Ostatnie lato w rodzinnym domu Kiedy Włodzimierz przyjechał w środę, słońce już przechylało się ku …

Ostatnie lato w domu

Wojtek przyjechał w środę, gdy słońce było już wysoko na niebie i tak nagrzało dach, iż eternit zaczął trzaskać. Furtka wypadła z zawiasów chyba ze trzy lata temu, więc przeskoczył przez nią i zatrzymał się przed gankiem. Trzy schodki najniższy całkiem zbutwiał. Ostrożnie stanął na drugim, sprawdził, czy wytrzyma, i wszedł dalej.

W środku pachniało stęchlizną i myszami. Kurz na parapetach leżał równą pierzynką, a w kącie salonu pajęczyna ciągnęła się od belki aż do starego kredensu. Wojtek otworzył okno, rama puściła z trudem, a do pokoju wpadł zapach rozgrzanych pokrzyw i suchej trawy z podwórza. Obszedł wszystkie cztery pokoje, w myślach robił listę: umyć podłogi, sprawdzić piec, naprawić kran w letniej kuchni, wyrzucić to, co się rozpadło. A potem zadzwonić do Andrzeja, do mamy, do siostrzeńców. Powiedzieć: przyjedźcie w sierpniu, spędzimy tu miesiąc, jak kiedyś.

Kiedyś to było dwadzieścia pięć lat temu, kiedy ojciec jeszcze żył i na każde lato wszyscy tu się zjeżdżali. Wojtek pamiętał, jak smażyli z mamą konfitury w miedzianej misie, jak z braćmi nosili wodę wiadrami ze studni, jak mama wieczorami czytała na werandzie. Potem ojciec zmarł, mama wyprowadziła się do miasta do młodszego syna, dom zabito dechami. Wojtek zaglądał raz do roku, patrzył, czy coś nie zginęło, i wracał do siebie. Ale tej wiosny coś w nim pękło: trzeba spróbować odzyskać tamto, choć na chwilę.

Cały pierwszy tydzień pracował sam. Przeczyścił komin, wymienił dwie deski w ganku, domył okna. Pojechał do miasta po farbę i cement, dogadał się z elektrykiem w sprawie kabli. Sołtys, spotkawszy go przy sklepie, pokręcił głową:

Wojtek, po co ci inwestować w to gruzowisko? I tak sprzedasz.

Wojtek odpowiedział krótko:

Przed jesienią nie sprzedam. I poszedł dalej.

Andrzej przyjechał pierwszy, w sobotę wieczorem, z żoną i dwójką dzieci. Wysiadł z auta, rozejrzał się po podwórku i skrzywił.

Serio myślisz, iż tu wytrzymamy miesiąc?

Trzy tygodnie poprawił Wojtek. Dzieci będą miały świeże powietrze, a tobie też się przyda.

Tu choćby prysznica nie ma.

Jest sauna. Dziś napalę i zobaczysz.

Dzieci, Janek jedenastoletni i Hania ośmiolatka, ociągając się, poszły do huśtawki, którą Wojtek dzień wcześniej zawiesił na starym dębie. Żona Andrzeja, Halina, bez słowa weszła do domu, taszcząc torbę z zakupami. Wojtek pomógł im coś rozpakować. Brat przez cały czas miał zaciętą minę, ale już nic nie komentował.

Mama przyjechała w poniedziałek, przywiózł ją sąsiad. Wsunęła się do domu, zatrzymała w środku salonu i westchnęła:

Ale tu wszystko małe… wyszeptała. Pamiętałam więcej.

Nie byłaś tu od trzydziestu lat, mamo.

Od trzydziestu dwóch.

Przeszła do kuchni, przejechała dłonią po blacie.

Tutaj zawsze było zimno. Tata obiecywał ogrzewanie, ale nigdy się za to nie wziął.

Nie słyszał w jej głosie sentymentu raczej zmęczenie. Zaparzył jej herbatę, posadził na werandzie. Mama siedziała patrząc w sad i opowiadała, jak ciężko było nosić wodę, jak po praniu bolały plecy, jak sąsiedzi potrafili obgadywać. Wojtek słuchał i widział, iż ten dom nie jest dla niej gniazdem, tylko starą raną.

Wieczorem, gdy mama już spała, siedzieli z Andrzejem przy ognisku na podwórku. Dzieci już spały, Halina czytała w pokoju przy świeczce prąd był doprowadzony dopiero do połowy domu.

Po co ci to wszystko? spytał Andrzej, wpatrując się w ogień.

Chciałem nas zebrać razem.

Przecież spotykamy się na świętach.

To co innego.

Andrzej się uśmiechnął.

Ty, Wojtek, marzyciel jesteś. Uważasz, iż tu przez trzy tygodnie staniemy się sobie bliżsi?

Nie wiem. Chciałem spróbować.

Po chwili Andrzej odetchnął i powiedział łagodniej:

Cieszę się, iż to wymyśliłeś. Serio. Tylko nie licz na cud.

Wojtek nie liczył, ale miał nadzieję.

Następne dni upływały pracowicie. Wojtek łatał płot, Andrzej pomagał kryć dach stodoły. Janek na początku się nudził, potem znalazł w szopie stare wędki i całe dni spędzał nad rzeką. Hania pomagała babci plewić grządki, które Wojtek naprędce założył przy południowej ścianie.

Pewnego dnia, kiedy wszyscy razem malowali werandę, Halina niespodziewanie się zaśmiała:

Jak jakaś komuna!

Komuna to miała plan, my tu od czapy mruknął Andrzej, ale się uśmiechnął.

Wojtek zauważył, iż napięcie powoli puszcza. Wieczorami jedli wspólnie kolację przy długim stole na werandzie, mama gotowała zupę, Halina piekła serniki z wiejskiego twarogu. Rozmawiali o drobiazgach: gdzie dostać moskitierę, czy trawę pod oknami trzeba skosić, czy pompa już naprawiona.

Jednego wieczoru, gdy dzieci już spały, mama powiedziała:

Wasz tata chciał sprzedać ten dom. Jeszcze zanim odszedł, rok wcześniej.

Wojtek znieruchomiał z kubkiem w dłoni. Andrzej zmarszczył brwi.

Czemu?

Był zmęczony. Mówił, iż dom go trzyma w miejscu. Chciał się przeprowadzić do miasta, być bliżej szpitala. Ja się sprzeciwiłam. Wydawało mi się, iż pomoże, jeżeli zostaniemy. Pokłóciliśmy się. Nie sprzedał, ale już na spokojnie nie pożył.

Wojtek odstawił kubek na stół.

Winiłaś się potem?

Sama nie wiem. Po prostu… mam dość tego miejsca. Wszystko tu przypomina, jak postawiłam na swoim, a on już potem nie miał czasu odpocząć.

Andrzej odchylił się na krześle.

Mamo, czemu nigdy o tym nie mówiłaś?

Nie pytaliście.

Wojtek spojrzał na nią starszą, pochyloną kobietę o spracowanych dłoniach. Teraz zobaczył, iż dla niej ten dom nie jest skarbem, tylko ciężarem.

Może trzeba było sprzedać, powiedział cicho.

Może. Ale tu się wychowaliście. To się liczy.

Ale co to dokładnie znaczy?

Podniosła na niego wzrok.

Że pamiętacie, jacy byliście kiedyś. Zanim życie wszystkich nas porozrzucało.

Nie uwierzył jej od razu. Ale następnego dnia, gdy razem z Andrzejem i Jankiem ruszyli nad rzekę i chłopak złowił pierwszego okonia, widział, jak brat śmiał się z synkiem, obejmując go bez napięcia. A wieczorem, gdy mama opowiadała Hani, jak to właśnie na tej werandzie uczyła ich tatę czytać, Wojtek usłyszał w jej głosie coś nowego może pogodzenie się z losem.

Wyjazd zaplanowali na niedzielę. Dzień wcześniej Wojtek rozpalił saunę, wszyscy się wykąpali, a potem pili herbatę na werandzie. Janek spytał, czy wrócą tu za rok. Andrzej rzucił spojrzenie Wojtkowi, ale nic nie odpowiedział.

Rano Wojtek pomagał pakować rzeczy. Mama przytuliła go na pożegnanie.

Dzięki, iż nas zaprosiłeś.

Myślałem, iż będzie lepiej…

Było dobrze. Na swój sposób.

Andrzej poklepał go po plecach.

Sprzedawaj, jeżeli zdecydujesz. Nie będę miał żalu.

Zobaczymy jeszcze.

Samochód odjechał, kurz opadł na drodze. Wojtek wrócił do domu. Przeszedł przez pokoje, zebrał talerze, wyniósł śmieci. Zamknął okna, zamknął drzwi. Z kieszeni wyjął stary, żelazny zamek, który znalazł w szopie, i zawiesił na furtkę. Zamek był ciężki, zardzewiały, ale mocny.

Stał jeszcze chwilę przy bramie, patrząc na dom. Dach równy, ganek naprawiony, okna lśniące. Wyglądał jak żywy dom. Ale Wojtek wiedział, iż to złudzenie dom żyje, gdy są w nim ludzie. Przez trzy tygodnie taki był. Może to wystarczy.

Wsiadł do auta i ruszył. W lusterku mignął dach, potem zasłoniły go drzewa. Jechał wolno, po dziurawej, polnej drodze i myślał, iż jesienią pewnie zadzwoni do pośrednika. Ale na razie na razie będzie pamiętał, jak siedzieli razem przy stole, jak mama śmiała się z żartu Andrzeja, jak Janek pokazywał rybę.

Dom zrobił swoje. Zebrał ich wszystkich. I to chyba wystarczy, żeby pożegnać się z nim bez żalu.