedientki walczyły o odgórnie przydzielony towar. Wspominała szare torebki na zakupy, pakowane w pośpiechu. Uśmiechnęła się wspominając, jak wychowywała swoją córkę. By ją uszczęśliwić, Tamara gotowa była przetrwać każdą kolejkę. Myśl o córce przyspieszyła bicie serca. Kobieta przystanęła oparta o lodówkę z mrożoną rybą.
W myślach pojawiła się uśmiechnięta twarz jej Irki kręcone rude włosy, wielkie szare oczy, piegi na nosie i wesołe dołeczki w policzkach.
Jaka ona była piękna, pomyślała z żalem staruszka.
Czuła na sobie niechętny wzrok sprzedawczyni, gdy podeszła do stoiska z pieczywem.
Irenka była jej jedyną radością. Wyrosła na mądrą dziewczynę. Gdy zrozumiała, iż praca nie przyniesie jej szczęścia, postanowiła zostać surogatką. Tamara, choć próbowała jej to odradzać, nie zdołała jej powstrzymać. Takie decyzje nie kończą się dobrze.
Młodzi nie słuchają matek, zwłaszcza gdy mają dwadzieścia lat. Gdyby żył ojciec, wszystko byłoby inaczej. Jak mogło dojść do tego, iż obcy wykorzystali naiwność dziewczyny?
Irena tylko się śmiała i głaskała zaokrąglony brzuch. Matka martwiła się: jak można oddać dziecko, które nosiło się pod sercem tyle miesięcy?
Irenka machała ręką: Co tam dziecko, to tylko dobry zarobek.
Później przyszedł trudny poród a Irenki nie udało się uratować. Trzy dni po narodzinach dziewczynki jej córka zmarła.
Nowo narodzona dziewczynka została od razu oddana rodzicom zastępczym. Tamara nie dostała ani grosza nie mieli z nią żadnej umowy.
Pochowała córkę i została całkiem sama bez rodziny jakby w czarnej dziurze. Tak było jej łatwiej przetrwać.
Teraz szła w kierunku pieczywa, udając, iż coś kupuje, by nie wyglądać podejrzanie. W kieszeni odmierzała drobniaki, które wręczyła ekspedientce, resztę chowając w dłoni.
Tamara pierwszy raz zobaczyła młodą żebraczkę z dzieckiem drugiego dnia po otwarciu supermarketu, jakieś trzy tygodnie wcześniej. Wtedy po raz pierwszy uważnie obejrzała całą halę. Co ją przyciągnęło do żebraczki? Może młodość, którą było widać już z daleka albo sposób, w jaki trzymała dziecko.
Jak można się tak stoczyć? myślała staruszka, wrzucając przygotowane drobne do słoika i zagadując: Córeczko, nie wstyd ci? Ręce nogi masz zdrowe, czemu nie pracujesz? Jesteś młoda i wciąż możesz podjąć pracę.
Staruszka skrzywiła się, widząc jak przechodnie mijają dziewczynę, nie zauważając jej przez zasłonę żebraczki.
Dziękuję za te grosze, proszę iść dalej. Muszę uzbierać jak najwięcej, bo inaczej będzie źle.
Staruszka pokiwała smutno głową i oddaliła się, nie chcąc być natrętna. Pomagała, jak potrafiła, choć nikt do tego nie przykładał wagi ani policja, ani opieka społeczna. Wszyscy już tak przywykli do żebrzących, iż kompletnie ich ignorowali.
Całą drogę do domu nie mogła wyrzucić z głowy tej młodej kobiety z dzieckiem. Jej szare oczy, młody głos, coś znajomego w intonacji, ale co? Tamara starała się przypomnieć sobie, skąd to zna.
Zamknęła drzwi, zdjęła niskie zimowe buty, zapaliła światło i poszła do kuchni z bochenkiem chleba. Piętnaście minut później popijała gorącą, słodką herbatę z ulubionego, porcelanowego kubka, zagryzając kromką razowego chleba z cienkim plastrem kiełbasy.
Na takim mrozie pewnie jest głodna pomyślała. Jakie to życie?
Wyjrzała przez okno, próbując dojrzeć zarys młodej kobiety i zamarła. Dwóch mężczyzn o złowrogim wyglądzie brutalnie pakowało dziewczynę do samochodu.
Zawahała się przed telefonem na policję, bo bała się pogorszyć sprawę. Podeszła do okna pusto. Postanowiła poczekać do rana. Tablicy rejestracyjnej i tak by nie przeczytała.
Tamtej nocy nie mogła zasnąć, całą noc rozmyślając o dziewczynie i dziecku. Pod świt przyśniło jej się coś dziwnego. Zobaczyła swoją Irkę stojącą przed wejściem do supermarketu z dzieckiem. Dziewczynka cała przemarzła, a Tamara tuliła ją z całych sił, chcąc ogrzać. Irka jednak się nie odzywała.
Mamo, mi nie jest zimno, powiedziała.
Tamara zabrała dziecko z rąk córki, odchyliła róg kocyka i zobaczyła dużą lalkę z medalionem na szyi.
Z znajomym medalionem… powtórzyła.
Krzyknęła i obudziła się spocona. Była już dziewiąta rano. gwałtownie podeszła do okna.
Dziewczyna z dzieckiem przez cały czas tam była. Na prawo od wejścia do supermarketu, jak co dzień.
Dzięki Bogu, wyszeptała, kreśląc na sobie znak krzyża.
Na dworze był sylwester, a mróz dawał się we znaki. Dziewczyna stała już ponad godzinę nim dotrwa do wieczora, mogła się rozchorować.
Tamara wyciągnęła chleb, zrobiła kilka kanapek z kiełbasą, nalała do termosu słodkiej herbaty i zaczęła się ubierać.
Na widok zbliżającej się staruszki, dziewczyna podświadomie zasłaniała siniak na twarzy szalikiem.
Spokojnie, kochana, Tamara podała jej jedzenie nie chcę, byś chodziła głodna.
Dziewczyna uśmiechnęła się tylko oczami i chwyciła kanapki. Usiadła na ławce i zaczęła łapczywie jeść, połykając niemal bez żucia, aż się zakrztusiła. Nerwowo zerkała na dziecko, które płakało w cudzych rękach, po czym dopiła herbatę, wytarła okruchy i podeszła do starszej pani.
Dziękuję, wytrzymam do siódmej, potem nas zabiorą, odezwała się cicho.
Cały dzień Tamara zerkała przez okno na termometr. Mróz był coraz większy.
O piątej nalała słoik barszczu, po czym ruszyła jeszcze raz po zakupy.
Przechodząc obok dziewczyny, postawiła obok niej słoik i wrzuciła trochę groszy do kieszeni. Dyskretnie mrugnęła i weszła w ciepło supermarketu.
Tym razem nie planowała długo błądzić między półkami potrzebowała tylko kiełbasy i ogórków na tradycyjną sałatkę jarzynową na sylwestra. Chociaż nie było jej stać na wystrzałową kolację, głodna nie będzie. Po powrocie nie zobaczyła dziewczyny na miejscu; słoik barszczu też zniknął. Pewnie gdzieś je pomyślała z uśmiechem i poszła do domu.
Miała właśnie zacząć przygotowania do kolacji, wstawić karpia i zastawić stół może któraś sąsiadka ją odwiedzi.
Koło dziesiątej znów stanęła przy oknie. Chciała wierzyć, iż żebraczkę ktoś już zabrał w ciepłe miejsce.
Popatrzyła na wesołe światełka przed sklepem. Na ławce w świetle latarni siedziała ta sama postać. Po ruchach ramion widać było, iż dziewczyna płacze.
Tamara zaczęła się denerwować. Za dwie godziny Nowy Rok, a dziewczyna tak marznie. Narzuciła ciepły szal, w domowych kapciach zbiegła po schodach i przysiadła przy żebraczce.
Nie mam już gdzie pójść, szepnęła dziewczyna.
W oczach dziewczyny pojawiła się nadzieja.
Proszę, zaopiekuj się nim, podała Tamara zawiniątko i powoli ruszyła na ulicę.
Tamara zrozumiała jej gest i dziwne zamiary. Tak nie odchodzi się z życia szczęśliwego. Zerwała się i dogoniła dziewczynę.
Co ty, kochana! Chodź ze mną! zawołała Tamara, wskazując na blok kilkaset metrów dalej, łapiąc dziewczynę za rękę.
Już w cieple pokoju Tamara rozwinęła dziecko przy kaloryferze.
Jak masz na imię? zapytała, ale zaniemówiła patrząc na łańcuszek z zawieszką misiem.
Dziewczyna zauważyła jej spojrzenie.
Został mi po mamie, szepnęła cicho.
Tamara usiadła ciężko na stołku. Tego medalionu nie pomyliłaby z niczym innym. Sama podarowała go córce na szesnaste urodziny. Oddała broszkę do jubilera, by przerobił ją na wisiorek, a sprzedany kawałek pomógł urządzić małe przyjęcie.
Dziewczyna spojrzała pytająco:
Mogę się wykąpać?
Tamara skinęła głową i sięgnęła po krople na uspokojenie.
Więc to to niemożliwe. żebraczką jest moja wnuczka? lęk narastał.
Ułożyła najedzonego malucha na kanapie, a dziewczynę zaprosiła do stołu.
Alinka! zawołała niby od niechcenia.
Skąd pani zna moje imię?
Tamara machnęła ręką:
Tak jakoś, siadaj i jedz.
Pot spływał jej po skroni. Teraz nie miała wątpliwości: przyjęła własną wnuczkę. Przecież to imię mieli wybrać rodzice dla dziewczynki, którą nosiła Irka.
Dziewczyna z wdzięcznością zerkała na potrawy i jadła chciwie.
Tamara przyglądała się jej, szukając znajomych rysów.
Opowiedz, co się stało, Alinko, odezwała się w końcu.
Dziewczyna jakby tylko na to czekała. Bez przerywania jedzenia opowiedziała swoją historię plącząc się z emocji.
Do pięciu lat mieszkała z rodzicami, wszystko było jak w bajce choćby kucyka miała. Potem rodzice zaczęli się kłócić; rozstali się. Została z mamą, która po prostu któregoś dnia odprowadziła ją do domu dziecka.
Dlaczego tak się stało, nie rozumiała. Cała jej bajka rozpadła się z dnia na dzień. Spędziła w domu dziecka dwanaście lat, potem wypuszczono ją w dorosłość.
Dostała kawalerkę przynajmniej w papierach, bo mieszkała w rozpadającym się baraku. Tam poznała Wojtka, hydraulika.
Gdy dowiedział się, iż jest w ciąży, po prostu zniknął. Barak miał być zburzony; pozwolili jej zostać do porodu.
Okazało się, iż nowe mieszkanie już jest zajęte.
Nie walczyła o swoje nie umiała, z dzieckiem było to zbyt trudne.
Włóczyła się po dworcach, prosiła o jałmużnę pod metrem, aż wypatrzył ją Szary Igor, lokalny opiekun bezdomnych.
Ładna dziewczyna z dzieckiem to dobry zarobek, pomyślał i zaoferował jej nocleg w zamian za zbieranie pieniędzy.
Tak zamieszkała z synkiem w piwnicy bloku, razem z innymi, biednymi jak ona. Byli tam zarówno kalecy, jak i aktorzy ci, którzy udawali rany i choroby albo zakładali brzuch ciążowy, by budzić litość. Tacy przynosili szefowi największe pieniądze a ona zarabiała najmniej.
Codziennie rano rozwozili ich pod sklepy; wieczorem zbierali utarg. Ostatnio coraz częściej mówiono jej, iż przynosi za mało pieniędzy, iż jej maluch za bardzo przeszkadza.
Dziś już po nią nie przyjechali została skazana na własny los. Dziewczyna spuściła wzrok na pusty talerz.
Dziękuję, nie wiem jak byśmy przeżyli tę noc bez pani.
Odłożyła widelec, ziewnęła.
Rano pójdziemy, tylko dajcie mi się wyspać.
Gdy tylko głowa dotknęła poduszki, zasnęła.
Tamara obudziła ją i zaprowadziła na łóżko; malec zasnął w głębokim fotelu.
Starsza kobieta siedziała przy sylwestrowym stole i słuchała przemówienia prezydenta. Oczywiście, nie wypuści wnuczki z synkiem nie teraz, nie potem. Niech zostaną razem, to jedyne, co słuszne. Gdy będzie czas, powie im, kim jest naprawdę. Pomoże dziewczynie stanąć na nogi, wychować dziecko. Teraz musi odpocząć, poczuć dom wycierpiała swoje.
Gdy wybiła północ, Tamara nalała sobie kieliszek słodkiej nalewki. Podeszła do okna i długo patrzyła na skrzącą się śniegiem ulicę. Patrząc na wirujące płatki, myślała: Dzięki Ci, Boże, za niespodziewane szczęście. Żegnaj, samotności! Znów mam rodzinę.
Życie potrafi zaskoczyć wtedy, kiedy najbardziej się tego nie spodziewamy. Czasem wystarczy wyciągnąć dłoń do drugiego człowieka, by znów odnaleźć sens i miłość.
