Po 60. roku życia warto regularnie kontrolować ciśnienie, poziom cukru i cholesterolu, pracę nerek i tarczycy, a także wykonywać badania w kierunku najczęstszych nowotworów. Wiele z nich można zrobić bezpłatnie w ramach programów NFZ. Pozostałe można sfinansować prywatnie lub w ramach ubezpieczenia zdrowotnego.
Dlaczego profilaktyka po 60. jest tak ważna
Wiele chorób rozwija się po cichu i przez lata nie daje objawów. Dotyczy to nadciśnienia, cukrzycy, zaburzeń lipidowych czy części nowotworów. Wykryte wcześnie są zwykle łatwiejsze do leczenia, a leczenie bywa mniej obciążające.
Regularne badania to też okazja do rozmowy z lekarzem o lekach, samopoczuciu i planie dalszej opieki.
Badania, które warto robić regularnie
Podstawowy zestaw dla osoby po 60. roku życia obejmuje zwykle:
-
pomiar ciśnienia tętniczego, także w domu,
-
morfologię krwi i stężenie glukozy,
-
lipidogram, czyli cholesterol całkowity, LDL, HDL i trójglicerydy,
-
kreatyninę z eGFR, która pokazuje pracę nerek,
-
TSH, czyli badanie tarczycy,
-
badanie ogólne moczu.
Do tego dochodzą badania w kierunku nowotworów, kontrola wzroku i słuchu oraz wizyta u dentysty. O częstotliwości badań i ewentualnych dodatkowych testach najlepiej zdecydować razem z lekarzem rodzinnym, który zna historię chorób i przyjmowane leki.
Co można zrobić bezpłatnie w ramach NFZ
Część badań jest dostępna bez opłat i bez skierowania. Według informacji NFZ o bezpłatnych badaniach po 50. i 60. roku życia (styczeń 2026 r.) są to m.in.:
-
program „Moje Zdrowie” – bilans zdrowia z badaniami krwi i moczu; osoby powyżej 49. roku życia mogą z niego korzystać raz na 3 lata, a pakiet może zostać rozszerzony m.in. o próby wątrobowe, PSA u mężczyzn i test na krew utajoną w kale,
-
mammografia dla kobiet w wieku 45–74 lata, co 2 lata,
-
kolonoskopia w programie profilaktyki raka jelita grubego dla osób w wieku 50–65 lat,
-
bezpłatne szczepienia dla osób od 65. roku życia, m.in. przeciw grypie, pneumokokom, półpaścowi i RSV.
Do programu „Moje Zdrowie” zgłasza się, wypełniając ankietę w Internetowym Koncie Pacjenta, w aplikacji mojeIKP albo w przychodni POZ.
Jak sfinansować badania poza NFZ
Gdy zależy nam na szybszym terminie albo na badaniach spoza programów publicznych, są trzy drogi:
-
Płatność za pojedyncze badania – sprawdza się przy jednorazowych potrzebach.
-
Pakiety badań w laboratoriach – wygodne przy corocznej kontroli.
-
Ubezpieczenie zdrowotne – opłacalne, gdy z prywatnej opieki korzysta się regularnie.
Wybierając polisę, warto sprawdzić w ogólnych warunkach ubezpieczenia (OWU), jakie badania profilaktyczne obejmuje wariant, czy obowiązuje karencja i jakie są wyłączenia. Przykładem ubezpieczyciela, który ma w ofercie polisy z profilaktyką, jest TU Zdrowie, przy czym zakres zależy od wybranego wariantu.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji z lekarzem.
Badania po 60. – najczęstsze pytania
Czy na badania profilaktyczne potrzebuję skierowania?
Na wiele badań w programach NFZ skierowanie nie jest potrzebne. Dotyczy to m.in. mammografii i kolonoskopii w programach przesiewowych. Do programu „Moje Zdrowie” trzeba wypełnić ankietę, a o dodatkowych badaniach decyduje lekarz POZ.
Jak często robić badania krwi po 60. roku życia?
Zależy to od stanu zdrowia i przyjmowanych leków. Osoby zdrowe często wykonują podstawowe badania raz w roku, a osoby z chorobami przewlekłymi częściej, zgodnie z zaleceniem lekarza. Program „Moje Zdrowie” pozwala na bezpłatny bilans raz na 3 lata.
Czy szczepienia dla seniorów są bezpłatne?
Tak, część szczepień jest bezpłatna dla osób od 65. roku życia. Według NFZ dotyczy to m.in. szczepień przeciw grypie, pneumokokom, półpaścowi i RSV. Szczepienie można wykonać w przychodni, a część z nich także w aptece.
