W domu możesz mieć zapasy żywności, wodę i naładowany powerbank, a mimo to podczas poważnej awarii nie być w stanie zapłacić za najpotrzebniejsze zakupy. W oficjalnym „Poradniku bezpieczeństwa” przygotowanym przez polskie instytucje znalazło się zalecenie dotyczące przechowywania gotówki. Co ciekawe, autorzy dokumentu zwracają uwagę nie tylko na same pieniądze, ale również na ich nominały. Ten pozornie drobny szczegół może mieć ogromne znaczenie, kiedy przestaną działać terminale płatnicze i bankomaty.
Fot. Warszawa w PigułceRząd wskazuje, co warto przygotować na sytuację kryzysową
Polskie instytucje publiczne zachęcają obywateli do przygotowania się na sytuacje, które mogą czasowo zakłócić codzienne funkcjonowanie.
Chodzi między innymi o długotrwałe przerwy w dostawie prądu, awarie infrastruktury, powodzie, ekstremalne zjawiska pogodowe czy konieczność opuszczenia miejsca zamieszkania.
W rządowym „Poradniku bezpieczeństwa” przedstawiono praktyczne wskazówki dotyczące przygotowania domowych zapasów oraz plecaka ewakuacyjnego.
Wśród wymienionych przedmiotów znalazły się dokumenty, woda, żywność, leki, latarka, radio, środki higieniczne i gotówka.
Autorzy poradnika zalecają przygotowanie pieniędzy w różnych nominałach.
To nieprzypadkowy szczegół. Podczas poważnej awarii dostęp do elektronicznych płatności może być ograniczony, a możliwość wydawania reszty również może stanowić problem.
Dlaczego nie wystarczy kilka banknotów po 200 zł?
Wyobraźmy sobie sytuację, w której w części miasta dochodzi do długotrwałej przerwy w dostawie energii elektrycznej.
Terminale płatnicze nie działają, część bankomatów jest wyłączona, a dostęp do internetu pozostaje utrudniony.
Niewielki sklep, który przez cały czas może obsługiwać klientów, przyjmuje wyłącznie gotówkę.
Kupujesz wodę, pieczywo i podstawowe produkty za 27 zł. W portfelu masz jednak tylko banknot 200-złotowy.
Sprzedawca może nie dysponować odpowiednią ilością drobnych pieniędzy, aby wydać resztę.
W takiej sytuacji posiadanie gotówki nie gwarantuje jeszcze możliwości dokonania zakupów.
Znacznie praktyczniejsze mogą okazać się banknoty o niższych nominałach.
Jakie banknoty warto przygotować?
Rządowy poradnik nie narzuca konkretnego podziału gotówki na nominały. Wskazuje jednak, aby pieniądze były przygotowane w różnych wartościach.
W praktyce rozsądne może być uwzględnienie:
- banknotów 10-złotowych do niewielkich zakupów;
- banknotów 20-złotowych na podstawowe produkty;
- banknotów 50-złotowych na większe wydatki;
- monet umożliwiających zapłatę dokładnej kwoty.
Przykładowo rezerwę w wysokości 300 zł można przygotować jako dwa banknoty po 50 zł, sześć banknotów po 20 zł i osiem banknotów po 10 zł.
Nie jest to oficjalnie wymagana kwota ani obowiązkowy zestaw banknotów. To jedynie przykład praktycznego podziału pieniędzy.
Najważniejsze, aby nie przechowywać całej rezerwy wyłącznie w wysokich nominałach.
Co się stanie, jeżeli bankomaty przestaną działać?
Bankomaty potrzebują energii elektrycznej oraz odpowiedniej infrastruktury technicznej.
Podczas rozległej awarii energetycznej część urządzeń może zostać czasowo wyłączona.
Problemy mogą pojawić się również w przypadku zakłóceń łączności lub działania systemów bankowych.
W takiej sytuacji wypłacenie pieniędzy może być niemożliwe choćby wtedy, gdy na rachunku znajdują się wystarczające środki.
Podobne ograniczenia mogą dotyczyć płatności kartą i telefonem.
Nie oznacza to jednak, iż każda awaria prądu automatycznie uniemożliwi wszystkie transakcje. Znaczenie ma zasięg zakłóceń oraz dostępność zasilania awaryjnego.
Europejskie banki centralne również zalecają gotówkę
Przygotowanie niewielkiej rezerwy pieniędzy nie jest pomysłem ograniczonym do Polski.
Holenderski bank centralny De Nederlandsche Bank rekomenduje posiadanie gotówki wystarczającej na podstawowe wydatki przez 72 godziny.
W holenderskich zaleceniach pojawiają się konkretne kwoty: 70 euro na osobę dorosłą oraz 30 euro na dziecko.
Oznacza to, iż dwoje dorosłych z dwojgiem dzieci powinno według tych wskazówek rozważyć przygotowanie łącznie 200 euro.
Szwedzki bank centralny Riksbank również zachęca do posiadania gotówki jako jednego z alternatywnych sposobów płatności.
W Szwecji wskazuje się około 1000 koron na osobę dorosłą, najlepiej w różnych nominałach.
To zalecenia przygotowane dla mieszkańców tych krajów. Nie należy traktować ich jako obowiązujących stawek dla polskich gospodarstw domowych.
Ile gotówki powinno znaleźć się w polskim domu?
Polski „Poradnik bezpieczeństwa” nie wskazuje jednej obowiązkowej kwoty, którą każdy obywatel musi przechowywać w mieszkaniu.
Wysokość rezerwy warto dostosować do liczby domowników oraz przewidywanych podstawowych wydatków.
Inne potrzeby ma osoba mieszkająca samotnie, a inne rodzina z kilkorgiem dzieci.
Przy planowaniu można uwzględnić koszty żywności, wody, niezbędnych leków oraz transportu.
Praktycznym rozwiązaniem jest oszacowanie, ile pieniędzy potrzeba na najważniejsze zakupy przez trzy dni.
Nie ma natomiast potrzeby wypłacania całych oszczędności z banku.
Przechowywanie dużych kwot w domu wiąże się z ryzykiem kradzieży, pożaru lub utraty pieniędzy.
Czy podczas blackoutu każdy sklep przyjmie gotówkę?
Nie. To ważne zastrzeżenie.
Gotówka może być przydatna w sytuacji niedostępności płatności elektronicznych, ale nie zapewnia, iż wszystkie sklepy będą działały.
Placówki handlowe potrzebują energii elektrycznej do obsługi kas, oświetlenia, chłodziarek i systemów magazynowych.
Podczas poważnej awarii część sklepów może zostać całkowicie zamknięta.
Dlatego przygotowanie pieniędzy powinno być tylko jednym z elementów domowego planu awaryjnego.
Równie istotne są podstawowe zapasy wody, żywności, leków oraz możliwość uzyskiwania informacji bez dostępu do internetu.
Gotówka w plecaku ewakuacyjnym. O tym też trzeba pamiętać
W oficjalnym poradniku gotówka w różnych nominałach została wymieniona również jako element plecaka ewakuacyjnego.
Taki plecak powinien zawierać najpotrzebniejsze rzeczy pozwalające funkcjonować przez pierwsze godziny po opuszczeniu domu.
W sytuacji nagłej ewakuacji może nie być czasu w szukanie portfela, wizytę w bankomacie czy wypłatę pieniędzy.
Dlatego przygotowanie niewielkiej kwoty wcześniej pozwala ograniczyć liczbę czynności wykonywanych pod presją.
Pieniądze należy odpowiednio zabezpieczyć przed wilgocią i przechowywać w miejscu niedostępnym dla osób postronnych.
Jedna drobna rzecz może ułatwić zakupy podczas awarii
Większość Polaków przyzwyczaiła się do płacenia kartą, telefonem lub BLIK-iem.
W codziennym życiu to wygodne rozwiązania, jednak w sytuacji zakłóceń infrastruktury warto mieć alternatywę.
Rządowe zalecenie dotyczące gotówki w różnych nominałach ma praktyczne uzasadnienie. choćby niewielka suma w drobniejszych banknotach może być bardziej użyteczna niż taka sama kwota przechowywana wyłącznie w banknotach o wysokiej wartości.
Nie chodzi o wywoływanie niepokoju ani przewidywanie nadchodzącej awarii. Chodzi o rozsądne przygotowanie na sytuacje, w których codzienne sposoby płacenia mogą czasowo przestać działać.
