W sklepach Żabka pojawiły się pizze MUALA „na grubo” sygnowane przez Książula: serowa Fat Cheese i pepperoni Fat Peppa. Oficjalna premiera została zaplanowana na 7 października od godziny 6.00, a cena wynosi 24,99 zł za sztukę. Sprawdziliśmy jednak i pizze są już w kilku sprawdzanych przez nas Żabkach w Warszawie. Przeanalizowaliśmy etykiety obu produktów pod kątem trzech pytań: czy skład pasuje do pizzy, czy odbiega od typowych sklepowych pizz i czy zawiera składniki budzące wątpliwości. Całość przeanalizowała sztuczna inteligencja. Czego się dowiedzieliśmy?
Fot. Warszawa w Pigułce.Krótka ocena trzech sztucznych inteligencji
- Claude – Oba warianty mają klasyczną bazę i prawdziwy ser (po ok. 20% mozzarelli, w Fat Cheese także cheddaru), ale to wysoko przetworzone mrożonki z dodatkami technologicznymi, takimi jak polepszacz piekarniczy, skrobia modyfikowana, fosforany sodu w serowej i azotyn sodu w pepperoni, a wszystkie są dopuszczone w UE i nie są groźne same w sobie. Prawdziwy problem to porcja: cała pizza to 1640-1780 kcal oraz 9,3-11,4 g soli, czyli 155-191% referencyjnego dziennego spożycia, do tego tłuszcze nasycone powyżej dziennej normy. Fat Cheese wypada gorzej pod względem soli, a Fat Peppa pod względem kalorii, tłuszczu i mięsa przetworzonego, więc żadna nie jest jednoznacznie zdrowsza. Moja ocena: produkt na okazjonalną, najlepiej połowiczną porcję, a nie na codzienny posiłek.
- Gemini – Gemini ocenia pizze MUALA jako typowe produkty wysoko przetworzone (4 grupa NOVA), które wyróżniają się na plus brakiem wyrobów seropodobnych, ale stanowią ogromne obciążenie dietetyczne. Głównym problemem nie są użyte konserwanty, ale gigantyczna kaloryczność sięgająca niemal 1800 kcal w 1 sztuce i drastycznie przekroczone normy soli, wynoszące ponad 11 g w wariancie serowym. Spożycie 1 całej pizzy dostarcza blisko 200 procent zalecanej dziennej dawki sodu, co skrajnie obciąża układ krążenia i nerki. Okazjonalna ciekawostka do podziału na 2 lub 3 porcje, a nie jako regularny, pełnowartościowy posiłek.
-
ChatGPT – ChatGPT ocenia, iż przedstawiony skład odpowiada gotowej pizzy: zawiera podstawowe składniki tego dania oraz dodatki służące uzyskaniu odpowiedniej konsystencji i trwałości. Sama obecność emulgatorów, zagęstników czy konserwantów nie przesądza o szkodliwości produktu. Dopuszczenie dodatku do żywności wiąże się jednak z określonymi warunkami stosowania, więc z samej listy składników nie można potwierdzić zgodności jego ilości z przepisami. Bez zestawienia konkretnych etykiet konkurencyjnych pizz trudno też rzetelnie stwierdzić, czy MUALA wypada od nich lepiej lub gorzej. Najważniejsze zastrzeżenie dotyczy wielkości porcji, kaloryczności, tłuszczów nasyconych i soli. Według przedstawionych danych cała pizza dostarcza około 1640–1780 kcal oraz 9,3–11,4 g soli, podczas gdy WHO zaleca dorosłym mniej niż 5 g soli dziennie. choćby połowa Fat Cheese przekracza tę ilość. W ocenie ChatGPT warto więc traktować te pizze jako okazjonalny posiłek i rozważyć podzielenie ich na mniejsze porcje. Ocenę oparto na przekazanych danych – zdjęcia pudełka ze składem.
Fot. Warszawa w Pigułce.Claude zrobił szerszą analizę
Fundament każdej pizzy, czyli mąka, woda, drożdże, ser i sos, jest tu na swoim miejscu. Dodatki technologiczne wymienione na etykietach należą do substancji dopuszczonych w Unii Europejskiej na podstawie rozporządzenia (WE) nr 1333/2008 Parlamentu Europejskiego i Rady z 16 grudnia 2008 roku w sprawie dodatków do żywności (Dz.Urz. UE L 354 z 31.12.2008, s. 16). W obu pizzach występuje polepszacz piekarniczy z emulgatorami i substancjami spulchniającymi oraz konserwant sorbinian potasu w sosie. Fat Peppa ma ponadto azotyn sodu w salami, a Fat Cheese znacznie dłuższą listę: fosforany sodu w mieszance cheddarowej, skrobię modyfikowaną, gumę guar, gumę ksantanową, regulator kwasowości i barwnik. Ser w Fat Cheese to 11,9% mozzarelli i 8,3% cheddara, ale serowy smak sosu buduje mieszanka smakowa z serwatką i serem w proszku, aromatami i zagęstnikami.
Pod względem obecności dodatków technologicznych oba produkty je zawierają, tak jak większość gotowych pizz, ale nie ma w nich substancji niedozwolonych ani nietypowych dla tej kategorii. W klasyfikacji NOVA, opracowanej przez zespół Carlosa Monteiro z Uniwersytetu w São Paulo, produkty zawierające składniki rzadko używane w domowej kuchni, takie jak skrobia modyfikowana, aromaty i emulgatory, trafiają do grupy 4, czyli żywności wysoko przetworzonej, a mrożona pizza jest jednym z najczęściej podawanych przykładów. Klasyfikacja bywa krytykowana za to, iż wrzuca do jednej kategorii produkty o bardzo różnej wartości odżywczej.
Fot. Warszawa w Pigułce.Rodzaj składników jest typowy, a odstają ilość sera, sól i rozmiar pizzy
| Udział sera na etykiecie | 20,2% (mozzarella i cheddar) | 20,2% (mozzarella) | od kilku do ponad 30% |
| Sól w 100 g | 2,1 g | 1,7 g | zwykle ok. 1,0-1,5 g |
| Masa pizzy | 545 g | 546 g | zwykle ok. 330-400 g |
Zestawienie opiera się na publikowanych w sieci przeglądach etykiet mrożonych pizz, a nie na badaniu całego rynku, więc przedziały mają charakter orientacyjny. Pod względem składników pizze Książula nie wyróżniają się niczym szczególnym: tak jak w innych sklepowych pizzach, jest mąka pszenna, ser, sos, olej rzepakowy, polepszacz i konserwant w sosie. Na plus wypada ser, który jest prawdziwy, a nie wyrobem seropodobnym, jak bywa w części tańszych produktów, oraz olej rzepakowy zamiast palmowego. Na minus wypada gęstość soli: 2,1 g na 100 g w Fat Cheese i 1,7 g w Fat Peppa to więcej niż zwykle, a rozmiar pizzy, większy od standardowego, mnoży ten efekt. Grube ciasto w amerykańskim stylu zwiększa też udział mąki i tym samym kaloryczność całego produktu.
Zdrowotnie problemem jest nie pojedynczy dodatek, ale sól, tłuszcze nasycone i porcja
| Energia | ok. 1640 kcal (82%) | ok. 1780 kcal (89%) | 2000 kcal |
| Tłuszcz | 65 g (93%) | 76 g (109%) | 70 g |
| Kwasy nasycone | 23 g (117%) | 28 g (142%) | 20 g |
| Sól | 11,4 g (191%) | 9,3 g (155%) | 6 g |
| Cukry | 10 g (11%) | 14 g (16%) | 90 g |
| Białko | 60 g (120%) | 66 g (131%) | 50 g |
Etykiety podają wartości na 100 g, więc Claude przeliczył je na całą pizzę i odniósł do wartości referencyjnych z rozporządzenia (UE) nr 1169/2011 z 25 października 2011 roku w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności (Dz.Urz. UE L 304 z 22.11.2011, s. 18). WHO zaleca dorosłym mniej niż 5 g soli dziennie, a Fat Cheese ma jej około 11,4 g w całym produkcie, więc już połowa pizzy dostarcza około 5,7 g.
Dwa składniki zasługują na osobną uwagę. Azotyn sodu (E250) w pepperoni zapobiega rozwojowi bakterii wywołujących botulizm, ale mięso przetworzone zostało w 2015 roku zaliczone przez Międzynarodową Agencję Badań nad Rakiem (IARC) do grupy 1, czyli czynników rakotwórczych dla ludzi w odniesieniu do raka jelita grubego, a Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) w 2017 roku ustalił dopuszczalne dzienne pobranie azotynów na 0,07 mg jonu azotynowego na kilogram masy ciała. Pepperoni to w całej pizzy około 36 g, sama obecność azotynu sodu nie oznacza, iż produkt jest niebezpieczny, i ważniejsze jest ograniczanie częstego spożywania przetworzonego mięsa. Fosforany sodu (E339) w mieszance cheddarowej Fat Cheese ocenił EFSA w 2019 roku, ustalając grupowe ADI na 40 mg na kilogram masy ciała na dobę w przeliczeniu na fosfor. W zaawansowanej przewlekłej chorobie nerek zalecana jest dieta niskofosforanowa, która wprost wymienia fosforany z dodatków do żywności, bo organizm gorzej wydala ich nadmiar. Warto także zajrzeć na etykiety pod kątem alergenów: obie pizze zawierają gluten pszenny i mleko, a Fat Cheese także soję i gorczycę.
Całą pizzę zjedzoną na jedno posiedzenie trudno pogodzić z zaleceniami, bo dostarcza ona od 82 do 89 procent referencyjnej dziennej puli kalorii i od 155 do 191 procent referencyjnego dziennego spożycia soli. Połowa Fat Cheese to około 820 kcal i 5,7 g soli, a połowa Fat Peppa około 890 kcal i 4,6 g soli.
