Koperta spod poduszki
Miała sześćdziesiąt cztery lata i od trzech miesięcy nie mogła spać dłużej niż do czwartej nad ranem. Budziła się w mieszkaniu na Ochocie, wstawała po szklankę wody, mijała szafkę w przedpokoju i za każdym razem przystawała przy niej dłużej, niż powinna.
Nazywała się Halina Wróblewska. Zenon, jej mąż, zmarł w lutym — zapalenie płuc, dwa tygodnie w szpitalu na Banacha, potem już nic. Zostawił jej mieszkanie, emeryturę po sobie i pudełko po butach na dnie szafy, którego przez czterdzieści jeden lat małżeństwa nigdy nie otworzyła, bo nie miała powodu.
Otworzyła je dopiero w kwietniu, szukając zdjęć do zamówienia nekrologu rocznicowego. W pudełku, pod plikiem starych rachunków za prąd, leżała koperta zaadresowana nie do niej. "Do Ireny". Bez nazwiska. Pieczątka pocztowa z tysiąc dziewięćset osiemdziesiątego trzeciego roku — rok przed ich ślubem.
List nie był skończony. Zenon pisał go i nie wysłał. Halina przeczytała go trzy razy, stojąc w kuchni z niedopitą herbatą, która już dawno wystygła. Pisał, iż wie, iż to koniec, iż oboje wiedzą, iż żadne z nich pierwsze nie napisze, iż tak będzie łatwiej. Że kiedyś to przejdzie. Że życie i tak popłynie dalej, tylko osobno.
Nie było podpisu odpowiedzi. Nie było drugiej koperty. Tylko to jedno, niedokończone pożegnanie, które nigdy nie dotarło tam, gdzie miało dotrzeć.
Halina nie płakała od razu. Usiadła przy stole, na którym stał jeszcze słoik musztardy z niedzieli, i zaczęła liczyć na palcach, tak jak liczyła zawsze, kiedy coś jej się nie zgadzało w rachunkach. Osiemdziesiąty trzeci. Ślub w osiemdziesiątym czwartym. A więc to było tuż przed nią. Może choćby w tym samym roku, kiedy Zenon zaczął się do niej zalecać na tych samych targach hurtowych w Pruszkowie, gdzie oboje pracowali przy dostawach.
Zadzwoniła do córki, Doroty, która mieszkała w Piasecznie i której nie powiedziała o kopercie od razu, tylko spytała, czy tata nigdy nie wspominał o jakiejś Irenie. Dorota odpowiedziała, iż nie, iż skąd, iż po co pytasz, mamo, w ogóle. Halina powiedziała, iż nic, iż tak sobie, i odłożyła słuchawkę, i patrzyła długo na kalendarz przybity pinezką do ściany, w którym Zenon zapisywał wizyty u lekarza czerwonym długopisem.
Przez dwa tygodnie nosiła kopertę w torebce. Nie wiedziała, co z nią zrobić. Ta kobieta, ta Irena, mogła już nie żyć, mogła mieszkać gdziekolwiek, mogła choćby nie pamiętać tamtego roku, kiedy młody magazynier z Pruszkowa przestał się odzywać i po prostu zniknął z jej życia bez jednego słowa.
Ale coś w Halinie chciało wiedzieć, czy tamta kobieta w ogóle czekała. Czy też, tak jak sugerował ten niedokończony list, oboje po prostu przestali pisać, i ból sam się wypalił, i każde z nich poszło dalej — osobno, ale żywe.
Pojechała do Pruszkowa w maju, do starej hurtowni spożywczej przy ulicy Kraszewskiego, która teraz była halą meblową, ale kobieta z recepcji, może siedemdziesięcioletnia, pamiętała jeszcze stare kadry z lat osiemdziesiątych, bo sama tam pracowała jako księgowa. Powiedziała, iż Irena — Irena Sadowska — owszem, była, pracowała przy fakturach, wyszła stamtąd chyba w osiemdziesiątym czwartym, wyprowadziła się do Radomia za mężem.
Halina zapisała nazwisko na kartce z terminarza wizyt lekarskich Zenona, bo nie miała pod ręką nic innego, i przez kolejny tydzień zastanawiała się, czy zadzwonić do biura meldunkowego w Radomiu, czy poprosić wnuka, żeby poszukał w internecie. W końcu wnuk, Kacper, student z Warszawy, znalazł ją przez portal społecznościowy dla emerytów, na którym Irena Sadowska, teraz Irena Kowalik, wrzucała zdjęcia z działki w Radomiu — pomidory, róże, wnuki na trampolinie.
Zadzwoniła do niej w czerwcu, w niedzielne popołudnie, kiedy Dorota akurat przyjechała z wizytą i siedziała w salonie z kawą. Irena odebrała po czwartym sygnale, głosem lekko zdziwionym, bo numer był nieznany. Halina powiedziała, kim jest, iż to ona, żona Zenona Wróblewskiego z Pruszkowa, i po drugiej stronie zapadła cisza tak długa, iż Halina pomyślała, iż rozmowa się urwała.
Irena w końcu powiedziała, iż pamięta. Że oczywiście, iż pamięta, minęło ponad czterdzieści lat, ale człowiek pamięta pierwszą miłość, choćby jeżeli potem żył zupełnie inaczej. Powiedziała, iż nie wie, po co Halina dzwoni, i czy coś się stało, i Halina powiedziała jej o kopercie, o niedokończonym liście, o dacie na stemplu.
Irena milczała chwilę, a potem zaczęła mówić, szybko, jakby to trzymała w sobie od dawna i czekała, żeby to komuś powiedzieć. Że ona też napisała list, tamtej samej zimy, i też go nie wysłała, bo bała się, iż Zenon już z kimś jest, iż wstyd będzie, jeżeli odpowie odmową. Że schowała go w szufladzie komody, która potem, po ślubie z Ryszardem, została sprzedana razem z całym mieszkaniem w Pruszkowie, i list zaginął gdzieś między przeprowadzkami.
Że przez rok czy dwa bolało, iż potem przestało, iż urodziła syna, iż Ryszard był dobrym człowiekiem, choć innym, iż życie się potoczyło. Że nie żałuje. Że to nie było smutne zakończenie, tylko po prostu zakończenie.
Halina słuchała tego wszystkiego, siedząc przy tym samym stole, na którym leżała koperta, i czuła coś, czego się nie spodziewała — nie zazdrość, nie żal, tylko rodzaj ulgi, jakby ta rozmowa zamykała coś, co przez trzydzieści dziewięć lat wisiało uchylone, niedomknięte, choć nikt o tym nie wiedział.
Zapytała Irenę, czy chciałaby przeczytać ten list teraz, po tylu latach. Irena powiedziała, iż nie, iż po co, iż to już nie jej sprawa, iż niech zostanie tam, gdzie leżał. Ale poprosiła, żeby Halina powiedziała jej jedno — czy Zenon był szczęśliwy. Halina odpowiedziała, iż tak, iż był, przez czterdzieści jeden lat, iż wychował córkę, iż miał ogródek działkowy w Michałowicach, gdzie hodował maliny, i iż umarł trzymając ją za rękę.
Irena powiedziała, iż to dobrze, iż bardzo dobrze, i iż ona też jest szczęśliwa, na swojej działce w Radomiu, z pomidorami i wnukami na trampolinie.
Halina odłożyła telefon i przez chwilę siedziała nieruchomo, patrząc na Dorotę, która pytała wzrokiem, co się stało. Halina powiedziała jej całą historię, od koperty po rozmowę, i Dorota milczała długo, a potem spytała, co teraz zrobi z tym listem.
Halina wstała, poszła do kuchennej szafki, wyjęła kopertę i podarła ją na cztery części, nie czytając już po raz kolejny. Wrzuciła strzępy do kosza pod zlewem, obok obierek po ziemniakach, które gotowała na obiad, i powiedziała córce, iż w przyszłym tygodniu chce pojechać na działkę w Michałowicach i zebrać te maliny, zanim ptaki zjedzą wszystko, bo ojciec zawsze narzekał, iż nikt poza nim nie umie tam nic upilnować.
