Teren o szerokości około 1,4 metra między szynami kolejowymi jest niewykorzystany poza chwilami gdy przejeżdżają pociągi. Czy można go użyć do czegoś praktycznego?
W 2025 roku szwajcarski start-up Sun-Ways, wspólnie z Politechniką Federalną w Lozannie stworzył i opatentował rozwiązanie, które w uproszczeniu można tak opisać: położyć miedzy torami panele słoneczne i produkować prąd. Zatwierdzono trzyletni pilotażowy projekt w szwajcarskim kantonie Neuchâtel, gdzie zainstalowano międzyszynowe panele fotowoltaiczne. W ramach testów na stumetrowym odcinku toru położono 48 paneli kosztem około €623.000. W ciągu jednego roku w ramach projektu wyprodukowano około 16 MWh energii elektrycznej. Pozytywne wyniki uzyskane już po pierwszym roku oznaczają, iż instalacja stałego systemu wzdłuż torów kolejowych jest w tej chwili bardzo prawdopodobna.
Panele będą układane przez specjalny pociąg zbudowany przez szwajcarską firmę Scheuchzer, który dziennie może ułożyć 500 paneli o szerokości jednego metra. Będą one mechanicznie i elektrycznie połączone między sobą w fabryce przez załadowaniem na pociąg i według Sun-Ways ich układanie będzie „jak rozwijanie dywanu”.
Oto promocyjne video firmy Sun-Ways:
Torowiska wymagają okresowego przeglądu i konserwacji (uzupełnienie podsypki, regulacja profilu toru itp). Pociąg który układa panele może je również zdemontować na czas prac torowych.
Panele słoneczne są często montowane pod określonym kątem, zależnym od szerokości geograficznej, aby zapewnić maksymalne pochłanianie promieniowania słonecznego przez cały rok. Firma Sun-Ways szacuje, iż w Szwajcarii straty w produkcji spowodowane brakiem nachylenia paneli kolejowych wynoszą jedynie około 10 procent. Według producenta, gdyby to rozwiązanie zastosować na wszystkich torach w Szwajcarii (ponad 5300 km), wyprodukowano by około 2% energii elektrycznej zużywanej rocznie przez Szwajcarię.
Międzynarodowy Związek Kolei wyraził obawy, iż panele mogą ulegać mikropęknięciom, co zwiększa ryzyko pożarów oraz iż szklista powierzchnia między torami będzie rozpraszać uwagę maszynistów z powodu odbić światła. Firma Sun-Ways rozwiązała te problemy, konstruując panele bardziej wytrzymałe niż te montowane na dachach, i dodatkowo wyposażone w filtr antyrefleksyjny. Wbudowane czujniki zapewniają również ich prawidłowe działanie, a szczotki zamontowane na końcu pociągów mogą usuwać zanieczyszczenia czy liście z powierzchni paneli. Na pytanie, czy w ciągu pierwszego roku eksploatacji wystąpiły jakieś problemy, firma Sun-Ways poinformowała, iż instalacja działała bez zarzutu i nie było konieczne przeprowadzanie żadnych specjalnych czynności konserwacyjnych.
Po udanych testach w Szwajcarii firma Sun-Ways podpisała umowę o współpracy z włoskim operatorem infrastruktury kolejowej, Rete Ferroviaria Italiana. Uzyskano również zgodę władz na instalację paneli słonecznych na linii kolejowej w Korei Południowej, a w tej chwili realizowane są dyskusje z operatorami infrastruktury kolejowej w Holandii, Chinach, Indiach i Singapurze.
W różnych krajach instalowane są panele fotowoltaiczne na terenach kolejowych, ale jak do tej pory nie między torami, tylko albo na dachach budynków albo na „nieużytkach” czyli na miejscach po rozebranych torach lub magazynach. Na przykład w Indiach jedna z 18 dyrekcji kolejowych w tym kraju zamierza produkować elektryczność na ponad 1000 hektarów swoich gruntów.
