Przez chwilę leżałam nieruchomo i patrzyłam na sufit, czekając, aż Janek odwróci się do mnie, pocałuje w policzek i powie: „Wszystkiego najlepszego, Marysiu”. Przez trzydzieści lat nie oczekiwałam od niego cudów. Nie potrzebowałam diamentów, drogich kolacji ani wycieczek do ciepłych krajów. Wystarczyłby bukiet tulipanów z targu, kawa podana do łóżka, jedno zdanie, iż pamięta. Ale Janek tylko chrapnął, przewrócił się na drugi bok i mruknął:
— Maryś, jak będziesz wstawać, nastaw wodę na herbatę.
Wstałam więc. W kuchni czekały brudne talerze po wczorajszej kolacji, pełny zlew i kartka od córki przyklejona do lodówki: „Mamo, wpadniemy dziś po południu. Kuba chce schabowe. Zrób więcej, bo Marek też lubi”. Przeczytałam ją dwa razy. Ani słowa o rocznicy. Ani jednego „wszystkiego najlepszego”. Poczułam, jak coś twardego rośnie mi w gardle. Wzięłam mięso z lodówki, rozłożyłam deskę i zaczęłam klepać schabowe. Każde uderzenie tłuczka brzmiało jak wyrzut. Trzydzieści lat prania, gotowania, pilnowania terminów, opiekowania się dziećmi, jego matką, jego koszulami, jego humorem. A dziś, w naszą rocznicę, stałam w fartuchu i rozbijałam mięso, żeby niewdzięczna rodzina miała obiad.
Janek wszedł do kuchni dopiero koło dziesiątej.
— O, schabowe? Dobrze, dawno nie było — powiedział zadowolony. Odwróciłam się powoli.
— Wiesz, jaki dziś dzień?
Spojrzał na kalendarz, potem na mnie.
— Sobota?
— Trzydziesta rocznica naszego ślubu, Janku.
Cisza, która zapadła, była gorsza niż krzyk. Widziałam, jak nerwowo drapie się po karku.
— No tak… wiedziałem. Tylko wiesz, ostatnio dużo na głowie.
— Dużo na głowie? — zaśmiałam się gorzko.
— Ty masz na głowie pilot od telewizora i gazetę. Resztę od lat mam ja.
Po południu przyszły dzieci. Córka od progu podała mi torbę z brudnymi ubraniami wnuka.
— Mamo, wrzucisz przy okazji? U mnie pralka znowu wariuje.
Syn zdjął kurtkę i zapytał:
— Jest obiad? Bo jesteśmy głodni.
Stałam w przedpokoju i patrzyłam na nich, jakbym zobaczyła obcych ludzi.
— Wiecie, co dziś jest? — spytałam.
Córka zmarszczyła brwi.
— Co?
— Nasza trzydziesta rocznica ślubu. Waszych rodziców. Ludzi, u których właśnie zamawiacie schabowe i zostawiacie pranie.
Syn spuścił wzrok.
— Mamo, no nie przesadzaj. Każdemu może wylecieć z głowy.
— Mnie nigdy nie wyleciały wasze urodziny, szczepienia, zebrania, egzaminy, komunie, rocznice ślubu, imieniny teściowej i rachunki za wasze telefony — odpowiedziałam. — Dziwne, prawda?
Córka prychnęła, jakby chciała obrócić wszystko w żart.
— Mamo, ty zawsze musisz robić dramat.
— Dramat? — powtórzyłam cicho. — Dramat to jest wtedy, kiedy kobieta przez trzydzieści lat wierzy, iż buduje rodzinę, a na końcu okazuje się, iż wychowała sobie gości hotelowych.
Z kuchni dobiegł zapach przypalającej się panierki. Nikt się nie ruszył. Wszyscy patrzyli na mnie z pretensją, jakbym to ja popsuła święto, którego i tak nikt nie zamierzał świętować.
Wtedy zdjęłam fartuch i położyłam go na stole.
— Obiad jest w kuchni. Sami sobie podacie. Pranie zabierzesz z powrotem. A ja wychodzę.
Janek aż wstał.
— Dokąd?
— Do restauracji — odpowiedziałam. — Zarezerwowałam stolik dla dwojga tydzień temu. Myślałam, iż pójdziemy razem. Ale skoro zapomniałeś, pójdę sama.
— Marysia, nie wygłupiaj się — powiedział. — Przecież rodzina przyszła.
— Nie. Rodzina przyszła się najeść.
Wyszłam w granatowej sukience, którą kupiłam sobie po kryjomu, bo wiedziałam, iż nikt inny o mnie nie pomyśli. W restauracji siedziałam sama przy stoliku dla dwojga i pierwszy raz od lat nikt mnie o nic nie prosił. Kelner przyniósł wino, a ja rozpłakałam się nad talerzem, nie ze słabości, tylko z żalu po samej sobie.
Kiedy wróciłam wieczorem, w domu panowała cisza. Schabowe stały zimne na kuchence, naczynia leżały w zlewie, a Janek siedział przy stole z bukietem róż.
— Przepraszam — powiedział.
— Nie wiedziałem, iż tak cię boli. Spojrzałam na niego zmęczona.
— Bo nigdy nie pytałeś, Janku. Wszyscy tylko braliście, aż w końcu nie zostało ze mnie nic poza rękami do pracy.
Tego dnia nie odeszłam. Ale coś we mnie odeszło na zawsze. Ta cicha Marysia, która wszystko wybaczała, bo „rodzina najważniejsza”. Od trzydziestej rocznicy ślubu zaczęłam uczyć ich, iż matka i żona też jest człowiekiem. A jeżeli nikt nie chce jej świętować, musi w końcu zacząć świętować samą siebie.
