Nigdy nie myślałem, iż stanę przed wyborem między własną matką a własnym dzieckiem. Ale kiedy w progu naszego mieszkania na krakowskim Podgórzu stanęła Teresa z torbą podróżną i wypiekami na twarzy, wszystko we mnie zamarło.
— Synku, przyjechałam zobaczyć wnuka! — wychrypiała, wyciągając ręce w stronę żony, która trzymała naszego dwutygodniowego Jasia.
Sylwia instynktownie cofnęła się o krok. Dwa tygodnie po cesarskim cięciu, z niedoleczoną raną, bez jednej przespanej nocy, wyglądała jak cień samej siebie. A teraz patrzyła na moją matkę, która weszła bez zapowiedzi, prosto z dworca, z katarem kapiącym na kołnierz płaszcza.
— Mamo, umówiliśmy się, iż przyjedziesz za miesiąc — powiedziałem, starając się mówić spokojnie. — Jaś nie ma jeszcze szczepień. A teraz wszyscy chorują.
Teresa machnęła ręką. Zawsze tak robiła. Zawsze wiedziała lepiej.
— Przesadzacie. W twoim wieku trzymałam cię przy otwartym oknie w grudniu i żyjesz. Dziecko musi się brudzić, to buduje odporność! — Kaszlnęła sucho, prosto w stronę małego.
Sylwia pobladła jeszcze bardziej. Zacisnęła palce na kocyku, aż pobielały jej kłykcie.
— Mamo, umyj ręce, załóż maseczkę — poprosiłem, wyciągając z szafki w przedpokoju świeżą, zapakowaną maseczkę i żel antybakteryjny. — To naprawdę ważne.
— Co? Własnemu synowi mam się tłumaczyć jak zadżumiona? — Zaśmiała się gorzko. — Ja ciebie wychowałam, ja cię odchorowałam, ja na ciebie całe życie harowałam! A teraz twoja żona chce mnie traktować jak trędowatą?
Sylwia przeniosła wzrok na mnie. Staliśmy w przedpokoju, między nami matka z torbą, za nami płaczące cicho dziecko. W moim własnym domu zawisło coś gęstego, czego nie dało się wywietrzyć.
— Tomek, ja nie mam siły na to. Ani ochoty — powiedziała Sylwia półszeptem. — Dwa dni nie spałam. Jaś ma kolkę. A twoja matka przychodzi i kaszle mu w twarz. Nie ma takiej opcji.
Wtedy Teresa zrobiła coś, czego nie przewidziałem. Sięgnęła do torby i wyciągnęła z niej zwykłą, granatową teczkę z gumką.
— jeżeli mnie wyprosisz, to cała ta kamienica w Starym Sączu — dziadek ją na mnie przepisał — pójdzie na twojego kuzyna Radka. Notariusz czeka na mnie jutro. Radek nie patrzy mi w ręce jak na trędowatą. A ty, synku, dwa lata temu sam mówiłeś, iż kredyt cię dusi. Pięćset tysięcy złotych z transakcji zamknęłoby twoją hipotekę. Więc pomyśl.
Poczułem, jak zalewa mnie fala gorąca. Pięćset tysięcy. Pięćset. Co miesiąc przelewam do banku trzy tysiące dwieście czterdzieści złotych. Trzydzieści lat. Sylwia dorabia w nocy, zamiast spać po cesarce. Pięćset tysięcy zdjęłoby nam z ramion całą górę.
— Mamo, przestań — powiedziałem, ale głos mi zadrżał.
Sylwia to usłyszała. Zamarła na chwilę, a potem, bez słowa, wzięła torbę z przewijakiem, która stała przy drzwiach, i zarzuciła ją na ramię.
— Tomek. Ja i Jaś jedziemy do mojej mamy. Ty musisz wybrać. Tylko wybierz mądrze, bo nie będzie drugiej szansy.
Stałem w przedpokoju. Z jednej strony żona i syn. Z drugiej matka i teczka. Matka patrzyła na mnie z triumfem. Moja matka. Ta sama, która wycierała mi nos w podstawówce. Ta sama, która sprzedała obrączkę, żeby opłacić mi studia w Krakowie. Ta sama, która teraz stała i czekała, aż złamię własną żonę za pół miliona.
— Wybieram ich — powiedziałem.
Wziąłem teczkę z jej rąk. Delikatnie. Włożyłem z powrotem do torby i zasunąłem zamek.
— Mamo, nie potrzebuję twoich pieniędzy. Nie za tę cenę. Nie za zdrowie mojego dziecka.
Teresa wyglądała, jakbym ją uderzył. Krew odpłynęła jej z twarzy, potem napłynęła z powrotem, ciemna i wściekła.
— Ty durny chłopcze! Myślisz, iż ona ci kiedykolwiek to zapomni? Ta twoja… — urwała, bo Sylwia wyciągnęła telefon.
— Wychodź. Sama. Albo dzwonię po straż miejską. Dość tego.
Matka zarzuciła torbę na ramię. Na odchodnym rzuciła mi przez ramię jedno zdanie:
— Radek się ucieszy.
Trzasnęły drzwi. Sylwia usiadła na podłodze w przedpokoju, z Jaśkiem w ramionach, i rozpłakała się tak, jak nie płakała jeszcze ani razu od porodu. Nie cicho, nie delikatnie — tak, jak płacze człowiek, który przez dwa tygodnie trzymał wszystko w środku.
Klęknąłem przy niej. Objąłem ich oboje. Jaś spał, nieświadomy, iż przed chwilą jego ojciec oddał pół miliona za to, żeby mógł oddychać czystym powietrzem. Przynajmniej tak mi się wtedy wydawało.
Dwa dni później dostałem wiadomość od Radka — taką, jakiej nigdy nie chciałem dostać: „Tomek, matka u mnie w Nowym Sączu. Wczoraj w nocy zabrało ją pogotowie. Obustronne zapalenie płuc, koronawirus, stan ciężki. Ja mam pozytywny test, siedzę na kwarantannie. Podobno chodziła po mieście z gorączką, szukając notariusza, bo chciała zdążyć przed tobą. Co ona ci zrobiła, iż ją w takim stanie wygnałeś?”
Odpisałem: „Nie wygnałem. Poprosiłem o maseczkę.”
Nie wiem, czy przeczytał. Kwarantanna w małym mieszkaniu z matką, która nie wierzy w wirusy, musiała go przerosnąć. Nie odpisywał. Matka trafiła na OIOM. Dwa tygodnie pod respiratorem. Przeżyła, wróciła do siebie, ale nie do nas — wynajęła mieszkanie w Nowym Sączu, blisko Radka. Kamienicę przepisała na niego, dokładnie tak, jak obiecała. Miałem tego świadomość, kiedy zamykałem drzwi.
A ja? Sto dziesiąta rata z trzystu sześćdziesięciu. Płacę przelewem, pierwszego, o szóstej rano, jak w zegarku. Zostało dwieście pięćdziesiąt.
Jaś ma teraz trzy latka. W zeszłą niedzielę, w czasie spaceru nad Wisłą, kichnął prosto na mnie. Roześmiał się na cały głos, aż złapał mnie za rękaw kurtki, żeby nie upaść. Wziąłem go na barana i pobiegłem z nim do domu, a on piszczał, żeby jechać szybciej.
Wieczorem, kiedy już spał, wróciłem do kuchni. Na parapecie stała pusta fiolka żelu antybakteryjnego — ta sama, którą tamtego dnia wyciągnąłem z szafki w przedpokoju. Przesunąłem ją bliżej szyby, obok doniczki z bazylią, i zgasiłem światło.
