Biały obrus, szare życie
Barszcz był naprawdę dobry. Pamiętam to do dziś, bo podczas gotowania próbowałam go trzy razy i za każdym razem byłam zadowolona. Buraczki świeże, z bazarku, mięso na kości dusiło się dwie godziny, czosnek dodałam pod sam koniec, jak należy. Na stole stały świece, biały obrus ten lniany, zarezerwowany na wielkie okazje. Piętnaście lat. Czy taki dzień nie zasługuje na szczególną oprawę?
Za oknem zapadał zmierzch. Październik w naszym mieście wojewódzkim zawsze taki był: szary, mokry, pachnący mokrymi liśćmi i spalinami. Poprawiłam widelec przy talerzu, naciągnęłam równo obrus na rogu, choć wcale nie był krzywo. Potem zatrzymałam się na środku kuchni i przez chwilę tylko stałam, słuchając tykania zegara nad lodówką.
Wojtek wrócił około wpół do dziewiątej. Usłyszałam, jak szamocze się z zamkiem, jak stuka torbą o podłogę, jak przekręca kontakt w przedpokoju.
Co tam masz? zajrzał do kuchni, jeszcze w kurtce, z czerwonym nosem od zimna.
Idź, umyj ręce, siadaj. Uśmiechnęłam się. Barszcz, kurczak, zrobiłam sałatkę.
Wojtek powiesił kurtkę na krześle przy drzwiach kuchennych i rozejrzał się.
Po co te świece?
No jak to po co, Wojtek. Rocznica przecież.
Nie odpowiedział, tylko przeszedł do zlewu, przemył ręce, usiadł. Nalałam mu barszcz, podałam talerz. Śmietana była wiejska, też z bazaru. Położyłam mu łyżkę na wierzchu, tak jak lubił.
Wojtek powąchał, spróbował łyżką.
Kwaśny.
Usiadłam naprzeciw.
Tak? Dla mnie w sam raz.
Moja mama gotuje barszcz inaczej. Bardziej… nie wiem, esencjonalny chyba. Jej smaku nie da się podrobić.
Sięgnęłam po własną łyżkę.
Jedz, póki ciepły.
Jem, jem. Pokręcił talerz. Ale po co biały obrus? Zachlapiesz przecież.
Nie zachlapię.
Zobaczymy. Parsknął. Mama zawsze na święta daje bordowy. Praktyczne i ładnie.
Patrzyłam na świece. Płomyczek drżał, kiedy Wojtek sięgał po chleb.
Wojtek powiedziałam spokojnie dziś mija piętnaście lat, jak jesteśmy po ślubie.
Wiem.
choćby nic nie powiedziałeś, gdy wszedłeś.
Podniósł na mnie wzrok, zdziwiony niemal zraniony:
Cóż miałem powiedzieć? Złożyć życzenia? Przecież mieszkamy razem, to nie imieniny.
Po prostu… to piętnaście lat…
Piętnaście lat to piętnaście lat. Przerwał. Gdzie kurczak?
Wstałam, przyniosłam z piekarnika. Soczysty, pachnący ziołami, Wojtek zawsze lubił z ziołami.
Wyschnięty rzucił, krojąc.
Właśnie wyjąłam.
To trzymałaś za długo. Mama nakrywa folią zawsze soczysty.
Nałożyłam sobie trochę drobiu. Przeżuwałam w ciszy. Za oknem przemknął samochód, światło mignęło po suficie.
Widziałeś się dziś z mamą? zapytałam.
Wpadłem po pracy. Czemu pytasz?
Tak tylko.
Znowu popatrzył na obrus.
Po co ten biały, Ola? To niepoważne. Mama zawsze umie nakryć stół wszystko dobrane, obrus pasuje, chleb pokrojony cienko. A ty, wskazał na bochen pokroiłaś grube pajdy.
Bez pośpiechu odłożyłam widelec i nóż, cicho, przy talerzu.
Coś we mnie się ścisnęło, a potem puściło. Jak pięść.
Wojtek mówię równym głosem, sama się temu dziwiąc wiesz, co mówisz w tym momencie?
Spojrzał z lekkim poirytowaniem, takim, jakie mają ludzie podczas posiłku, kiedy im się przeszkadza.
Wiesz. Ja tylko mówię, iż mamie wychodzi lepiej. To nie obraza.
Wszedłeś do domu. Nie powiedziałeś ani słowa. Od razu krytykowałeś kolację, obrus, chleb, kurczaka. Gotowałam trzy godziny, Wojtek.
Gotowałaś. I co z tego? Mam bić brawo? Przecież to twój obowiązek.
Obowiązek powtórzyłam wolno. Tak?
Oczywiście. Ty siedzisz w domu, gotujesz. Ja pracuję. Prosta sprawa.
A piętnaście lat to tylko fakt?
Ola, czego ty chcesz? Żebym ci poezję deklamował? Mama zawsze mówiła: mniej romantyzmu, więcej porządku wtedy rodzina się trzyma.
Świeca zamigotała, jakby i ona coś usłyszała.
Wstałam. Schowałam swój talerz. Podeszłam do okna, patrzyłam na mokre dachy sąsiednich kamienic, na żółte światła okien, na drzewo na podwórku, które już prawie zrzuciło liście.
Odwróciłam się.
Wojtek, spakuj się.
Podniósł głowę.
Co?
Spakuj się i wyjdź. Proszę.
Patrzył na mnie, jak na osobę, która nagle zaczęła mówić obcym językiem. Zaraz potem śmiał się krótko i szorstko, jakby kaszlnął.
Mówisz poważnie?
Tak, Wojtek.
Przez barszcz?
Nie przez barszcz.
To przez co? Przez to, co wspomniałem o mamie? Ola, to śmieszne.
Mnie nie do śmiechu.
Obraziłaś się? Wstał, skrzyżował ręce. No, jak cię to uraziło, przepraszam. Siadaj, zjedzmy.
Nie, Wojtek.
Stałam przy oknie, spokojna, wyprostowana. On pewnie czekał na łzy, krzyk, trzaskanie drzwiami. Na wszystko, tylko nie to spokojne nie.
Nie żartujesz powiedział wolno.
Nie.
Cicho. Zegar tykał. Świece wciąż płonęły.
Przez jedną rozmowę?
Nie przez jedną. Przez piętnaście lat jednej i tej samej rozmowy. Idź już, Wojtek. Zabierz, co musisz, resztę odbierzesz potem.
Wojtek stał dłuższą chwilę. W końcu odwrócił się i przeszedł do sypialni. Słyszałam, jak otwiera szafę, jak krząta się z torebką. Zostałam w kuchni, patrzyłam na świece. Płomienie były równe, spokojne.
Wyszedł z torbą, zatrzymał się jeszcze w drzwiach, popatrzył na biały obrus, barszcz, pokrojone grube kromki chleba.
Pożałujesz rzucił.
Może i tak odparłam. Do widzenia, Wojtek.
Drzwi się zamknęły. Zamek szczęknął. Siedziałam i słuchałam, jak cichną jego kroki na klatce schodowej.
Wstałam, zdmuchnęłam świece, bo nie było już powodu, by płonęły, pozmywałam naczynia. Barszcz wstawiłam do lodówki. Nie chciałam jeść.
W mieszkaniu pachniało smażoną cebulą i trochę wilgocią tak zawsze bywa w październiku, kiedy okna na klatce są otwarte, a kaloryfery jeszcze nie grzeją na tyle, co trzeba.
Położyłam się spać koło wpół do jedenastej. Nie zasnęłam od razu, patrzyłam w sufit, słuchałam, jak za ścianą sąsiad ogląda telewizję. Myślałam tylko o jednym: nie płaczę. To dopiero coś.
***
Pani Jadwiga otworzyła drzwi zanim Wojtek zdążył zadzwonić drugi raz. Zawsze tak robiła, jakby czuła od razu, jakby czekała za drzwiami.
Wojtuś! rozłożyła ręce. Spojrzała na torbę. Boże, co się stało?
Wyrzuciła rzucił krótko.
Kto? Ta twoja? Pani Jadwiga ustąpiła z przejścia. Przecież ci mówiłam, Wojtek! Chodź, zaraz do stołu, ugotowałam rosół z kurczakiem, jak lubisz.
Rozebrał się, usiadł w kuchni. Pachniało jedzeniem i tym typowym zapachem mieszkania starszej, samotnej osoby: trochę naftaliną, trochę kroplami na serce, i nad tym zapach kuchenny.
Matka krzątała się przy kuchence, bez chwili ciszy.
Od razu widziałam, iż ona nie dla ciebie. Oziębła kobieta, Wojtek, z takich dzieci nie ma, to nie przypadek. Natura wie. Jedz, chleb cienko pokrojony.
Chleb był faktycznie cieniutki, równiutki. Wojtek spojrzał i na moment przypomniał sobie, jak Ola zawsze krajkała grube pajdy.
Mamo, nie trzeba takich rzeczy mówić.
Czemu? To prawda! Piętnaście lat cię gryzła i co z tego? Bez dzieci, bez porządnego domu. Skosztuj zupy.
Rosół był gorący, tłusty, jak obiecywała. Wojtek jadł w milczeniu.
Pierwsze dni minęły mu jak przez mgłę. Jeździł do pracy, wracał, jadł z matką, oglądał telewizję. Pani Jadwiga gotowała codziennie, sprawiała jej to autentyczną przyjemność. Wyciągała kotlety z lodówki, stawiała talerz i mawiała: Musisz lepiej się odżywiać, cały szary się zrobiłeś.
Trzeciego dnia rozpakowała jego torbę sama.
Tę koszulę już nie wkładaj, pognieciona, wszystko widzę oznajmiła przy kolacji. Uprasuję ci niebieską, lepiej ci w niej.
Lubię szarą powiedział Wojtek.
Ale w niebieskiej ci lepiej. Tak i już.
Milczał. Zjadł kotlety, popił herbatą. Matka sprzątała stół, ściszała się o sąsiadce z czwartego piętra, która radziła sobie sama i żyje, a gdzieś w tych słowach pobrzmiewała aluzja do Oli, ale Wojtek jej już nie słuchał.
Tydzień później matka stwierdziła, iż jego buty rozlatują się i iż w sobotę pójdą do sklepu.
Mamo, buty są dobre.
Widzę swoje. Podeszwa odchodzi.
Nie odchodzi.
Odchodzi. Mówię, w sobotę idziemy.
Poszli. Matka wybierała długo, przymierzała mu buty według własnych upodobań. On chciał czarne, proste. Ona narzuciła brązowe, z klamrą.
Widzisz, te najlepsze.
Nie podobają mi się.
Oj, Wojtek, nie wygłupiaj się. Te bierzemy.
Ekspedientka patrzyła gdzieś w bok. Wojtek spojrzał na siebie w lustrze przy kasie. Mężczyzna w brązowych butach z klamrą patrzył pustym wzrokiem.
Kupił te buty.
Wieczorami matka siadała naprzeciw i wspominała jego dzieciństwo, jakim był grzecznym chłopcem, jak samotnie go wychowywała, a Ola tego nie potrafiła docenić. Wojtek kiwał głową.
Często myślał o białym obrusie. O świecach. Nie mógł pojąć, po co ona to zrobiła, po co to wszystko. Piętnaście lat, i co z tego. Co tu świętować.
A jednak wracał do tych myśli.
I do tego, iż nie zapłakała. Nie krzyczała. Stanęła przy oknie, spokojna, poprosiła, by wyszedł. On nie rozumiał, skąd wzięło się u niej tyle ciszy. Spodziewał się czegoś innego, przyzwyczaił się do innego nie do tego.
Pod koniec miesiąca matka rozpisała mu grafik. Nie mówiła, iż to grafik, po prostu we wtorek masz lekarza, zapisałam, w czwartek idziemy do cioci Ireny, zaprosiła, w piątek nie wracaj późno, upiekę ciasto, nie lubię czekać.
W piątek wrócił później w pracy była odprawa. Zadzwonił do matki, uprzedził. Mówiła przez telefon długo, a on patrzył przez szybę autobusu w ciemność za oknem.
Ciasto było gotowe. Smaczne. Wszystko było smaczne.
Siedząc przy stole, czuł jakiś dziwny ucisk w klatce. Nie ból. Coś, co nie przepuszcza powietrza, jakby w mieszkaniu było mniej tlenu niż potrzeba.
***
Pierwsze trzy tygodnie żyłam jak we mgle.
Pracowałam, wracałam, gotowałam sobie coś prostego, jadłam, kładłam się. Najtrudniejsze były wieczory cisza w mieszkaniu wydawała się najpierw groźna, potem po prostu była ciszą.
Ola, moja przyjaciółka od studiów, dzwoniła co drugi dzień: Ola, może przyjedziesz?. Odmawiałam, zapewniałam, iż dobrze się trzymam. Ola i tak przyjechała w pierwszą sobotę z winem i ciastkami. Siedziałyśmy na kuchni do drugiej w nocy, opowiadałam jej o świecach, o barszczu, o mamie Wojtka z odpowiednim obrusem. Słuchała i czasami mówiła cicho: Ale palant. Trochę lżej robiło się na sercu.
Dobrze zrobiłaś, Olka powiedziała pod koniec. Naprawdę dobrze.
Trochę się boję. przyznałam się.
Przejdzie.
Po jej wyjściu stałam w salonie i patrzyłam na ciężkie, granatowe zasłony. Wybrał je osiem lat temu Wojtek. Grube, nie przepuszczają światła, praktyczne powtarzał. Zwisały od lat. Nigdy się nad nimi nie zastanawiałam. Zasłony jak zasłony.
Następnego dnia je zdjęłam.
Zajęło mi to półtorej godziny, bo karnisz był ciężki i musiałam wejść na stół. Zwinęłam je w rulon, schowałam do szafy. Od razu pokój zrobił się inny. Szare, październikowe światło, choć smutne było lepsze niż mrok za zasłonami.
Potem przestawiłam kanapę. Sama nie dałabym rady poprosiłam sąsiada pana Zbyszka, zawsze pomocnego emeryta. Ustawił kanapę pod oknem światło wpadało inaczej.
To było dziwne. Miłe.
Od drugiego tygodnia zasypiałam już lepiej. Nie jakoś doskonale, ale bez gapienia się w sufit do trzeciej nad ranem.
W pracy nic się nie zmieniło. Byłam dobrym księgowym, sumiennym, dokładnym. Nigdy się nie spóźniałam, papiery zawsze miałam w porządku. Koledzy cenili mnie, zwłaszcza pani Irena, główna księgowa niska, surowa, w perłowych kolczykach, o sobie nigdy nie opowiadała, ale moją pracę widziała i doceniała.
Pod koniec października wezwała mnie do siebie.
Ola powiedziała bez wstępu od nowego roku odchodzę do córki. Dyrektor chce zaproponować ci stanowisko głównej księgowej.
Milczałam kilka sekund.
Mnie? rzuciłam, żeby cokolwiek powiedzieć.
Ciebie. Wiem, kto tu pracuje. Myślę o tym już rok. Weź to.
Wracałam autobusem do domu, myślałam o tej propozycji. To zupełnie inna odpowiedzialność. Trochę się bałam. Wojtek kiedyś mówił: Po co ci kariera? Ja zarabiam. Wtedy się zgodziłam, choćby nie próbując się kłócić.
Teraz patrzyłam przez szybę na latarnie i pytałam siebie: adekwatnie czemu nie?
Listopad minął w zaaferowaniu. Zaczęłam drobny remont odmalowałam ścianę w sypialni na delikatną żółć, wymieniłam zasłony na naturalne, lniane, jasne. Kupilam nowy klosz ciepły, pomarańczowy, zapalałam go wieczorami zamiast żyrandola. Mieszkanie zmieniało się powoli. Stawało się moje.
Kupiłam kilka doniczek z pelargonią, postawiłam na parapecie. Przesadnie nie pachniało, ale taki zielony zapach bardzo pasował do lnianych zasłon i żółtej ściany.
Sprawy majątkowe z Wojtkiem załatwialismy przez prawnika. Było spokojnie. Mieszkanie moje, nie rościł pretensji. Zachowywał się cicho. Może matka go przekonała, a może jemu też już było wszystko jedno.
W grudniu zgodziłam się zostać główną księgową. Irena uścisnęła mi rękę.
Brawo powiedziała. I po raz pierwszy naprawdę się uśmiechnęła.
Nowy Rok spędzałam u Oli, w dużym, wesołym gronie, z dziećmi, psami i trzema miskami sałatki jarzynowej. Było dobrze i trochę smutno, takim szczególnym smutkiem końca roku, kiedy oglądasz się za siebie. Wypiłam kieliszek szampana, popatrzyłam na fajerwerki i pomyślałam: minął rok, żyję, trzymam się.
***
Wojtkowi zima nie szła.
Matka uznała, iż trzeba iść do lekarza. Sama zapisała go do internisty, kardiologa, gastrologa, bo źle wyglądasz, trzeba się sprawdzić. Jeździł. Lekarze mówili tylko: Jak na pana wiek wszystko w normie, a matka kręciła głową z dezaprobatą, jakby chciała, żeby coś się jednak znalazło.
W pracy robił się coraz bardziej nerwowy. Koledzy to zauważyli. Marek, z którym wychodził na papierosa, zapytał kiedyś:
Co się z tobą dzieje?
Nic burknął Wojtek.
W domu coś?
Nie.
Marek rzucił papierosa, wrócił. Wojtek stał jeszcze chwilę, patrzył przez brudne okno na fabryczne podwórko. Śnieg był szary, z plamami ropy. Nie chciało mu się wracać do pracy. Nie chciało mu się iść do matki. Nigdzie mu się nie chciało.
I adekwatnie, gdzie mu się chciało?
Nie miał odpowiedzi.
Matka czekała codziennie z kolacją. Była opiekuńcza, doceniał to, ale razem z obiadem dostawał rozkład zadań na jutro. Co ubrać. Dokąd jechać. Kiedy wrócić. jeżeli się spóźniał, dzwoniła. o ile nie odbierał, telefonowała ponownie. A potem SMS: Martwię się, Wojtek, gdzie jesteś?
W lutym raz zasiedział się u Marka zaprosił na hokej, na piwo. Wrócił przed jedenastą.
Matka czekała w kuchni przy zgaszonym świetle. Włączyła, gdy wszedł, patrzyła na niego dziwnym wzrokiem.
Gdzie byłeś?
Uprzedzałem, iż się spóźnię.
Spóźnię się odparła. To nie informacja. Nie wiedziałam, gdzie jesteś, martwiłam się, ciśnienie mi skoczyło.
Mamo…
Podgrzałam kotlety. Jedz. I nie wyłączaj telefonu więcej, dzwoniłam trzy razy.
Nie wyłączyłem. Tam był hokej…
Hokej powtórzyła takim tonem, jakby to była pornografia.
Wojtek jadł, patrzył w stół.
Zaczął się tłumaczyć. Zawsze i wszędzie. Dlaczego wrócił późno. Dlaczego ta koszula. Dlaczego nie zadzwonił. Dlaczego nie jadł. Dlaczego zjadł nie to.
Przypomniało mu się, jak kiedyś komuś mówił: Moja mama zawsze wie, co najlepiej. Mówił to z dumą. Teraz wydawało mu się to dziwnie niezręczne.
W marcu rozważał wynajem pokoju. Przeglądał ogłoszenia, znalazł niedaleko pracy. Powiedział matce.
Rozpłakała się.
Cicho. Bez pretensji. Po prostu łzy i słowa: Źle tu ci, przeszkadzam ci już. Zrozumiałam, Wojtek.
Nie wynajął.
Czasami śniła mu się Ola. Nie często, ale śniła: jak coś robi w kuchni, albo razem gdzieś jadą. Zwykle, bez wzniosłych scen. Budził się, patrzył w sufit matczynego mieszkania tam, gdzie nic więcej już nie było.
Zastanawiał się: co ona teraz robi? Jak się czuje?
I zaraz myślał: jej pewnie dobrze, może już sobie kogoś znalazła.
To go denerwowało.
***
Luty był zaskakująco jasny. Śnieg leżał czysty, rano słońce raziło w oczy. Myślałam, trzeba kupić dobre okulary słoneczne, już dawno miałam zamiar.
Kupiłam. Różowe, w cienkiej oprawce. Przymierzyłam w lustrze i śmiałam się sama do siebie, głupio i radośnie.
W pracy zaczęło się dziać. Nowe obowiązki wymagały wysiłku, ale dawały satysfakcję. Zostawałam po godzinach, układałam papiery, rozmawiałam z dyrektorem, panem Zbigniewem solidnym, małomównym człowiekiem, doceniał precyzję. Był zadowolony, było to czuć.
Zespół odnosił się do mnie życzliwie. Współpracownica Daria, młoda, wręcz z szacunkiem patrzyła, czasem bez pytania stawiała kawę na biurku. Dziękowałam, a ona trochę się rumieniła.
W marcu Ola wyciągnęła mnie na urodziny znajomej Natalii. Nie chciałam: obcy ludzie, gwar, trzeba być w formie. Ola nalegała: Ola, nie siedź już sama, zobaczysz, będzie fajnie.
Natalia okazała się wesołą, serdeczną kobietą z dwoma kotami i ogromnym fikusem. Gości było ze dwunastu. Przez pierwsze pół godziny trzymałam się Oli, potem porozmawiałam z sąsiadką przy stole nauczycielką matematyki i przegadałyśmy wieczór o książkach.
Naprzeciw siedział Marek. Nie rzucał się w oczy: nie za wysoki, z siwiejącą głową, w szarym swetrze. Mówił mało, słuchał uważnie. Uśmiechał się, kiedy wydałam mu się zabawna.
Pod koniec wieczoru staliśmy razem przy oknie, z herbatą. Zaczął rozmowę, odpowiedziałam coś, potem on, potem ja. Rozmowa płynęła bez wysiłku. Był inżynierem, pracował w firmie projektowej, mieszkał sam od czterech lat, żona zmarła na raka. Powiedział to wprost, bez cienia dramatu, jak się mówi o czymś, z czym trzeba było się już nauczyć żyć.
Z Natalią znacie się długo? spytałam.
Przez męża jej byłego. Potem on się wyprowadził, a z Natalią zostaliśmy przyjaciółmi. A wy z Olą?
Od studiów.
Dobrze mieć taką przyjaciółkę.
Bardzo.
Wymieniliśmy się telefonami bez żadnych zobowiązań. Pierwszy napisał trzy dni później. Zaproponował kawę. Zgodziłam się.
Spotkaliśmy się w niewielkiej kawiarni niedaleko mojej pracy. Rozmawialiśmy dwie godziny. Opowiedziałam o rozwodzie, słuchał, nie przerywał, nie doradzał, nie oceniał. Potem on opowiedział o sobie. Później przeszliśmy się wzdłuż Wisły. Potem kino. A w kwietniu zaprosił mnie na kolację.
***
Marek mieszkał na piątym piętrze starej kamienicy. Wchodząc, trzymałam w ręku butelkę wina i myślałam: wejdę, zobaczę bałagan kawalera, będę udawać, iż to normalne. Trochę się denerwowałam, jak to ktoś, kto ciągle żyje z okiem na cudzą ocenę.
Zadzwoniłam.
Drzwi się otworzyły. Czuć było jabłkami, słodko oraz czymś ciepłym, jak cynamon.
Proszę wejść uśmiechnął się Marek Upiekłem szarlotkę, mam nadzieję, iż lubisz?
Uwielbiam odpowiedziałam.
Mieszkanie było proste. Nie sterylnie czyste, normalne: na półce książki i narzędzia, na stole gazeta. Żadnej udawanej schludności, żadnej wystawności. Po prostu dom.
Pomagałam mu kroić sałatkę. Pomidory ja, on ser. Czasem rozmawialiśmy, czasem milczeliśmy. Cisza wcale nie ciążyła.
Złapałam się na tym, iż czekam. Zaraz powie: Lepiej byłoby z ogórkiem, albo mogłaś dodać inny sos, albo spojrzy na stół tym samym spojrzeniem, które znałam przez piętnaście lat.
Ale nie. Usiedliśmy, nalał wina, spojrzał mi w oczy.
Dziękuję, iż przyszłaś powiedział.
Tylko trzy słowa. I tyle.
Spojrzałam na talerz i poczułam, iż coś we mnie powoli, cicho puszcza. Jakby cały czas nosiła coś ciężkiego i w końcu mogła odłożyć.
Za oknem był kwietniowy wieczór. Latarnie już się paliły. Na gałęzi drzewa za oknem wychylały się pierwsze listki. Szarlotka, cicho bulgocząc, piekła się w piekarniku, zapach jabłek wypełnił kuchnię.
Rozmawialiśmy długo. Opowiedziałam o dzieciństwie, jak myślałam, by zostać nauczycielką, a skończyłam jako księgowa. On o swoim projekcie, renowacji starych budynków. Słuchałam i pomyślałam: dobra praca odbudowywać to, co zniszczone.
Gdy wychodziłam, odprowadził mnie do klatki.
Cieszę się, iż się poznaliśmy powiedział cicho.
Wracałam i myślałam nie tylko o nim. O szarlotce, o tym, iż można po prostu przyjść, zjeść kolację, wyjść i poczuć się lżej.
***
Lato minęło cicho i pogodnie.
Spotykaliśmy się z Markiem często, ale bez pośpiechu. Nie naciskał, ja nie spieszyłam się. Chodziliśmy na bazarek w weekendy; ja kupowałam natkę, śmietanę, on ryby. Gotowaliśmy razem, było to zupełnie nowe uczucie nie dla kogoś, kto czeka na krytykę.
Pewnego lipcowego wieczoru zostałam u niego. Po prostu już było późno, nie chciało mi się wracać. Rano ugotował kawę, przyniósł do łóżka bez ceregieli, po prostu.
Pracujesz dziś? spytał.
Od dwunastej.
To może z rana wyskoczymy na bazarek? Będzie czereśnia.
Wzięłam kubek w dwie ręce. Za oknem poranek był błękitny, daleko słychać było jerzyki. Nagłe chciało mi się płakać, ale nie ze smutku z czegoś zupełnie innego. Z tej ulgi, iż mi po prostu dobrze.
Chcę powiedziałam.
Jesienią Marek zaproponował przejście do niego. Nie uroczyste, raczej podczas mycia naczyń:
Ola, może byś się przeprowadziła? Dobrze by ci się tutaj mieszkało. Dużo miejsca A i mi byłoby przyjemniej.
Muszę się zastanowić.
Jasne, zastanów się.
Zastanawiałam się dwa tygodnie. Potem powiedziałam tak.
W listopadzie się przeprowadziłam. Swoje mieszkanie wynajęłam, nie chciałam od razu sprzedawać. Zabrałam książki, pelargonie, abażur, lniane zasłony. Marek przesunął regał w gabinecie, żeby zmieściły się moje tomy. Układaliśmy je razem, techniczne i beletrystykę. Wyglądało to dobrze.
W grudniu zawarliśmy związek małżeński. Skromnie, bez ceremonii, świadkiem była Ola i przyjaciel Marka, Krzysiek. Potem zjedliśmy cztery osoby obiad w restauracji, było wesoło, Ola popłakała się z radości, jak wciąż powtarzała.
A w styczniu dowiedziałam się, iż jestem w ciąży.
Stałam w łazience z testem w ręku, długo patrzyłam na dwie kreski. Potem usiadłam na brzegu wanny i tak trwałam dziesięć minut, bez ruchu.
Miałam czterdzieści trzy lata. Zawsze myślałam, iż dzieci nie będzie. Wojtek nie chciał, może ja też nie bardzo, nigdy szczerze nie rozmawialiśmy, czas płynął. Lekarze niczego nie zabraniali, sama sobie powiedziałam dawno widać nie dla mnie.
A jednak.
Marek był w gabinecie, coś rysował. Wyszłam, stanęłam w drzwiach. Zobaczył moją minę.
Coś się stało? zapytał cicho.
Podałam test. Spojrzał. Milczał chwilę. Potem objął mnie mocno, nie mówiąc nic.
I powiedział:
To dobrze, Olu. Bardzo dobrze.
Przytuliłam się, pierwszy raz od dawna naprawdę płakałam. A on nie bał się tych łez, nie mówił przestań po prostu trzymał mnie długo i tylko powtarzał: Wszystko dobrze.
***
Do miasta wrócił kwiecień, znowu była kawiarnia, znowu bulwary tym razem spacerowałam po bulwarze niespiesznie, bokiem przez brzuch, Marek prowadził mnie delikatnie pod ramię.
Szósty miesiąc. W pracy wszyscy wiedzieli. Dyrektor Zbigniew powiedział: Gratuluję, pani Aleksandro. Miejsce na panią czeka, niech się pani nie martwi. Daria patrzyła na mnie inaczej, z jakimś cichym szacunkiem, który mają młode kobiety do tych, które naprawdę potrafią żyć.
W mieszkaniu, które teraz nazywaliśmy wspólnym, pojawiły się nowe rzeczy. Powoli kupowane rzeczy dla dzieciątka: łóżeczko, nocna lampka w kształcie księżyca, stosik malutkich ubranek. Czasem otwierałam szufladę, tylko po to, żeby popatrzeć i dotknąć. Było w tym coś prawdziwego, solidnego.
O poranku piłam herbatę przy oknie, spoglądałam na podwórko, gdzie zieleniała już trawa. Pachniało wilgotną ziemią, a od strony sąsiedniego ogródka kwitnącymi jabłoniami. Było dobrze, cicho.
Ale czasem, zwłaszcza wieczorami, gdy Marek spał, a ja leżałam przysłuchując się sobie, jak w brzuchu porusza się maleństwo, myślałam o przeszłości. Bez bólu, bez żalu. Raczej jak o starej fotografii: była taka Ola, żyła takim życiem, spotkała takich ludzi. Może żal tych piętnastu lat nie dały tego, co mogły. Może żal mnie sprzed lat: tej, która starała się gotować barszcz i rozkładać biały obrus.
Nie wiedziałam, co z Wojtkiem. Ola mówiła, iż widziała go raz w sklepie postarzał się. Skinęłam głową, nic nie odpowiedziałam. Nie miałam mu za złe. Był teraz inną historią, już nie moją.
***
Wojtek siedział z matką w kuchni.
Za oknem był kwiecień, ale tu, w mieszkaniu, zima trwała cały rok: ciężkie zasłony nie wpuszczały światła, na półkach te same od lat rzeczy, ten sam zapach: corvalol, mocny rosół, coś jeszcze stare i nieruszone.
Pani Jadwiga mieszała zupę i mówiła. Przy kuchence zawsze mówiła.
Znowu źle wyglądasz, Wojtek. Trzeba do lekarza. Nie do tego waszego zakładowego, tylko do dobrego. Słyszałam, kardiolog przyjmuje w przychodni numer siedem. Zapiszę cię.
Dobrze się czuję, mamo.
Nie umiesz ocenić obiektywnie powtarzała z tonem nieomylnej. Faceci nigdy nie czują, aż będzie za późno. Twój ojciec też mówił dobrze, a jak skończył?
Wojtek patrzył w blat.
Na stole leżał kraciasty obrus, niebieski z białym praktyczny, matka miała rację, nie poplami się.
Postawiła przed nim miseczkę.
Jedz, póki ciepłe. Dziś gryczana z wołowiną. Lubiłeś gryczaną.
Lubię odrzekł.
Zupa była dobra. Matka umiała gotować.
Wojtek, myślałeś o tym, co mówiłam? O tej Ludce?
Wojtek spojrzał.
Nie myślałem.
A szkoda. Porządna kobieta, wdowa, mieszkanie swoje. Pytała o ciebie.
Mamo.
Co mamo? Masz czterdzieści pięć lat! Nie da się żyć bez kobiety, to nienaturalne.
Mam kobietę odpowiedział, sam się dziwiąc.
Matka popatrzyła podejrzliwie.
Gdzie?
Nigdzie. Chodzi mi o to, żebyś mnie z Ludką nie swatała. Sam sobie poradzę.
Jak sobie poradzisz, jak ciągle tu siedzisz i w ścianę gapisz? Widzę, synku. Ciągle myślisz o Oli. Po co? Wyrzuciła cię. O takich kobietach…
Mamo, przerwał i głos miał taki, iż ucichła.
Zamilkli. Zegar na ścianie tykał. Za oknem ptaki nawoływały się radośnie.
Jedz, ostygnie podsumowała matka. Kto cię jeszcze tak nakarmi?
Wojtek patrzył w talerz.
Zupa była naprawdę dobra. Matka miała rękę do gotowania.
Jadł i myślał. Myślał, jak wtedy jesienią wszedł, zmęczony, poirytowany, i krytykował obrus. Krytykował barszcz. Mówił, iż matka wie, jak powinno być.
Nie rozumiał, iż nie chodziło o obrus. Teraz powoli zaczynał pojmować. Z ogromnym opóźnieniem, jak ci, którzy zawsze rozumieją za późno.
Był w klatce. Słowo przyszło samo, wystraszyło go. Klatka wcześniej wydawało mu się, iż klatkę buduje Ola, jej gotowanie, jej charakter. Teraz widział, iż to była klatka, którą sam sobie budował. Najpierw matka, potem on sam. Ani Ola, ani żadna kobieta niczego nie ogrodziła. On sam.
Smakuje? spytała matka.
Smakuje, mamo.
A widzisz. Bez matki byś przepadł.
Nie odpowiedział.
Za oknem wrzeszczał ptak. W szczelinie zasłony do kuchni sączył się pasek ostrego, nie bardzo jemu potrzebnego, kwietniowego światła.
Zmarszczony siedział nad talerzem i dojadał zupę.
***
Tego kwietniowego wieczoru stałam na balkonie w naszym mieszkaniu i patrzyłam na zachód słońca. Brzuch był duży, ciężko było stać, ale chciałam poczuć wiatr. Z dołu pachniało ziemią, czymś młodym, bezimiennym, co pojawia się tylko na wiosnę.
W mieszkaniu za plecami Marek rozmawiał spokojnie przez telefon z kimś z pracy. Na stole w kuchni stały nasze kubki, palił się pomarańczowy abażur mój ulubiony, ten, który przywiozłam.
Położyłam dłoń na brzuchu. Maluch kopnął, lekko, spokojnie, jakby na dobranoc.
No witaj powiedziałam cicho w świat.
Było trochę strachu. Było dobrze. Było takie ciche, niespieszne szczęście, bez wielkich słów, bez gwarancji tylko to: zachód, zapach ziemi, ciepłe światło kuchni i mała, nowa istota, która rosła i czekała na swój czas.
Jeszcze chwilę postałam.
Potem weszłam do domu.
