Rozpoczęte poszukiwania gwałtownie przerodziły się w międzynarodową akcję, a większość osób była przekonana, iż były minister utonął.
Znany polityk
John Thomson Stonehouse urodził się 28 lipca 1925 roku w Southampton. Po ukończeniu London School of Economics rozpoczął działalność polityczną, a w 1957 roku został wybrany do Izby Gmin z ramienia Partii Pracy. W kolejnych latach pełnił funkcję ministra lotnictwa, a następnie został ostatnim w historii Wielkiej Brytanii Postmaster General, odpowiadającym za pocztę i telekomunikację. W otoczeniu premiera Harolda Wilsona uchodził za jednego z najbardziej obiecujących polityków swojego pokolenia.
Pod koniec lat 60. i na początku lat 70. coraz większą część swojej aktywności poświęcał przedsięwzięciom biznesowym. Inwestował w kolejne spółki, jednak część z nich zaczęła przynosić znaczne straty. Do 1974 roku jego sytuacja finansowa znacznie się pogorszyła, a brytyjski Departament Handlu i Przemysłu rozpoczął analizę działalności prowadzonych przez niego firm. Wśród badanych wątków znalazły się podejrzenia dotyczące nieprawidłowości finansowych i księgowych.
Podwójne życie
W tym samym czasie Stonehouse prowadził podwójne życie. Choć od wielu lat był mężem Barbary Stonehouse i ojcem trojga dzieci, utrzymywał związek ze swoją sekretarką Sheilą Buckley. Jak ustalono później, właśnie z nią planował rozpocząć nowe życie poza Wielką Brytanią.
Śledczy wykazali, iż przygotowania do ucieczki rozpoczęły się na wiele miesięcy przed listopadem 1974 roku. Stonehouse zdobył dokumenty pozwalające mu posługiwać się tożsamościami zmarłych mężczyzn, otworzył rachunki bankowe na fałszywe dane i stopniowo przenosił środki finansowe. Zgromadzony materiał dowodowy wskazywał, iż wyjazd nie był spontaniczną decyzją, ale starannie zaplanowaną operacją, którą zrealizował 20 listopada 1974 roku, wychodząc z hotelu w Miami i pozostawiając swoje rzeczy na plaży.
Na plaży odnaleziono tylko jego rzeczy
Po wyjściu z hotelu 20 listopada 1974 roku John Stonehouse udał się na plażę w Miami. Kiedy przez dłuższy czas nie wracał, rozpoczęto jego poszukiwania. W pobliżu oceanu odnaleziono starannie ułożone ubranie, zegarek, portfel i dokumenty. Dla amerykańskich służb wyglądało to na wypadek podczas kąpieli. Informacja o zaginięciu gwałtownie dotarła do Wielkiej Brytanii, gdzie media i opinia publiczna uznały, iż były minister najprawdopodobniej utonął podczas pobytu na Florydzie.
W tym samym czasie Stonehouse był już daleko od Stanów Zjednoczonych. Zamiast walczyć z falami Atlantyku, realizował przygotowany wcześniej plan ucieczki.
Po opuszczeniu Miami Stonehouse udał się do Australii, korzystając z dokumentów wystawionych na nazwiska Josepha Markhama i Donalda Mildoona – dwóch zmarłych mężczyzn, których tożsamości wykorzystał do otwierania rachunków bankowych i podróżowania. W kolejnych tygodniach przemieszczał się między Australią i Nową Zelandią, wynajmował mieszkania oraz przenosił pieniądze zgromadzone przed wyjazdem.
Wkrótce dołączyła do niego Sheila Buckley. Oboje planowali rozpocząć wspólne życie z dala od Wielkiej Brytanii, przekonani, iż nikt nie będzie już szukał człowieka uznanego za zmarłego. Przez pewien czas wszystko wskazywało na to, iż plan przebiega zgodnie z założeniami.
Pechowa wizyta w banku
Przełom nastąpił 24 grudnia 1974 roku w Melbourne. Pracownicy banku zwrócili uwagę na klienta posługującego się różnymi nazwiskami i wykonującego nietypowe operacje finansowe. Ich podejrzenia skłoniły bank do powiadomienia australijskiej policji.
Początkowo funkcjonariusze przypuszczali, iż zatrzymali Johna Binghama, który kilka tygodni wcześniej zniknął po zabójstwie niani swoich dzieci i był poszukiwany przez brytyjskie służby. Dopiero dokładna identyfikacja wykazała, iż zatrzymanym jest John Stonehouse – polityk, którego od ponad miesiąca uznawano za ofiarę utonięcia w Miami. Wiadomość o jego odnalezieniu błyskawicznie obiegła świat i zakończyła jedną z najbardziej niezwykłych mistyfikacji w historii brytyjskiej polityki.
Powrót do domu
Po zatrzymaniu w Australii John Stonehouse został poddany procedurze ekstradycyjnej i przewieziony do Wielkiej Brytanii. Śledczy zarzucili mu liczne przestępstwa gospodarcze, w tym oszustwa finansowe, fałszowanie dokumentów, wyłudzanie kredytów oraz nieprawidłowości związane z działalnością prowadzonych przez niego spółek. Były minister utrzymywał, iż upozorowanie własnej śmierci było skutkiem załamania psychicznego i narastających problemów osobistych, jednak prokuratura przekonywała, iż zgromadzony materiał dowodowy świadczy o starannie przygotowanym planie ucieczki.
Proces rozpoczął się w 1976 roku przed sądem Old Bailey w Londynie. Po przeanalizowaniu materiału dowodowego Stonehouse został uniewinniony od części zarzutów, jednak sąd uznał go za winnego szeregu oszustw finansowych i fałszerstw. Zapadł wyrok siedmiu lat pozbawienia wolności.
Stonehouse odbył niespełna trzy lata kary. W 1979 roku został warunkowo zwolniony z więzienia ze względu na pogarszający się stan zdrowia. Po opuszczeniu zakładu karnego zakończył działalność polityczną i zamieszkał z Sheilą Buckley, z którą planował wspólną przyszłość jeszcze przed upozorowaniem swojej śmierci. W międzyczasie jego małżeństwo z Barbarą Stonehouse zakończyło się rozwodem.
W kolejnych latach nazwisko byłego ministra ponownie pojawiło się w publikacjach historyków i dziennikarzy. Po udostępnieniu części archiwów dotyczących zimnej wojny ujawniono dokumenty sugerujące, iż w latach 60. mógł utrzymywać kontakty z czechosłowackim wywiadem wojskowym. Materiały te stały się przedmiotem analiz, jednak Stonehouse nigdy nie usłyszał zarzutów ani nie stanął przed sądem w związku z tym wątkiem.
14 kwietnia 1988 roku John Stonehouse zmarł na zawał serca w wieku 62 lat. Jego historia przez kolejne dekady była opisywana w książkach i reportażach, a w 2023 roku stała się inspiracją dla trzyodcinkowego serialu "Stonehouse" wyprodukowanego przez ITV.
Źródła:
https://www.bbc.com/culture/article/20241114-john-stonehouse-the-british-politician-who-was-caught-faking-his-own-death
https://www.abc.net.au/news/2024-12-25/when-john-stonehouse-vanished-without-a-trace/104665434
https://www.theguardian.com/books/2021/aug/04/john-stonehouse-my-father-by-julia-stonehouse-review-the-story-of-the-runaway-mp
https://en.wikipedia.org/wiki/John_Stonehouse
