Nadmierne zadłużenie Polaków przestaje być wyłącznie problemem finansowym. Coraz częściej staje się także poważnym kryzysem psychicznym i społecznym. Najnowszy raport „Psychiczne koszty nadmiernego zadłużenia”, przygotowany w ramach kampanii „Stop Spirali Zadłużenia”, pokazuje skalę problemu oraz jego wpływ na zdrowie psychiczne milionów osób w Polsce.
Patronat medialny nad kampanią objął Głos Seniora, wspierając działania na rzecz edukacji finansowej i przeciwdziałania wykluczeniu ekonomicznemu.
Zadłużenie Polaków rośnie – problem dotyczy milionów osób
Z danych raportu wynika, że:
- 48,3% Polaków posiada różnego rodzaju zobowiązania finansowe,
- co szósta osoba ma trudności ze spłatą zobowiązań na czas,
- co piąty Polak korzysta z pożyczek pozabankowych, aby ratować domowy budżet,
- 2,45 mln osób ma poważne problemy ze spłatą kredytów,
- łączna wartość niespłaconych zobowiązań konsumenckich w 2025 roku osiągnęła 82,7 mld zł.
Rosnące zadłużenie prowadzi nie tylko do problemów ekonomicznych, ale także do długotrwałego stresu i poważnych konsekwencji psychicznych.
Według danych policji w 2024 roku odnotowano w Polsce ponad 300 prób samobójczych związanych z problemami finansowymi i zadłużeniem.
Spirala zadłużenia a zdrowie psychiczne
Eksperci wskazują, iż największym zagrożeniem jest utrata poczucia kontroli nad sytuacją finansową. Narastające zaległości prowadzą do chronicznego stresu, bezsenności, stanów lękowych, depresji oraz izolacji społecznej.
Jak podkreśla psycholog społeczny Roman Pomianowski, ekspert kampanii:
Problemy finansowe postrzegane jako sytuacja bez wyjścia w połączeniu z presją społeczną i brakiem wsparcia silnie obciążają psychikę. Milczenie i wstyd tylko pogłębiają kryzys.
Raport pokazuje również, że:
- około 25% zadłużonych osób nie ma żadnego wsparcia emocjonalnego,
- 13% badanych nie ma nikogo, komu mogłoby opowiedzieć o swoich problemach,
- 41% par nie mówi sobie o kłopotach finansowych, dopóki sytuacja nie staje się bardzo poważna.
Zadłużenie wciąż pozostaje tematem tabu, co utrudnia wyjście z kryzysu.
Brak wiedzy finansowej pogłębia problem
Badanie pokazuje, że:
- co drugi Polak nie sprawdza swojej historii kredytowej,
- tylko co piąta osoba korzysta z pomocy doradców finansowych,
- wielu konsumentów nie zna swojej realnej sytuacji zadłużeniowej.
Eksperci podkreślają, iż kluczową rolę w zapobieganiu spirali zadłużenia odgrywa dostęp do rzetelnych informacji oraz monitorowanie zobowiązań kredytowych, np. poprzez raporty w Biurze Informacji Kredytowej (BIK).
Świadomość finansowa pozwala podejmować odpowiedzialne decyzje i unikać nadmiernego zadłużenia.
Kampania „Stop Spirali Zadłużenia” – realna pomoc dla zadłużonych
Odpowiedzią na rosnący problem jest kampania „Stop Spirali Zadłużenia”, której celem jest:
- edukacja finansowa społeczeństwa,
- uświadamianie skutków nadmiernego zadłużenia,
- pomoc osobom w kryzysie finansowym,
- wsparcie psychologiczne i prawne dla zadłużonych.
W ramach kampanii działa bezpłatna infolinia, gdzie osoby zmagające się z długami mogą porozmawiać z psychologiem oraz prawnikiem.
Eksperci podkreślają, iż pierwszy krok do wyjścia z zadłużenia to rozmowa i przełamanie wstydu.
Kampania zachęca także do anonimowego dzielenia się historiami na stronie: www.stopspiralizadluzenia.pl
co pozwala innym zobaczyć, iż nie są sami w trudnej sytuacji.
Zadłużenie to także problem zdrowia publicznego
Specjaliści podkreślają, iż nadmierne zadłużenie nie jest wyłącznie problemem ekonomicznym. To także kwestia zdrowia psychicznego i jakości życia społeczeństwa.
Długotrwały stres, lęk i poczucie bezradności prowadzą do:
- depresji,
- izolacji społecznej,
- pogorszenia relacji rodzinnych,
- utraty umiejętności pracy,
- a w skrajnych przypadkach do prób samobójczych.
Dlatego przeciwdziałanie spirali zadłużenia powinno być traktowane jako element polityki zdrowia publicznego.
Rozmowa i wiedza to pierwszy krok do wyjścia z długów
Eksperci kampanii są zgodni: z długów można wyjść, ale wymaga to czasu, planu i wsparcia.
Najważniejsze kroki to:
- analiza własnej sytuacji finansowej,
- rozmowa z bliskimi lub doradcą,
- korzystanie z dostępnych narzędzi wsparcia,
- stopniowe odzyskiwanie kontroli nad budżetem.
Im szybciej ktoś poprosi o pomoc, tym większa szansa na uniknięcie spirali zadłużenia i jej dramatycznych konsekwencji.
Bo w kryzysie finansowym najpierw pęka psychika – a dopiero potem portfel.