Europejskie banki centralne coraz częściej zalecają trzymanie w domu niewielkiej rezerwy gotówki na wypadek awarii terminali, bankomatów lub bankowości elektronicznej. W Holandii rekomendacja dla rodziny z dwojgiem dzieci wynosi 200 euro, a w Austrii – 400 euro. Polska nie określiła jednej kwoty, ale rządowy poradnik także umieszcza banknoty wśród zapasów na sytuację kryzysową. Nie jest to wezwanie do opróżniania kont.
Fot. Warszawa w PigułcePowód jest prosty: podczas rozległej awarii energetycznej, telekomunikacyjnej albo cyberataku pieniądze przez cały czas mogą znajdować się na rachunku, ale dostęp do nich może zostać czasowo ograniczony. Nie zadziała terminal, bankomat nie wypłaci pieniędzy, a aplikacja bankowa nie połączy się z systemem.
Dlatego instytucje nie mówią o przenoszeniu oszczędności do domowego sejfu. Chodzi o kwotę wystarczającą na opłacenie podstawowych potrzeb przez pierwsze 72 godziny.
Holandia podała dokładne kwoty
Najbardziej precyzyjne zalecenie obowiązuje w Holandii. Tamtejszy bank centralny wraz z przedstawicielami sektora finansowego, handlu i organizacji konsumenckich rekomenduje posiadanie:
- 70 euro na każdą osobę dorosłą,
- 30 euro na każde dziecko.
Dla pary bez dzieci oznacza to 140 euro. Rodzina składająca się z dwojga dorosłych i dwojga dzieci powinna mieć według tej rekomendacji 200 euro.
Pieniądze mają wystarczyć przede wszystkim na zakup żywności, wody, leków oraz opłacenie niezbędnego transportu podczas trzydniowej przerwy w płatnościach elektronicznych.
Nie jest to nakaz ani limit wypłat. To dobrowolna rekomendacja dotycząca przygotowania gospodarstwa domowego na awarię.
Większość Holendrów już przygotowała pieniądze
Temat powrócił za sprawą badania opublikowanego przez De Nederlandsche Bank 16 września 2026 roku. Objęło ono 5672 osoby.
Wyniki pokazują, że:
- 71 proc. respondentów zna zalecenie dotyczące awaryjnej gotówki,
- 58 proc. posiada rekomendowaną kwotę lub więcej,
- 70 proc. dysponuje kilkoma cyfrowymi sposobami płatności w sklepach.
Badacze zauważyli, iż sama wiedza wyraźnie zwiększa prawdopodobieństwo przygotowania rezerwy. Osoby znające rekomendację o 21 punktów procentowych częściej miały odpowiednią kwotę.
Pełne wyniki opublikował holenderski bank centralny.
Austria: 100 euro na każdego domownika
Oesterreichische Nationalbank również wydał konkretną rekomendację. Austriacki bank centralny zaleca przechowywanie w bezpiecznym miejscu 100 euro na każdego członka rodziny, najlepiej w mniejszych nominałach.
Oznacza to:
- jedna osoba – 100 euro,
- para – 200 euro,
- trzyosobowa rodzina – 300 euro,
- czteroosobowa rodzina – 400 euro.
OeNB wyjaśnia, iż gotówka – w przeciwieństwie do cyfrowych form płatności – nie jest bezpośrednio zależna od działającej infrastruktury elektronicznej. Rekomendacja znajduje się na oficjalnej stronie austriackiego banku centralnego.
Finlandia nie podaje kwoty. Liczą się trzy dni
Bank Finlandii przyjął inne podejście. Nie wskazał jednej sumy odpowiedniej dla wszystkich gospodarstwa, ponieważ koszty życia i potrzeby rodzin są różne.
Finowie powinni samodzielnie obliczyć, ile pieniędzy potrzebują na podstawowe wydatki przez 72 godziny, gdyby płatności kartą przestały działać. Bank podkreśla jednocześnie, iż nie należy przechowywać w domu dużych kwot.
Fińskie zalecenia idą jeszcze dalej. Gospodarstwo domowe powinno rozważyć posiadanie aktywnych rachunków, bankowości internetowej oraz kart płatniczych w dwóch różnych bankach. Awaria jednego systemu nie musi wtedy oznaczać utraty wszystkich cyfrowych możliwości płacenia.
Szczegółowe zalecenia publikuje Bank Finlandii.
Polska także zaleca gotówkę, ale nie podaje sumy
W Polsce nie ustanowiono odpowiednika holenderskich 70 euro ani austriackich 100 euro. Oficjalny „Poradnik bezpieczeństwa”, przygotowany przez MSWiA, MON i Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, wymienia jednak wśród domowych zapasów:
gotówkę w różnych nominałach.
Ma się ona znaleźć obok wody, żywności, leków, latarki, radia, baterii i powerbanku. Państwo zaleca przygotowanie domu na minimum trzy dni samodzielnego funkcjonowania, ale nie określa, ile złotych należy odłożyć.
Kwotę trzeba więc dopasować do własnych potrzeb. Należy uwzględnić wydatki na żywność, wodę, leki, transport oraz potrzeby dzieci i zwierząt. Poradnik jest dostępny na stronie rządowej.
Małe banknoty mogą być ważniejsze niż jeden duży
W awaryjnej rezerwie lepiej umieścić kilka banknotów o mniejszej wartości niż całą kwotę w nominałach 200 lub 500 zł.
Jeżeli terminale nie działają, a sklep przyjmuje wyłącznie gotówkę, sprzedawca może nie mieć możliwości wydania reszty. Banknot 500-złotowy będzie wtedy znacznie mniej praktyczny niż banknoty po 10, 20 i 50 zł.
Właśnie dlatego polski poradnik mówi o różnych nominałach, a austriacki bank centralny rekomenduje niższe nominały.
UKNF ostrzega przed paniką
W pierwotnym materiale pojawia się błędna data komunikatu UKNF. Tekst o dostępie do gotówki nie został opublikowany 26 sierpnia 2026 roku. Widniejąca na stronie data aktualizacji to 21 października 2025 roku.
Najważniejszy przekaz pozostaje jednak aktualny. UKNF nie identyfikuje poważnego zagrożenia dla pieniędzy zdeponowanych w polskich bankach i ocenia krajowy sektor jako bezpieczny oraz przygotowany technologicznie i operacyjnie.
Urząd przyznaje, iż blackout lub rozległa awaria teleinformatyczna mogą czasowo utrudnić dostęp do rachunku. Nie oznacza to jednak utraty zdeponowanych środków.
UKNF odradza pochopne zamienianie bezpiecznych depozytów na duże ilości banknotów. W komunikacie urząd ostrzega również media przed budowaniem nieuzasadnionej atmosfery lęku.
Duża wypłata może wymagać wcześniejszego zamówienia
Bank ma obowiązek zwrócić klientowi zdeponowane pieniądze, ale wypłata znacznej kwoty nie zawsze jest możliwa natychmiast. Oddziały ze względów bezpieczeństwa przechowują ograniczoną ilość gotówki.
Większą sumę zwykle trzeba wcześniej zamówić i uzgodnić termin odbioru z placówką. To kolejny powód, aby niewielką rezerwę awaryjną przygotować spokojnie, a nie dopiero po wystąpieniu kryzysu.
EBC potwierdza szczególną rolę gotówki
Europejski Bank Centralny przeanalizował zachowanie mieszkańców podczas czterech kryzysów: światowego kryzysu finansowego, kryzysu zadłużeniowego w Grecji, pandemii COVID-19 oraz pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę.
Za każdym razem gwałtownie rosło zainteresowanie banknotami. EBC wskazuje, iż gotówka pełni jednocześnie funkcję płatniczą i psychologiczną: działa bezpośrednio, jest powszechnie rozpoznawalna i nie wymaga indywidualnego urządzenia elektronicznego.
EBC nie ustalił jednak jednej obowiązkowej kwoty dla mieszkańców Unii. Konkretne sumy są rekomendacjami instytucji krajowych, a nie unijnym nakazem. Analizę opublikowano w Biuletynie Ekonomicznym EBC.
Ile gotówki powinien przygotować Polak?
Nie istnieje oficjalna polska kwota. Najbardziej praktycznym rozwiązaniem jest policzenie minimalnych wydatków całej rodziny na trzy dni.
Europejskie przykłady wyglądają następująco:
- Holandia: 70 euro na dorosłego i 30 euro na dziecko,
- Austria: 100 euro na każdego członka rodziny,
- Finlandia: suma wystarczająca na podstawowe potrzeby przez 72 godziny,
- Polska: gotówka w różnych nominałach, bez wskazania konkretnej wartości.
Najważniejszy przekaz nie brzmi więc: „wypłać pieniądze z banku”. Brzmi: przygotuj niewielką, bezpiecznie przechowywaną rezerwę na kilka dni, zachowaj kartę i inne sposoby płacenia, ale nie przenoś do domu całych oszczędności.
