Stop jednorazowym e-papierosom
Rada Ministrów przyjęła nowelizację ustawy o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. Projekt wprowadza zakaz sprzedaży jednorazowych papierosów elektronicznych – zarówno zawierających nikotynę, jak i tych bez niej – a także ograniczenia dotyczące innych produktów nikotynowych, w tym smakowych. Nowe przepisy mają na celu ochronę zdrowia publicznego, szczególnie młodego pokolenia i osób, które wcześniej nie korzystały z produktów nikotynowych. Jednorazowe e-papierosy są łatwo dostępne, często mają atrakcyjne smaki i wygląd, co sprzyja ich używaniu przez młodych ludzi.
Zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów
Nowelizacja wprowadza całkowity zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów w Polsce – zarówno z nikotyną, jak i bez niej – w sklepach stacjonarnych oraz przez Internet. Jednorazowym e-papierosem będzie urządzenie, którego nie można ponownie napełnić płynem ani używać z wymiennymi wkładami.
Projekt ogranicza również sprzedaż innych produktów nikotynowych. Woreczki nikotynowe będą mogły mieć wyłącznie smak tytoniowy, a sprzedaż niektórych produktów z nikotyną, takich jak gumy, plastry czy saszetki, będzie zakazana, jeżeli nie są dopuszczone do obrotu jako leki lub inne regulowane wyroby.
Za wprowadzanie zakazanych produktów do sprzedaży będzie grozić grzywna do 200 tys. zł, kara ograniczenia wolności albo obie te kary łącznie.
Większa kontrola rynku
Nowelizacja zwiększa również kontrolę nad rynkiem e-papierosów wielorazowych. Inspekcja Sanitarna oraz Inspekcja Handlowa będą mogły zlecać badania laboratoryjne płynów do e-papierosów oraz emisji z tych urządzeń, aby sprawdzić, czy spełniają wymagania techniczne i nie stwarzają zagrożenia dla zdrowia.
Na opakowaniach e-papierosów oraz pojemników z płynem do urządzeń wielorazowych pojawi się obowiązkowy identyfikator produktu, który ułatwi kontrolę i identyfikację wyrobów na rynku.
Produkty niespełniające nowych wymagań będą mogły pozostawać w sprzedaży maksymalnie przez sześć miesięcy od wejścia w życie ustawy.
Zakaz może ograniczyć używanie wśród młodych
Zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów może – zdaniem dr. hab. Łukasza Balwickiego, konsultanta krajowego w dziedzinie zdrowia publicznego – ograniczyć popularność tych produktów, zwłaszcza wśród młodzieży. Jak wskazuje, właśnie ta kategoria wyrobów nikotynowych była szczególnie dostępna i atrakcyjna dla młodych użytkowników.
– Całkowity zakaz sprzedaży jednorazowych e-papierosów ograniczy używanie tej kategorii produktów. To właśnie „jednorazówki” były najbardziej kuszące dla dzieci i młodzieży. Posiadają atrakcyjne smaki, zapach, wygląd i są w dodatku bardzo tanie. To czyni z nich bardzo niebezpieczny produkt – mówi dr hab. Łukasz Balwicki.
Według eksperta jednym z kluczowych problemów jest ryzyko szybkiego uzależnienia od nikotyny.
– Jednorazowe e-papierosy stanowią zagrożenie w postaci szybkiej inicjacji nikotynowej. Często posiadają wysokie dawki nikotyny. To dzięki nim młodzież łatwiej się uzależnia – wskazuje.
Dr Balwicki zwraca uwagę, iż ograniczanie używania takich produktów powinno obejmować także inne działania regulacyjne.
– Kolejnymi krokami powinny być zakazy używania dodatków smakowych w wielorazowych e-papierosach – szczególnie tych atrakcyjnych dla dzieci i młodzieży. Powinny być skutecznie przestrzegane zakazy ich sprzedaży nieletnim. Należy egzekwować również zakazy ich reklamy w punktach sprzedaży i Internecie – dodaje.
Projekt ustawy wymaga jeszcze notyfikacji w Unii Europejskiej. Nowe przepisy mają wejść w życie po sześciu miesiącach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.
Alarmujące dane i konsekwencje zdrowotne
Skala zjawiska jest duża. Według badań z 2024 roku 5,9% dorosłych Polaków używa e-papierosów codziennie, a 15,2% sięgało po nie w ciągu ostatniego miesiąca. Wśród młodzieży odsetki są znacznie wyższe – niemal 40% piętnasto- i szesnastolatków oraz ponad połowa uczniów w wieku 17–18 lat deklaruje używanie e-papierosów w ciągu ostatnich 30 dni.
Na zagrożenia zdrowotne zwraca uwagę Paulina Dera, doktorantka Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.
– Aerozol z e-papierosów zawiera toksyczne związki chemiczne, które szkodzą nie tylko użytkownikom, ale również osobom w ich otoczeniu. E-papierosy nie zastępują tradycyjnych papierosów – poszerzają rynek nikotynowy i obniżają wiek inicjacji uzależnienia. Nikotyna szkodzi sercu, płucom, układowi odpornościowemu, może sprzyjać rozwojowi nowotworów i osłabiać skuteczność leczenia – podkreśla ekspertka.
Dziadkowie i seniorzy mają szczególną rolę: mówić głośno o zagrożeniach, wspierać profilaktykę i domagać się skutecznej ochrony dzieci i młodzieży. Stawką jest zdrowie i przyszłość naszego najmłodszego pokolenia.