Pszczoły i ptaki pokochają twój ogród. Wystarczy, iż zrobisz te rzeczy

Jak sprawić, iż przedstawiciele fauny pokochają ogród? Istnieje kilka sprawdzonych rozwiązań, dzięki którym zielony zakątek staje się przyjazny dzikim zwierzętom, np. zapylaczom i ptakom. Są proste, praktyczne, mało kosztowne, niezależne od obranego stylu urządzania i co więcej - możliwe do realizacji na każdej działce. Zmień swój ogród w tętniący życiem raj!

Pszczoły w ogrodzie – zapewnij im schronienie i bogatą stołówkę

Ogród jest odwiedzany zarówno przez pszczoły miodne jak i liczne dzikie gatunki, np. murarkę ogrodową, miesiarki i pszczolinki. Jedne żyją w ulach, inne na swój dom wybierają kryjówki w ziemi, w zbutwiałym drewnie bądź pustych pędach roślin. Niektóre, np. murarka muszlówka szukają oryginalnych miejsc, tj. zasiedlają puste muszle po ślimakach. Zdecydowana większość gatunków pomaga ogrodnikom zapylając kwiaty. Warto więc zachęcić je do zamieszkania na działce bądź przynajmniej częstych przylotów. Jak tego dokonać?

Hotele dla owadów — DIY i gotowe rozwiązania

Hotele dla owadów można kupić w sklepach ogrodniczych bądź zbudować samemu. Ustawia się je w mało wyeksponowanym i zacisznym miejscu w ogrodzie, najlepiej blisko (np. do 100 m) roślin miododajnych: w sadzie, wrzosowisku, na łące kwietnej bądź przy nieużytkach. Optymalna jest południowa wystawa. Do budowy hotelu używa się głównie naturalnych materiałów, wyjątkiem jest siatka, którą zabezpiecza się poszczególne „pokoje”, pokrycie dachowe (np. gont bitumiczny lub papa) oraz podstawa pełniąca funkcje izolacji przed wilgocią (np. kostka lub cegła). Hotel dla pszczół powinien posiadać szeroki, spadzisty dach wychodzący przynajmniej ponad 5-10 cm poza krawędź konstrukcji. Pamiętaj, aby zabezpieczyć tył domku dla pszczół, np. płytą i bądź drewnem, co chroni m.in. przed przeciągiem, deszczem i drapieżnikami.

Jak zaprojektować „pokoje” w domku dla zapylaczy?

• Trzcina – uchodzi za najlepszy i najbardziej uniwersalny materiał budulcowy. Jest zasiedlana przez różne gatunki, za dom najchętniej obiera ją murarka ogrodowa. Poszczególne „rurki” powinny mieć długość 15-20 cm i średnicę 4-8 mm. Dodatkowe pokoje wypełnij bambusem, a także suchymi pędami rdestowca, malin i jeżyn.

• Bloczki drewniane z wywierconymi otworami – najlepsze jest twarde drewno, np. dębowe, jesionowe i bukowe. Wywierca się wiele otworów o długości do 10 cm, a różnej średnicy (5-10 mm). To potencjalne miejsce zamieszkania miesiarek.

• Cegły dziurawki – najlepiej wypełnione mieszanką gliny sieczki słomianej. To dom dla porobnic. Instrukcja wykonania krok po kroku: 1 - w pojemniku zmieszaj glinę z piaskiem (w proporcji ok. 3:1) oraz garścią sieczki słomianej. Słoma działa jak zbrojenie, a piasek ułatwia porobnicom drążenie. 2 - Dodawaj stopniowo wodę, aż uzyska się konsystencję gęstej „plasteliny”. Nie może być zbyt płynna, by nie skurczyła się nadmiernie podczas wysychania. 3 - Zwilż cegłę dziurawkę wodą. 4 - Wpychaj masę gliniano-słomianą w otwory cegły partiami. Bardzo mocno ubijaj każdą warstwę. Gdy glina pozostało wilgotna, zrób w każdym wypełnionym otworze cegły wgłębienie śrubokrętem na głębokość 2–4 cm, o średnicy ok. 8-10 mm. Oprócz tego można zbudować „pełnoprawne” gliniane bloczki i ostrożnie wykonać w nich otwory.

• Suche liście i szyszki – to dodatek, który może przyciągnąć inne pożyteczne owady: złotooki, które są naszym sojusznikiem w walce ze szkodnikami roślin, głównie mszycami.

Błędy przy budowie hotelu dla pszczół – czego unikać?

Zdarza się, iż hotele dla owadów dostępne w sklepach bardziej pełnią funkcję dekoracyjną aniżeli praktyczną. Są niechętnie zasiedlane, a choćby szkodliwe dla pszczół. To wąskie mini-hoteliki, które dają mało miejsca i nie gwarantują ochrony przed zimnem czy deszczem. Lepiej więc unikać zakupu. Błędy można popełnić również przy samodzielnej budowie:

• Brak wygładzenia krawędzi: otwory w drewnie i ucięte łodygi muszą być zeszlifowane. choćby najmniejsze drzazgi we wnętrzu tunelu mogą uszkodzić delikatne skrzydła pszczół samotnic.

• Użycie drewna iglastego i żywicznego: Żywica w upalne dni może stopić się, zalać komory lęgowe i uwięzić owady.

• Chemiczna impregnacja: Drewno nasączone toksyczną bejcą lub silnym impregnatem chemicznym skutecznie odstrasza zapylacze.

Praktyczna porada: Ustaw płaskie poidełko w pobliżu hotelu dla owadów i w okresie ogrodniczym regularnie dolewaj wodę (wymieniaj na świeżą). Pożyteczne owady też czują pragnienie!

15 roślin miododajnych, które po prostu trzeba uprawiać w ogrodzie!

Montaż hotelu dla pszczół i innych pożytecznych owadów nie wystarczy, oprócz tego warto zapewnić im stałość i bliskość zróżnicowanego pokarmu. Takie funkcje spełniają rośliny pyłko- i nektarodajne. Najważniejsze nasadzenia w ogrodzie, które stanowią rad dla pszczół to sad, nawozy zielone, wrzosowisko, a także dzikie miejsca...z chwastami. Jednym z najcenniejszych gatunków jest mniszek lekarski.

Wiosenne przebudzenie – pierwsze wyloty pszczół w poszukiwaniu pokarmu

1. Wierzba iwa – kwitnie w marcu i kwietniu, stanowi jeden z najcenniejszych pożytków pszczelich w newralgicznym okresie, gdy pszczołom brakuje pokarmu. Daje dużo pyłku (25–45 kg/ha), wydajność miodowa nie jest wysoka. Wierzba iwa karmi nie tylko pszczoły miodne, ale także trzmiele i wiele dzikich pszczół, m.in. pszczolinki, porobnicę wiosenną, lepiarkę wiosenną.

2. Krokus – pszczoły zbierają z nich głównie pyłek, gdyż dostęp do nektaru jest trudniejszy (znajduje się nisko w rurce kwiatu). To pomoc m.in. dla murarki ogrodowej.

3. Klon zwyczajny – kwitnie od kwietnia do maja licznie przyciągając pszczoły. Korzystają z niego m.in. pszczolinki. Jest lubiany przez pszczołę miodową. Zapewnia pyłek i nektar.

4. Cebulica syberyjska – roślina jest niedoceniana w ogrodach, a poza wysokimi walorami dekoracyjnymi zapewnia zapylaczom pożywny pyłek. Kwitnie od marca do kwietnia.

5. Facelia błękitna – to jeden z najcenniejszych nawozów zielonych, a zarazem roślina dekoracyjna. Przy siewie wczesnowiosennym zakwita pod koniec wiosny. Warto poczekać z cięciem i przekopywaniem, gdyż chętnie korzystają z niej pszczoły. Wydajność miodowa wynosi ok. 300–400 kg/ha, zaś wydajność pyłkowa 150–200 kg/ha.

Letnia obfitość dla pszczół – jest dobrze, a może być jeszcze lepiej

6. Pszczelnik mołdawski – roślina jest mało znana ogrodnikom – hobbystom i zasługuje na szersze rozpropagowanie. Kwitnie od drugiej połowy lipca do końca sierpnia. To raj dla pszczół miodnych - średnia wydajność miodowa wynosi 200–400 kg/ha. Pszczelnik uspokaja owady: pszczelarze nacierają nim ręce i ule.

7. Przegorzan pospolity - kwitnie od lipca do września, ma wysoką wydajność miodową i dostarcza dużo pyłku. Nadaje się do obsadzania suchych terenów.

8. Kocimiętka Faassena – przyciąga liczne owady (w tym motyle), a jej największą zaletą jest długość kwitnienia. Kwiaty utrzymują się od czerwca aż do września. Jest niemal „niezniszczalna”.

9. Kocimiętka adekwatna – kwitnie od czerwca do lipca, przyciąga pszczoły miodne i samotnice (m.in. makatkę zbójnicę).

10. Chaber bławatek – kwitnie długo, od czerwca lub lipca aż do września. Najczęściej wykorzystuje się go jako roślinę wzbogacającą łąki kwietne. Dostarcza pyłku i nektaru. Z dzikich pszczół korzysta z niego m.in. murarka makowa.

Późnoletnie i jesienne zapasy – nie zapominaj o pszczołach!

11. Wrzos zwyczajny – sadząc w ogrodzie różne odmiany można osiągnąć niesamowity efekt: wrzosowisko zachwyca kwiatami od końca lipca aż do listopada. Tym samym jest chętnie obleganą przez zapylaczy stołówką.

12. Bluszcz pospolity – to znane pnącze ozdobne z liści. Kwiaty są niepozorne – a więc bagatelizowane. Tymczasem to pokarm dla pszczół, w dodatku dostępny w trudnym okresie (od września choćby do listopada). Chcesz pomóc pszczołom? Posadź bluszcze w ogrodzie!

13. Malina adekwatna powtarzająca kwitnienie – kwitnie i owocuje jesienią. Jest chętnie odwiedzana przez pszczoły i...dzieci:)

14. Lnica pospolita – kwitnie obficie do września, lecz pojedyncze kwiaty utrzymują się jeszcze w październiku. Warto wprowadzić ją na rabaty i łąki kwietne.

15. Rezeda żółta – czasem wchodzi w skład mieszanek łak kwietnych. Kwitnie od czerwca do października.

Sprawdź także: Owady pożyteczne – nie zabijaj!

Budki lęgowe i karmniki — przewodnik dla początkujących

Ptaki w ogrodzie umilają nam czas swoim śpiewem, są wdzięcznymi „obiektami” do obserwacji, a wiele gatunków to cenni sprzymierzeńcy, gdyż w skład ich diety wchodzą szkodniki roślin, a także uciążliwe insekty. Przykładem są jerzyki – komarożercy. Dlatego warto „zaprosić” ptaki do ogrodu. Istnieją trzy zasadnicze sposoby: 1 – montaż domków dla ptaków, czyli budek lęgowych; 2 – zimowe dokarmianie ptaków oraz 3 - uprawa roślin, które stanowią kryjówki, miejsce gniazdowania, a także naturalne źródło pokarmu.

Budki lęgowe dla ptaków – jakie wybrać i gdzie zamontować?

Miejsce montażu budki lęgowej jest kluczowe, dzięki temu zwiększa się szansę, iż zostanie zasiedlona, a ptaki mają lepsze warunki do bytowania. Dlatego trzeba stosować najważniejsze zasady:

• Optymalna wysokość montażu budki to 3 do 5 metrów nad ziemią. Zapewnia to ptakom spokój i utrudnia dostęp drapieżnikom. Oczywiście zależy to także od wymagań konkretnego gatunku. Sikorki preferują niższe wysokości – budki lęgowe wiesza się na ok. 2 m.

• Jedne ptaki lubią samotność, inne zaś odnajdują się w „hotelach” (jerzyki). Budki dla wróbli wiesza się co kilka metrów. Muchówki wolą większą odległość pomiędzy budkami (15-30 m), a sikorki cenią jeszcze większy spokój (montaż co 30-50 m).

• Budkę wiesza się pionowo lub z bardzo delikatnym odchyleniem do przodu. Nigdy nie należy odchylać jej do tyłu, ponieważ podczas ulewy woda będzie wlewać się do środka.

• Otwór wylotowy powinien być skierowany na wschód lub południowy-wschód.

• Budki lęgowe najlepiej wieszać w terminie jesień-zima (od października do lutego).

Porada: Przy wyborze budki lęgowej najważniejszy jest typ (według Sokołowskiego). A1 – to najmniejsze budki (średnica otworu 28 mm) dla sikorek; A – jest nieco większa ze średnicą otworu 33 mm; B – mają średnice otworu 45 mm. To potencjalny dom dla kowalików i dudków; P – to konstrukcje półotwarte służące za dom m.in. dla pliszek, kopciuszków i pleszek; E – to duże budki przeznaczone dla sów i dzięciołów.

Zakup budki lęgowej – czego unikać?

Sprawa ma się podobnie jak przy hotelach dla owadów. Niektóre modele budek lęgowych są niewłaściwe zaprojektowane bądź służą jako...ozdoby ogrodu, tj. w taki sposób należy je traktować. Przyczyną są błędne założenia – budka ma służyć ptakom, a nie cieszyć oczy właściciela ogrodu.

Nie należy kupować konstrukcji z nienaturalnych materiałów, np. tworzywa sztucznego. Jedyne odstępstwo od normy: przednią ściankę można częściowo zabezpieczyć blaszką, aby utrudnić zniszczenie jej przez...dzięcioła. Patyczek przy budce jest niepotrzebny ptakom, a wręcz szkodzi – dzięki niemu drapieżnik może łatwiej dostać się do środka. Budka lęgowa powinna mieć możliwość otwarcia, aby dało się ją wyczyścić po okresie lęgowym. Otwór wlotowy/wylotowy nie może znajdować się zbyt blisko dna. Płaski dach lub choćby dach spadowy, ale niewystający poza konstrukcje może powodować dostawanie się wody do środka. To najważniejsze aspekty.

Jak dokarmiać ptaki w ogrodzie? Najważniejsze zasady i dobór karmników

Najważniejszą sprawą jest zapewnienie ptakom naturalnego pokarmu, tj. takiego, który mogą samodzielnie zdobyć. Odbywa się to na zasadzie „daj wędkę, a nie rybę”. Obejmuje to uprawę drzew i krzewów o owocach jadalnych dla ptaków. Najważniejsze są głogi, jarzęby, dzika róża, śliwa tarnina, dereń jadalny, rokitnik zwyczajny, czarny bez i ognik szkarłatny. Szacuje się, iż sama tarnina dostarcza pokarmu około 20 gatunkom. Ponadto takie dzikie zakątki, np. zadrzewienia to dobre kryjówki. Ptaki zimujące w Polsce często dokarmia się dostarczając pokarm w karmnikach. Warto znać 5 najważniejszych zasad:

1. Pierwsze dokarmianie – rozpoczyna się dopiero, gdy spadnie śnieg.

2. Konsekwencja i odpowiedzialność – gdy zaczniesz dokarmianie kontynuuj je aż do wiosny. Ptaki przyzwyczajają się.

3. Woda to życie – codziennie wymieniaj w karmniku wodę na świeżą.

4. Czystość i higiena – regularnie oczyszczaj karmnik, a także poidełka.

5. Odpowiednio dobieraj pokarm – najlepsze są ziarna i suszone owoce. W sklepach można kupić gotowe mieszanki. Unikaj dokarmiania ptaków chlebem, żywnością przetworzoną oraz pokarmem zawierającym sól.

Pomagać, nie szkodzić!

Tabela – najlepszy pokarm dla ptaków

Karmniki i budki lęgowe montuj trudno dostępnych dla drapieżników, naturalnych wrogów ptaków.

FAQ – najważniejsze zapytania o zwierzęta w ogrodzie

Jak zbudować poidełko, aby owady w nim nie tonęły?

Pszczoły i motyle potrzebują wody, ale w głębokim naczyniu toną. Prawidłowe poidełko powinno być bardzo płytkie (np. podstawka pod doniczkę) i wypełnione kamykami, keramzytem, patykami lub mchem.

Kiedy i w jaki sposób czyścić budki lęgowe dla ptaków?

Budki czyści się wyłącznie od 16 października do końca lutego. Z zeszłorocznych konstrukcji wyrzuca się całą zawartość i wymienia/wymiata wnętrze suchą szczotką. Ogranicza to m.in. ryzyko występowania pasożytów.

Co zrobić, gdy drewnianą budkę lęgową niszczy dzięcioł?

Dzięcioły czasem rozkuwają otwór wlotowy, aby wyciągnąć pisklęta lub powiększyć wnętrze dla siebie. Aby temu zapobiec, wokół otworu wlotowego warto przykręcić małą, metalową blaszkę ochronną.

Jak zapobiec pojawianiu się pleśni w karmniku?

Wilgotne ziarno gwałtownie pleśnieje stając się szkodliwe dla ptaków. Co robić? Należy wsypywać małe porcje pokarmu (na 1–2 dni), codziennie usuwać resztki i wmiatać odchody. I nie lać jednorazowo zbyt dużo wody do poidełka.

fot. Pixabay.com

#landing-content-2#