Metody laserowej korekcji wzroku – różnice, plusy i minusy

Zdjęcie: korekcji

Decyzja o laserowej korekcji wzroku rzadko bywa spontaniczna. Zwykle poprzedza ją długi czas wahania, czytania opinii, rozmów z bliskimi i lekarzami. W grę wchodzi przecież coś najcenniejszego – Twój wzrok. Dobrze więc zrozumieć, czym różnią się poszczególne metody, jakie mają ograniczenia i kiedy lepiej z nich zrezygnować.

Poniżej znajdziesz spokojne, możliwie obiektywne omówienie najważniejszych technik. Bez obietnic „cudów”, za to z naciskiem na bezpieczeństwo, komfort i realistyczne oczekiwania.

Na czym polega laserowa korekcja wzroku

Laserowa korekcja wzroku to ogólne określenie grupy zabiegów, w których przy pomocy lasera zmienia się kształt rogówki, aby światło wpadające do oka ogniskowało się dokładnie na siatkówce. Dzięki temu można zmniejszyć lub zlikwidować:

• krótkowzroczność

• nadwzroczność

• astygmatyzm

Lekarz nie „dotyka” siatkówki ani wnętrza gałki ocznej – cała praca odbywa się na powierzchni lub w obrębie rogówki. To ważne, bo wiele osób wyobraża sobie coś znacznie bardziej inwazyjnego, niż jest w rzeczywistości.

Zanim jednak ktokolwiek zakwalifikuje Cię do zabiegu, konieczna jest szczegółowa diagnostyka. Obejmuje ona m.in. pomiar grubości rogówki, topografię (mapę jej kształtu), ocenę filmu łzowego, ciśnienia wewnątrzgałkowego i dna oka. Dopiero na tej podstawie można bezpiecznie dobrać metodę lub uczciwie powiedzieć, iż lepiej pozostać przy okularach albo soczewkach.

Klasyczne metody powierzchowne: PRK i jej odmiany

Metody powierzchowne były jednymi z pierwszych stosowanych technik laserowych. Do dziś mają swoje miejsce, zwłaszcza tam, gdzie najważniejsze jest bezpieczeństwo strukturalne rogówki.

PRK

W metodzie PRK lekarz usuwa nabłonek rogówki (cienką, zewnętrzną warstwę), a następnie modeluje głębsze warstwy przy pomocy lasera. Nabłonek później odrasta samoczynnie.

Plusy PRK:

• większe bezpieczeństwo biomechaniczne rogówki: brak cięcia płatka zmniejsza ryzyko jej osłabienia, co ma znaczenie u osób z cieńszą rogówką

• dobra, sprawdzona metoda: stosowana od wielu lat, z dobrze poznanym profilem bezpieczeństwa

• mniejsze ryzyko powikłań związanych z płatkiem: nie ma co się odkleić czy przesunąć, bo płatek w ogóle nie powstaje

Minusy PRK:

• dłuższy i bardziej odczuwalny okres rekonwalescencji: przez kilka dni po zabiegu oczy mogą mocno piec, łzawić, reagować na światło

• wolniejsze ustabilizowanie ostrości widzenia: poprawa widzenia następuje stopniowo, pełny efekt może pojawić się po kilku tygodniach

• większe ryzyko zmętnień nabłonka (tzw. haze) przy wyższych wadach: dlatego w niektórych przypadkach metoda bywa mniej preferowana

PRK często wybiera się u osób, u których nie można bezpiecznie wykonać metod z płatkiem rogówkowym, a jednocześnie wada jest na tyle niewielka, iż spodziewany efekt będzie stabilny.

LASEK i EBK

LASEK oraz EBK to modyfikacje metod powierzchownych. Ich cel jest podobny – dotrzeć z laserem do odpowiedniej warstwy rogówki – ale różni się sposób obchodzenia z nabłonkiem.

• LASEK: nabłonek jest delikatnie odwarstwiany, a po działaniu lasera odchylony „płatek” nabłonka bywa z powrotem układany na rogówce

• EBK: nabłonek usuwa się w sposób mechaniczny, specjalnym narzędziem, bez użycia alkoholu

Zalety i ograniczenia są zbliżone do PRK, choć nieco inaczej mogą wyglądać odczucia po zabiegu i dynamika gojenia. Wybór konkretnej techniki zależy od preferencji ośrodka, doświadczenia lekarza oraz Twojej sytuacji klinicznej.

Metody z płatkiem rogówkowym: LASIK i jego warianty

Gdy większość osób myśli o „szybkiej” laserowej korekcji wzroku z krótkim okresem rekonwalescencji, ma na myśli właśnie metody z płatkiem rogówkowym.

LASIK

W klasycznym LASIK lekarz najpierw tworzy cieniutki płatek rogówki, odchyla go, a następnie modeluje głębsze warstwy rogówki laserem. Po zakończeniu płatek wraca na swoje miejsce i działa jak naturalny opatrunek.

Plusy LASIK:

• szybka poprawa widzenia: wiele osób widzi wyraźniej już w dniu zabiegu lub następnego dnia

• stosunkowo niewielki ból po zabiegu: zwykle dominują uczucie piasku pod powiekami, lekkie pieczenie, łzawienie

• szybki powrót do codziennych aktywności: często po kilku dniach można wrócić do pracy biurowej (o ile lekarz nie zaleci inaczej)

Minusy LASIK:

• tworzenie płatka osłabia biomechanikę rogówki: u osób z dużą wadą lub cienką rogówką zwiększa to ryzyko powikłań, np. ektazji (nadmiernego uwypuklenia)

• istnieją potencjalne powikłania związane z płatkiem: przesunięcie, zmarszczenia, wrastanie nabłonka pod płatek (rzadkie, ale możliwe)

• częstsza suchość oczu po zabiegu: przecięcie nerwów rogówkowych może na pewien czas zaburzyć odczuwanie suchości i mruganie

To metoda dla osób, które nie chcą długiej rekonwalescencji, ale mają odpowiednią grubość i kształt rogówki oraz stabilną wadę.

FemtoLASIK

FemtoLASIK różni się od klasycznego LASIK tym, iż płatek rogówki tworzy się nie mechanicznie (mikrokeratomem), ale laserem femtosekundowym. Pozwala to na bardzo precyzyjne, powtarzalne cięcie.

Zalety FemtoLASIK w porównaniu z klasycznym LASIK:

• większa precyzja tworzenia płatka: kontrola nad jego grubością i kształtem bywa dokładniejsza

• potencjalnie mniejsze ryzyko powikłań mechanicznych: brak ostrza mechanicznego ogranicza część zagrożeń

• często lepsza przewidywalność efektu: ważna zwłaszcza przy wyższych wadach

Minusem może być wyższy koszt oraz fakt, iż wciąż pozostaje to metoda z płatkiem, z wszystkimi wynikającymi z tego ograniczeniami. jeżeli Twoja rogówka jest cienka lub ma nieprawidłowy kształt, lekarz prawdopodobnie zaproponuje inną technikę.

Metody „bezpłatkowe” nowej generacji: SMILE i podobne

W ostatnich latach coraz większą popularność zyskały metody minimalnie inwazyjne, takie jak SMILE (Small Incision Lenticule Extraction). Ich celem jest ograniczenie ingerencji w powierzchnię rogówki.

SMILE

W tej technice laser femtosekundowy wycina wewnątrz rogówki mały soczewkowaty fragment tkanki (tzw. lentikulę), który następnie usuwa się przez niewielkie nacięcie, bez tworzenia klasycznego płatka.

Plusy SMILE:

• brak dużego płatka rogówkowego: to może oznaczać lepszą stabilność biomechaniczną rogówki

• mniejsza ingerencja w nerwy rogówkowe: u części pacjentów przekłada się to na mniejsze nasilenie suchości oczu

• niewielkie nacięcie: potencjalnie szybsze gojenie powierzchni i mniejsze ryzyko powikłań mechanicznych

Minusy SMILE:

• ograniczony zakres korygowanych wad: metoda najlepiej sprawdza się przy krótkowzroczności i astygmatyzmie, ale nie u wszystkich pacjentów

• mniejsza możliwość „doszlifowania” korekcji: ewentualne poprawki bywają bardziej złożone niż po LASIK

• nie każdy ośrodek i chirurg ma duże doświadczenie w tej technice: co w przypadku tak delikatnego zabiegu ma realne znaczenie

SMILE bywa proponowany osobom aktywnym fizycznie, uprawiającym sporty kontaktowe, u których istotne jest zmniejszenie ryzyka powikłań związanych z płatkiem rogówkowym.

Komfort i bezpieczeństwo – co naprawdę ma znaczenie

Łatwo zgubić się w nazwach i technicznych szczegółach. Z punktu widzenia pacjenta często ważniejsze są inne pytania: czy będzie bolało, jak długo nie będę mógł pracować, co z ryzykiem powikłań?

Ból i dyskomfort po zabiegu

Odczucia po laserowej korekcji wzroku różnią się w zależności od metody:

• metody powierzchowne (PRK, LASEK, EBK):

przez pierwsze 2–4 dni możesz odczuwać silniejsze pieczenie, światłowstręt i łzawienie. Zwykle stosuje się soczewki opatrunkowe i leki przeciwbólowe. To okres wymagający cierpliwości i odpoczynku.

• LASIK, FemtoLASIK:

dyskomfort bywa umiarkowany i najczęściej ustępuje w ciągu 24–48 godzin. Pacjenci często mówią o „piasku pod powiekami”, nie tyle o bólu.

• SMILE:

dolegliwości zwykle są niewielkie, choć oczy mogą być podrażnione i suche przez kilka dni.

Jeśli masz niski próg bólu, lęk przed zabiegiem czy złe doświadczenia z wcześniejszych procedur okulistycznych, powiedz o tym lekarzowi. Dobrze prowadzona kwalifikacja uwzględnia także komfort psychiczny.

Czas rekonwalescencji i powrót do codzienności

Tu również widać wyraźne różnice:

• PRK/LASEK/EBK:

– pierwsze dni: raczej w domu, z ograniczeniem ekranów

– do pracy biurowej wiele osób wraca po około 7–10 dniach

– pełna stabilizacja widzenia może trwać kilka tygodni

• LASIK/FemtoLASIK:

– do pracy przy komputerze część pacjentów wraca po 2–3 dniach

– ostrość widzenia gwałtownie się poprawia, ale drobne wahania mogą utrzymywać się przez kilka tygodni

• SMILE:

– powrót do lekkiej pracy bywa możliwy po kilku dniach

– często łączy szybki efekt z mniejszą ingerencją w rogówkę

W każdym przypadku przez pewien czas trzeba unikać pływania w basenie, intensywnego pocierania oczu, makijażu oczu oraz dużego wysiłku fizycznego. To nie są „fanaberie”, ale ważne elementy profilaktyki powikłań.

Ryzyko powikłań – kiedy lepiej odpuścić

Żaden zabieg, choćby najmniej inwazyjny, nie jest całkowicie pozbawiony ryzyka. W laserowej korekcji wzroku najczęściej omawia się:

• przejściową lub przewlekłą suchość oczu

• odblaski, aureole wokół świateł, szczególnie nocą

• niedokorekcję lub nadkorekcję wady

• zakażenie (bardzo rzadkie, ale potencjalnie groźne)

• ektazję rogówki (rzadkie, ale poważne powikłanie strukturalne)

Dlatego tak ważne jest, aby lekarz nie tylko „mógł” wykonać zabieg, ale również miał odwagę powiedzieć „nie” wtedy, gdy ryzyko jest zbyt duże. Czasem najlepszą, najbardziej bezpieczną decyzją jest pozostanie przy okularach lub soczewkach kontaktowych.

Jeśli chcesz spokojnie zgłębić temat i zobaczyć, jak wygląda pełniejszy opis metod, wskazań i przeciwwskazań, możesz zajrzeć tutaj: https://blikpol.pl/laserowa-korekcja-wzroku

Jak wybrać metodę odpowiednią dla siebie

Nie istnieje jedna „najlepsza” metoda dla wszystkich. Są tylko lepiej lub gorzej dopasowane do konkretnej osoby.

W praktyce decyzję warto oprzeć na kilku filarach:

• stan zdrowia oczu: grubość i kształt rogówki, stabilność wady, obecność chorób towarzyszących (np. zespół suchego oka, stożek rogówki)

• styl życia: praca przy komputerze, sport wyczynowy, częste podróże, nocne zmiany – wszystko to ma znaczenie

• oczekiwania i tolerancja ryzyka: czy ważniejszy jest dla Ciebie maksymalny komfort po zabiegu, czy raczej jak najmniejsza ingerencja w rogówkę

• wiek i stabilność wady: zbyt wczesna korekcja przy zmieniającej się wciąż wadzie może dać krótkotrwały efekt

Warto przygotować sobie listę pytań do lekarza, np.:

• dlaczego proponuje Pan/Pani właśnie tę metodę, a nie inną?

• jakie są realne szanse, iż nie będę już potrzebować okularów?

• co w moim przypadku zwiększa ryzyko powikłań?

• jak mogę przygotować się do zabiegu, aby zmniejszyć ryzyko?

Dobra konsultacja kwalifikacyjna to rozmowa, w której masz czas na zadawanie pytań, a lekarz nie bagatelizuje Twoich obaw. jeżeli czujesz presję lub pośpiech, warto rozważyć drugą opinię.

Spokojna decyzja zamiast pośpiechu

Laserowa korekcja wzroku potrafi znacząco ułatwić codzienne funkcjonowanie, ale nie jest zabiegiem „dla każdego” ani magicznym rozwiązaniem wszystkich problemów z oczami. Najważniejsze, abyś przed podjęciem decyzji:

• znał różnice między metodami powierzchownymi, z płatkiem i bezpłatkowymi

• rozumiał, jak wygląda rekonwalescencja i jakie dolegliwości są możliwe

• miał świadomość potencjalnych powikłań i tego, jak można im zapobiegać

Masz pełne prawo do wątpliwości, zadawania pytań i szukania dodatkowych informacji. To Twój wzrok, Twoje bezpieczeństwo i Twoje tempo podejmowania decyzji. Czasem najlepszym krokiem jest zabieg, a czasem – spokojne pogodzenie się z okularami. Najważniejsze, aby wybór był świadomy, przemyślany i zgodny z tym, co dla Ciebie naprawdę ważne.