Lustro w łazience
Nie znoszę ciszy w tym domu po dwudziestej drugiej, kiedy chłopcy już śpią, a Weronika chodzi po salonie z telefonem przy uchu i mówi do kogoś cicho, jakby ktoś mógł ją usłyszeć przez ściany. Nazywam się Marek Zalewski, mam czterdzieści jeden lat, prowadzę firmę budowlaną w Krakowie, i od trzech lat żyję z przekonaniem, iż moja żona Ula umarła. Nie zniknęła. Umarła. Tak mi powiedziano, tak zapisano w papierach, które sam trzymałem w rękach — akt zgonu, pieczątka szpitala w Zakopanem, data wypadku na trasie pod Rabką. Chłopcy, Kuba, Antek i Olek, mieli wtedy dwa lata. Nie pamiętają matki. A ja — ja się ożeniłem drugi raz, z Weroniką, bo synowie potrzebowali kogoś, kto będzie przy nich codziennie, a ja pracowałem po szesnaście godzin, żeby spłacić kredyt na dom w Podgórzu.
Teraz stoję w holu tego domu, który zbudowałem własnymi rękami — dosłownie, bo sam kładłem tu płytki, kiedy firma jeszcze nie miała zamówień — i patrzę, jak trzy pary małych nóg w kaloszach dudnią po korytarzu w stronę kobiety w fioletowym fartuchu, która przyszła sprzątać po remoncie łazienki.
Zatrudniliśmy ją przez agencję dwa tygodnie temu. Powiedziała, iż nazywa się Ula Nowak. Wiek się zgadzał. Coś w jej sposobie trzymania głowy mnie niepokoiło od pierwszego dnia, ale odganiałem tę myśl, bo czego się nie wymyśli po trzech latach żałoby. Teraz chłopcy wrzeszczą jedno słowo, które rozrywa mi klatkę piersiową na pół.
— Mama! Mamo, wróciłaś!
Kuba pierwszy. Potem Antek. Olek biegnie najwolniej, bo zawsze był najbardziej ostrożny, ale i on w końcu rzuca się jej w ramiona, a ona — ta kobieta w gumowych rękawiczkach do mycia okien — osuwa się na kolana na kafelki, które sam układałem w korytarzu, i przyciska wszystkich trzech do siebie tak, iż traci oddech.
Czuję, jak coś we mnie przestaje działać. Nie serce — coś głębiej, mechanizm, który trzymał mnie w ryzach całe trzy lata.
Za mną w drzwiach kuchni staje Weronika z czajnikiem jeszcze w ręce. Woda kapie na podłogę, ale ona tego nie widzi.
— Co to ma być, Marek? — mówi, i w jej głosie słyszę coś, czego nigdy wcześniej nie słyszałem. — Zabierz ją od dzieci. Zadzwoń po ochronę z osiedla.
Chcę się ruszyć. Nie mogę. Stoję jak wmurowany w ten korytarz, który sam budowałem, i patrzę na kobietę, którą pochowałem — symbolicznie, bo ciała nigdy nie widziałem, tylko papier z pieczątką — a ona klęczy na podłodze mojego domu z trzema moimi synami wczepionymi w jej fartuch, pachnąca płynem do szyb i czymś jeszcze, czymś, co pamiętam z dawna, choć nie umiem nazwać.
— Ula? — mówię, i to imię wychodzi z gardła jak coś, co się długo dusiło.
Ona podnosi głowę. Nie płacze, choć widzę, iż dławi to w sobie od trzech lat.
— Marek. Musiałam zobaczyć ich jeszcze raz. Choć przez okno. Choć przez firmę sprzątającą. Nie miałam zamiaru… — głos jej się łamie. — Nie wiedziałam, iż mnie rozpoznają.
Weronika stawia czajnik na stoliku w holu, za głośno, i ten dźwięk odbija się echem po całym domu.
— Ona ma być martwa — mówi do mnie, jakby to było pytanie skierowane w próżnię. — Marek, powiedz mi, iż ona ma być martwa.
*
Rano Weronika stoi w łazience przede mną, a ja za jej plecami w drzwiach, i oboje patrzymy w to samo lustro, tylko każde widzi w nim coś innego. Ona widzi kobietę, która za chwilę zostanie sama. Ja widzę mężczyznę, który trzy lata nosił obrączkę po żonie, która nie umarła.
— Jedziesz do adwokata — mówi, nie do mnie, do odbicia. — To już nie jest nasza sprawa, Marek. To jest sprawa papierów.
Nic nie odpowiadam. Zabieram z łazienkowej szafki jej szczoteczkę do zębów i kładę ją na brzegu umywalki, bo wiem, iż inaczej zapomni, kiedy będzie się pakować. To jedyne, co mogę w tej chwili dla niej zrobić.
Kancelaria przy Floriańskiej pachnie starym papierem i kawą z ekspresu, który trzeszczy za ścianą. Tomek, adwokat, którego znam od studiów, siedzi po drugiej stronie biurka i wertuje dokumenty, które rozłożyłem przed nim bez słowa.
— Mów od początku — mówi, nie podnosząc wzroku od aktu zgonu. — I mów dokładnie, bo od tego, co powiesz, zależy, czy za tydzień masz dwa procesy, czy jeden.
— Akt zgonu jest fałszywy. Szpital w Zakopanem o niczym nie wie.
— To sprawdziłeś już?
— Zadzwoniłem rano do rejestru wojewódzkiego. Pani na infolinii kazała mi czekać trzy minuty, potem powiedziała, iż numer sprawy z pieczątki nie istnieje w ich systemie. Że taki dokument mógł zostać wystawiony tylko poza obiegiem, przez kogoś, kto miał dostęp do pustych formularzy i pieczątki, a potem zgłosił go do USC jako kopię, nie oryginał — bez weryfikacji w rejestrze głównym, bo urzędniczka przyjmująca zgłoszenie akurat zastępowała kogoś na chorobowym i nie miała obowiązku dzwonić do szpitala. Luka w systemie, nie cud.
Tomek kiwa głową, notuje coś na marginesie.
— Kto miał dostęp do takiej pieczątki?
Milczę chwilę, zanim odpowiadam.
— Teściowa. Halina. Pracowała w administracji tego szpitala dwadzieścia lat, zanim przeszła na emeryturę.
— A pieniądze?
Kładę przed nim wydruk z konta.
— Konto Uli miało zostać zamknięte po jej śmierci. Zamiast tego trzy lata temu wszystko zostało przelane tutaj. — Palcem wskazuję numer rachunku. — To konto Haliny.
Tomek odkłada długopis.
— I ty przez trzy lata nosiłeś kwiaty na grób, w którym nie było nikogo.
— Co miesiąc. Przy Rakowickiej, sekcja dwunasta.
Mówię to na jednym wydechu, bo jeżeli się zatrzymam, poczuję, jak bardzo chce mi się rzucić czymś o ścianę.
Wieczorem tego samego dnia dzwonię do Haliny. Nie odbiera. Oddzwaniam z numeru zastrzeżonego, i wtedy podnosi słuchawkę.
— Marek.
— Powiedz mi, dlaczego.
Przez chwilę słyszę tylko jej oddech, nierówny, jakby biegła po schodach.
— Myślisz, iż to było dla mnie łatwe? — mówi w końcu. — Olszewski przyszedł do mnie trzy lata temu. Powiedział, iż jeżeli Ula nie odda mu czterystu dwudziestu tysięcy, które mu zalegam od firmy po mężu, to on się zajmie wnukami. Dosłownie tak powiedział: zajmę się wnukami. Co miałam zrobić, zadzwonić na policję i czekać, aż on się rozmyśli?
— Mogłaś przyjść do mnie.
— Z czym? Że twoja teściowa ma dług u człowieka, który straszy dzieci? Ty byłbyś pierwszy, komu by zagroził, żeby dobrać się do niej. Musiała zniknąć. Naprawdę zniknąć, nie na pół gwizdka.
— Trzy lata, Halino. Trzy lata chowałem kwiaty na pustym grobie.
— Wiem. — Głos jej się łamie, ale nie na długo. — I zrobiłabym to jeszcze raz, gdyby nie było innego wyjścia.
Odkładam telefon, zanim zdążę powiedzieć coś, czego nie da się odwołać.
Dwa dni później w kancelarii dzwoni telefon Tomka. Rozmawia krótko, po polsku urzędniczym, które zawsze brzmi jak coś przetłumaczone z obcego języka. Kiedy się rozłącza, patrzy na mnie.
— Prokuratura ustaliła, iż Olszewski miał już wcześniej zatrzymania za wymuszenia rozbójnicze w Katowicach. Dług, który rzekomo miała wobec niego Halina, nigdy nie był przez nią zaciągnięty formalnie — to on go wymyślił po śmierci twojego teścia, żeby mieć na nią hak. Halina w czwartek ma zeznawać, ale to on, nie ona, siedzi teraz na Montelupich i czeka na zarzuty.
— A akt zgonu?
— Fałszerstwo dokumentu urzędowego. To już sprawa karna osobna, ale twoje drugie małżeństwo możemy unieważnić od samego początku, bez czekania na wyrok.
Nie czuję ulgi. Czuję tylko, iż ręce mi zdrętwiały od zaciskania ich na brzegu biurka.
Wracam do domu po zmroku. W holu stoją dwie walizki Weroniki, zapakowane równo, bez pośpiechu. Ona siedzi na schodach, trzyma w rękach klucze do mieszkania na Woli, obraca je w palcach, jakby liczyła zęby na breloczku.
— Oddałeś mi mieszkanie — mówi, nie patrząc na mnie. — Nie musiałeś.
— Kupiliśmy je wspólnie.
— To nie o to pytałam.
Nie odpowiadam, bo nie wiem, co odpowiedzieć. Ona wstaje, bierze walizki, jedną w każdą rękę, i przy drzwiach zatrzymuje się na moment.
— Powiedz chłopcom, iż wyjechałam w delegację. Że wrócę. Nie teraz, ale kiedyś im powiedz prawdę, bo inaczej będą czekać.
— Powiem.
Drzwi się zamykają cicho, bez trzaśnięcia, i to jest gorsze niż gdyby trzasnęła nimi najmocniej, jak umiała.
Ula siedzi w kuchni, w swetrze, który zostawiła tu trzy lata temu i którego nikt nie wyrzucił, bo nikt nie miał odwagi go wziąć do ręki. Kładę przed nią na stole trzy rzeczy: wniosek do sądu rodzinnego o przywrócenie jej praw opiekuńczych, kopię zawiadomienia złożonego na komisariacie przy Grzegórzeckiej, i klucze do domu — te same, które trzy lata temu kazałem wymienić w zamku, bo myślałem, iż już nikomu innemu nie będą potrzebne.
Ula nie bierze ich od razu. Przesuwa po nich palcem, jeden po drugim, jakby sprawdzała, czy są prawdziwe.
— A jeżeli chłopcy zapytają, gdzie byłam?
— Powiemy im razem. Jutro. Nie dziś, bo dziś już śpią.
Bierze klucze do ręki, zamyka na nich dłoń, i siedzimy tak w kuchni, w której przez trzy lata ktoś inny parzył im herbatę przed szkołą, nie mówiąc nic więcej, bo nic więcej w tej chwili nie trzeba powiedzieć.
