Telefon zadzwonił, kiedy Barbara miała ręce po łokcie w smarze.
— Warsztat Kwiatek, słucham.
— Dzień dobry, chciałem zapytać… — mężczyzna po drugiej stronie zawahał się. — Czy to prawda, iż macie problemy z urzędem skarbowym? Bo słyszałem coś od sąsiadki, iż niby pieniądze jakieś przechodzą przez was nie te…
Barbara odłożyła klucz na blat, wytarła dłoń w szmatę i przez chwilę patrzyła na słuchawkę tak, jakby to ona była winna.
— Kto tak mówił?
— No… nieważne. Ale wolę się upewnić, zanim przywiozę auto.
— Rozumiem. Nie, nie mamy żadnych problemów. Proszę przyjechać, pokażę panu wszystkie papiery, jeżeli pan chce.
Mężczyzna podziękował i się rozłączył. Nie przyjechał tego dnia. Ani następnego.
Barbara miała czterdzieści trzy lata i warsztat przy Grójeckiej, który razem z mężem stawiała od zera przez siedemnaście lat. Lipiec w Warszawie był tego roku nieznośny, klimatyzacja w biurze warczała na pełnych obrotach, a przez uchylone drzwi wciąż wpadał zapach oleju silnikowego i spalonej gumy. Barbara usiadła za biurkiem, spojrzała na kalendarz z zaznaczonymi wizytami klientów i policzyła w głowie — trzeci telefon w tym tygodniu z podobnym pytaniem.
Sąsiadka zza ściany, Grażyna Sobczyk, od dwudziestu lat kierowała pobliskim sklepem spożywczym i miała zwyczaj przesiadywać na ławce koło warsztatu. Widziała wszystko — kto przyjechał jakim autem, ile osób weszło do biura, czy Barbara kupiła nowy telefon. Kiedyś na głos przeliczyła koszt remontu dachu warsztatu i podała tę sumę sąsiadkom z bloku, jakby zdawała raport z własnej firmy.
Barbara usłyszała to sama, przypadkiem, kiedy szła po bułki do piekarni przy Grójeckiej. Grażyna stała przy straganie z warzywami i mówiła do pani Halinki z drugiej klatki, nie ściszając głosu wcale:
— Ja tam nie wiem, ale skąd nagle tyle pieniędzy, jak Tomasz umarł cztery lata temu? Same baby tam siedzą, dwóch mechaników i księgowa na pół etatu, a warsztat kwitnie. Mój szwagier z Radomia mówił, iż takie firmy to czasem służą do… no, wiadomo do czego.
Pani Halinka pokiwała głową i kupiła pęczek koperku, nie patrząc już Barbarze w oczy, kiedy ta przechodziła obok.
Barbara nie zareagowała. Poszła dalej po bułki, zapłaciła, wróciła do warsztatu i przez cały dzień pracowała przy oplu klienta, wymieniając klocki hamulcowe z taką precyzją, jakby to była jedyna rzecz, nad którą miała jeszcze kontrolę.
Wieczorami, po zamknięciu warsztatu, siadała w małym pokoiku za biurem, gdzie stało łóżko dla ucznia mechanika, i sprawdzała rachunki przy lampce z odpryśniętym kloszem. Za oknem szczekał pies sąsiadów, ten sam, który budził ją codziennie o szóstej rano — dźwięk stał się dla niej czymś w rodzaju zegara, sygnałem, iż dzień się zaczyna, niezależnie od tego, ile plotek krążyło po osiedlu.
Ale plotka rosła. Ktoś powtórzył ją listonoszowi, listonosz powtórzył sąsiadowi z parteru, a w końcu do warsztatu zadzwoniła klientka, która miała umówiony przegląd, i odwołała go bez wyjaśnienia. Drugi klient przyjechał, ale stanął w progu biura, rozejrzał się po ścianach, jakby szukał dowodów przestępstwa, i powiedział, iż "jeszcze się zastanowi".
Punktem zwrotnym była rozmowa z córką, Kasią, studentką prawa, która przyjechała na weekend z Krakowa. Kasia usiadła na starym fotelu w biurze, tym z wytartym podłokietnikiem, i zapytała wprost, dlaczego matka pozwala, żeby ktoś rozpowiadał kłamstwa o oszustwach podatkowych.
— Bo to się samo wypali — powiedziała Barbara, nie odrywając wzroku od faktury od dostawcy części.
— Nie wypali się, mamo. Dwóch klientów w tym tygodniu pytało wprost, czy bezpiecznie tu przyjeżdżać. Ja to słyszałam od Marka, jak dzwonił do ciebie i się nie odezwałaś.
Barbara odłożyła fakturę. Dopiero teraz, kiedy córka wypowiedziała to na głos, poczuła, jak bardzo już nie chodzi o dumę, tylko o realny spadek klientów — dwóch w tym tygodniu, może więcej, których nikt nie policzył.
Następnego dnia pojechała do księgowej, pani Danuty, która prowadziła jej firmę od początku, i poprosiła o pełny wydruk rozliczeń za ostatnie trzy lata — z pieczątkami, podpisami, wszystkim. Zabrało to dwa dni. Potem umówiła się z prawniczką z kancelarii przy Marszałkowskiej i przygotowała pismo do Grażyny — oficjalne wezwanie do zaprzestania rozpowszechniania nieprawdziwych informacji, z kopią do spółdzielni mieszkaniowej, bo Grażyna zasiadała też w zarządzie wspólnoty.
W sobotę, kiedy na osiedlowym bazarku przy Grójeckiej trwał cotygodniowy kiermasz warzywny, Barbara przyszła do stoiska Grażyny z teczką pod pachą. Stragan pachniał pomidorami i koperkiem, wokół kręcili się sąsiedzi z siatkami na zakupy.
— Grażyno, mam coś dla ciebie.
Grażyna akurat ważyła ziemniaki dla starszego pana i nie od razu odłożyła szufelkę.
— Co znowu?
— Wezwanie od mojej prawniczki. I kopia rozliczeń podatkowych warsztatu za trzy lata, żebyś sama zobaczyła, iż nic nie "piorę".
Grażyna postawiła szufelkę na wadze z takim hukiem, iż ziemniaki się rozsypały.
— A co ja mam z tym zrobić, co? Ja tylko powtórzyłam, co ludzie gadali…
— Ludzie gadali, bo ty zaczęłaś.
— Nieprawda! — Grażyna złapała kopertę, ale ręce jej drżały, kiedy szarpała klapkę. Papier się zaciął, musiała szarpnąć jeszcze raz. Wyciągnęła kartki, przebiegła wzrokiem sumę roczną i pieczątkę urzędu skarbowego, i na moment zamilkła, jakby liczyła w głowie, co jeszcze mogłaby powiedzieć.
— Skąd ty to w ogóle… — zaczęła, ale głos jej się załamał w połowie zdania.
Starszy pan przy straganie przestał udawać, iż wybiera pomidory, i patrzył teraz otwarcie. Dwie sąsiadki z siatkami stanęły bliżej, niby po cebulę.
— Stąd, iż mam prawo bronić firmy, na którą pracowałam siedemnaście lat — powiedziała Barbara, i w tym momencie sama poczuła, jak drży jej głos, bo to wcale nie było łatwe, mówić to na głos, przy wszystkich, po tylu miesiącach milczenia. — Jeszcze jedno słowo o praniu pieniędzy, a spotkamy się w sądzie. I to ty będziesz płacić prawnikowi, nie ja.
Grażyna otworzyła usta, jakby chciała jeszcze coś powiedzieć, ale nic z nich nie wyszło. Popatrzyła na kartki w ręku, potem na ziemniaki rozsypane po straganie, i schyliła się, żeby je pozbierać, byle tylko nie patrzeć nikomu w oczy.
Barbara odwróciła się i poszła do warsztatu, gdzie na podnośniku czekał już opel klienta z wymianą sprzęgła. Ręce jej się trzęsły, kiedy sięgała po klucz, i musiała odczekać chwilę, zanim zaczęła pracę.
Warsztat działał dalej. W poniedziałek przyszło trzech nowych klientów — jeden z nich powiedział wprost, iż usłyszał "jakąś aferę" i przyjechał sprawdzić, czy to prawda, a zostając, zobaczył kolejkę aut i mechanika, który akurat kończył przegląd terenowego suzuki. Grażyna przestała siadać na ławce koło warsztatu. Barbara nigdy więcej o tym nie wspominała — po prostu codziennie otwierała bramę o siódmej, a pies sąsiadów szczekał jak zawsze, punktualnie, niezależnie od tego, co się działo w ludzkich głowach.
