Wielkanoc sprzed wieków zapisana w księgach. Niezwykłe zbiory Biblioteki Uniwersyteckiej w Poznaniu

Jak podkreślają pracownicy Biblioteki Uniwersyteckiej, kolekcja obejmuje zarówno starodruki, jak i regionalne wydawnictwa o charakterze religijnym i obyczajowym. To właśnie one tworzą fascynujący obraz świąt przeżywanych przez kolejne pokolenia.

Jednym z najcenniejszych eksponatów jest wydane w 1507 roku w Norymberdze „Zwierciadło męki Pańskiej”, opublikowane przez Ulrich Pinder. Dzieło zawiera rozbudowane opisy pasji Chrystusa, uzupełnione modlitwami i bogatą warstwą ilustracyjną. Szczególną uwagę zwracają drzeworyty autorstwa Hans Schäufelein, związanego z warsztatem Albrecht Dürer – jednego z najwybitniejszych twórców renesansu.

Ciekawym uzupełnieniem tej publikacji jest jej polski odpowiednik – „Żywot Pana Jezu Chryste”, wydany w 1522 roku w Krakowie przez Hieronim Wietor. Co istotne, przy jego tworzeniu wykorzystano te same klocki drzeworytnicze, co w edycji norymberskiej. Porównanie obu dzieł pozwala dostrzec nie tylko inspiracje, ale również różnice w stylistyce i ikonografii wczesnych druków europejskich.

Na szczególną uwagę zasługuje również mszał gnieźnieński z 1523 roku – rzadki przykład publikacji, w której obok łacińskich tekstów pojawiają się fragmenty w języku polskim. To właśnie w nim można odnaleźć początek pieśni rezurekcyjnej, stanowiącej jedno z najstarszych świadectw rodzimej tradycji liturgicznej. Księga ta ukazuje także techniczne wyzwania epoki – drukarze, nie dysponując odpowiednimi czcionkami, musieli dostosowywać alfabet łaciński do zapisu języka polskiego.

Zbiory Biblioteki Uniwersyteckiej to jednak nie tylko starodruki. Znajdują się w nich także XIX- i XX-wieczne publikacje religijne, takie jak śpiewniki dla wiernych archidiecezji gnieźnieńskiej i poznańskiej czy poetyckie modlitewniki. W niektórych z nich pojawiają się mocno moralizatorskie treści, odzwierciedlające ówczesną religijność i społeczne normy.

Szczególnym przykładem jest wydawnictwo „Święconka Wielkanocna” z 1935 roku – unikatowa jednodniówka, w której obok treści świątecznych znalazły się reklamy lokalnych firm. Często przybierały one formę wierszowaną i nawiązywały do wielkanocnej atmosfery, tworząc niezwykłe połączenie tradycji i życia codziennego międzywojennego Poznania.

Dopełnieniem tej bogatej kolekcji są także przepisy na tradycyjne potrawy – od wielkanocnych bab po mazurki. To nie tylko ciekawostka kulinarna, ale również cenne źródło wiedzy o dawnych zwyczajach i regionalnej kuchni.