Nazywam się Tomasz Wrona, mam czterdzieści jeden lat i od dwunastu prowadzę warsztat blacharsko-lakierniczy przy Grójeckiej w Radomiu, który zostawił mi ojciec. Teściowa, pani Halina, od pierwszego dnia małżeństwa z Agnieszką dawała mi do zrozumienia, iż jestem "tym od śrubek", jak mnie nazywała przy sąsiadach. Nie znosiła zapachu farby na moich rękach, choćby gdy szorowałem je pastą do mycia rąk przez dziesięć minut przed każdą wizytą u niej.
To był piątek, druga połowa października, kiedy w warsztacie akurat kończyłem lakierować zderzak do golfa. Zadzwoniła Agnieszka, głos jej się łamał. Powiedziała, iż mama zebrała rodzinę na obiad z okazji urodzin taty, którego już trzy lata nie było między nami, i iż mam przyjechać punktualnie o piętnastej, bo "chce coś ogłosić".
Przyjechałem, pachnąc rozpuszczalnikiem mimo prysznica, w czystej koszuli, którą Agnieszka wyprasowała mi rano. Stół był nakryty na osiem osób — obie siostry Agnieszki z mężami, ciotka Barbara, no i my. Pani Halina siedziała u szczytu stołu w swoim fioletowym swetrze, tym samym, w którym zawsze robiła ważne ogłoszenia.
Nalała sobie kompotu z wiśni, upiła łyk i powiedziała, iż mieszkanie po mężu — czterdzieści dwa metry na Wośnickiej — zapisze na starszą córkę, Martynę, bo ta "wreszcie robi coś z życiem", skończyła studia podyplomowe z rachunkowości. Dodała, iż pójdzie z tym do notariusza jeszcze przed świętami, żeby "sprawa była jasna". Agnieszka miała dostać "coś symbolicznego" — zestaw sztućców po babci. Nikt się nie zdziwił poza mną. Zrozumiałem wtedy, iż ta cała kolacja to nie był obiad urodzinowy. To było ogłoszenie wyroku, a tort z napisem "Wszystkiego najlepszego, Tato" stał na kredensie jak dekoracja do zupełnie innej sztuki.
Nie powiedziałem nic przy stole. Zjadłem rosół, pokroiłem kurczaka, patrzyłem, jak moja żona wbija widelec w ziemniaki, nie podnosząc oczu. W samochodzie, już pod domem, spytałem ją wprost, co czuje. Odpowiedziała, iż nic, iż jest zmęczona, iż matka zawsze faworyzowała Martynę i to "nie jest nic nowego". Ale palce miała zaciśnięte na pasku od torebki tak mocno, iż paznokcie zbielały.
Przez kolejne dwa miesiące teściowa dzwoniła do mnie coraz częściej — nie do córki, do mnie. Prosiła, żebym przyjechał wymienić uszczelkę w oknie, naprawić kran, przewieźć szafę od kuzynki z Iłży. Za każdym razem płaciłem za paliwo z własnej kieszeni, a ona przy pożegnaniu wtykała mi do ręki pięćdziesiąt złotych "na kawę", jakbym był fachowcem z ogłoszenia, a nie mężem jej córki od piętnastu lat. Agnieszka milczała. Ja też milczałem. Ale zacząłem liczyć — nie pieniądze, tylko dni, które upływały bez jednego słowa wdzięczności.
W grudniu, dwa tygodnie przed świętami, Martyna przyszła do mojego warsztatu. Nie do domu — do warsztatu, jakby wiedziała, iż tam jestem sobą, a nie zięciem. Powiedziała, iż potrzebuje pożyczki, sto dwadzieścia tysięcy złotych, na wkład własny do mieszkania, bo mama obiecała jej zapis notarialny jeszcze przed świętami, a bank przy kredycie hipotecznym wymaga wkładu już teraz, zanim papiery od notariusza się dopną. Spytałem, dlaczego przyszła do mnie, skoro to ja jestem tym, którego mama nie chce znać przy ważnych sprawach rodzinnych. Spojrzała na kombinezon roboczy wiszący na haczyku i powiedziała, iż "przecież warsztat dobrze idzie, mama mówiła".
Wtedy coś we mnie pękło, ale nie krzyknąłem. Powiedziałem tylko, iż muszę to przemyśleć z żoną. Wieczorem opowiedziałem wszystko Agnieszce, siedząc na taborecie w kuchni, podczas gdy ona kroiła cebulę do bigosu, ocierając oczy przedramieniem, bo ręce miała mokre. Powiedziała, żebym dał, "żeby był spokój". Zapytałem ją wtedy: a kiedy ktoś da spokój tobie?
Nie odpowiedziała od razu. Ale trzy dni później, w Wigilię, kiedy pani Halina znowu przy opłatku wspomniała, iż "Martyna wreszcie się urządza, dzięki Bogu", Agnieszka odłożyła opłatek na talerzyk i wyszła do przedpokoju. Poszedłem za nią. Stała przy wieszaku, obracając w palcach klucze do naszego mieszkania, jakby sama siebie musiała się upewnić, iż mamy własny kąt, którego nikt nam nie zabierze. Powiedziała cicho, iż pieniędzy dla Martyny nie da, dopóki nie zobaczy na piśmie, co adekwatnie matka jej zapisuje — bo słowo przy stole to nie akt notarialny.
Zadzwoniliśmy do Martyny razem, z korytarza, telefon trzymałem ja, ale to Agnieszka mówiła. Powiedziała siostrze wprost: nie pożyczymy stu dwudziestu tysięcy na mieszkanie, które formalnie jeszcze do nikogo nie należy, i iż najpierw niech mama pójdzie do notariusza, a wtedy porozmawiają dalej. Martyna odpowiedziała, iż "zawsze wiedziała, iż będziemy jej zazdrościć", i się rozłączyła.
W styczniu Agnieszka pojechała do notariusza przy placu Konstytucji, żeby sprawdzić, czy matka rzeczywiście może przepisać całe mieszkanie na Martynę. Prawnik wytłumaczył jej, iż nie może — bo mieszkanie na Wośnickiej nigdy nie było wyłączną własnością Haliny. Trzy lata wcześniej ojciec zostawił testament u notariusza w Skarżysku, o czym Agnieszka dowiedziała się dopiero teraz, kiedy ten sam notariusz, prowadzący sprawę spadkową Martyny, sam do niej zadzwonił z pytaniem, czy zgłaszała się już po odpis aktu poświadczenia dziedziczenia po ojcu. W testamencie ojciec zapisał swój udział w mieszkaniu po połowie obu córkom. Halina, jako wdowa, miała prawo tylko do swojej części majątku wspólnego — nie mogła nikomu "przepisać" całości, bo połowa od dawna prawnie należała do córek, a ona po prostu nikomu o tym nie powiedziała, licząc, iż nikt nie zapyta.
Agnieszka przyniosła mi kopię dokumentu do warsztatu, położyła na blacie obok puszki z rozpuszczalnikiem i powiedziała jedno zdanie: mam swoją połowę i nikomu jej nie oddam za sztućce po babci.
Kiedy pani Halina dowiedziała się, iż sprawa wyszła na jaw, przyjechała do naszego bloku bez zapowiedzi, w lutym, w środę wieczorem, kiedy właśnie wróciłem z warsztatu i miałem ręce jeszcze czarne od smaru pod paznokciami. Stała pod drzwiami z reklamówką pełną słoików kapusty kiszonej, jakby to miało coś załagodzić, i pytała, dlaczego "robicie jej coś takiego po tylu latach". Agnieszka nie wpuściła jej dalej niż do przedpokoju. Powiedziała spokojnie, iż nie robi nic — po prostu bierze to, co jej z mocy prawa i woli ojca przynależy, a Martyna dostanie swoją część tak, jak zapisał ojciec, nie więcej i nie mniej.
Pani Halina stała jeszcze chwilę z reklamówką w ręku, popatrzyła na mnie, na moje czarne od smaru dłonie, i powiedziała, iż zawsze wiedziała, iż to ja "namącę w tej rodzinie". Wtedy pierwszy raz tego wieczoru się odezwałem. Powiedziałem, iż przez piętnaście lat naprawiałem jej okna, kran i szafy za pięćdziesiąt złotych na kawę, i iż to nie ja namąciłem, tylko testament, który ktoś przed nami chował trzy lata w szufladzie. Wziąłem od Agnieszki kopię dokumentu leżącą na komodzie i podałem ją teściowej do ręki, żeby przestała udawać, iż nie wie, co w nim jest napisane. Zamknąłem drzwi, kiedy wyszła, i usłyszałem, jak w windzie słoiki stukają o siebie w reklamówce, coraz ciszej, aż winda zjechała na dół.
