Seniorzy coraz częściej padają ofiarą nieuczciwych praktyk w ochronie zdrowia. Drogie wizyty prywatne, wątpliwe terapie i kosztowne „cudowne” metody leczenia szczególnie dotykają osoby starsze, które z braku realnej alternatywy desperacko szukają pomocy. W programie Wyszło na Zdrowie, prowadzonym przez Karolinę Sobocińską, Łukasz Salwarowski, prezes Stowarzyszenia MANKO – Głos Seniora, ostrzega przed wykorzystywaniem finansowej słabości seniorów i apeluje do lekarzy o etykę oraz społeczną odpowiedzialność: „Nie musicie aż tyle zarabiać!”.
Kolejki do lekarzy są zbyt długie
Dramatycznie długie kolejki do specjalistów w publicznej ochronie zdrowia zmuszają seniorów do szukania pomocy poza systemem. Jak zaznaczał Łukasz Salwarowski:
– Przeciętny czas oczekiwania na wizytę u lekarza specjalisty to ponad rok. Prywatnie problem znika, ale koszt takiej wizyty to 300–600 zł. Pytanie brzmi: kogo na to stać? Samotną wdowę, która żyje z emerytury w wysokości 2000–2500 zł?
Z danych Badań Potrzeb Społecznych Seniorów 2025 przeprowadzonych przez Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora wynika, iż problem dostępu do leczenia ma charakter powszechny. Aż 86% seniorów wskazuje potrzebę łatwiejszego dostępu do lekarzy, co potwierdza skalę trudności z uzyskaniem pomocy w publicznej ochronie zdrowia.
Konsekwencje są poważne: 47% osób musiało zrezygnować z leczenia lub wykupienia leków, a jednocześnie 44% seniorów zostało zmuszonych korzystania z prywatnych wizyt lekarskich !
Eksperci podkreślają, iż wysokie koszty prywatnych konsultacji to często dopiero początek długiego i obciążającego finansowo procesu leczenia. Jak mówi Alicja Przepiórska-Ułaszewska z Fundacji Via Salutis.
– Proces leczenia często nie kończy się na jednej wizycie.
W ocenie Łukasza Salwarowskiego pobieranie od seniorów kilkuset złotych za krótką, kilkunastominutową konsultację jest nie tylko nieetyczne, ale wręcz skandaliczne.
– Państwo toleruje dziś wyzysk osób starszych – seniorzy, pozbawieni wyboru i skazani na długie kolejki, zrobią wszystko, by dostać się do lekarza, bo po prostu chcą żyć – mówił.
Samotność zabija seniorów
Samotność oraz narastające bariery środowiskowe i systemowe ograniczają funkcjonowanie osób starszych, prowadząc do wycofania społecznego, pogorszenia stanu zdrowia i przedwczesnej niesamodzielności.
– Z Badań Potrzeb Społecznych Seniorów 2025, przeprowadzonych przez Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora wynika, iż 40 proc. osób starszych mieszka w budynkach bez windy, co sprawia, iż osoby z ograniczoną mobilnością coraz rzadziej wychodzą z domu, a w konsekwencji szybciej tracą samodzielność – mówił Łukasz Salwarowski.
Kolejną barierą jest agresywna cyfryzacja.
– Wprowadzając automaty i biletomaty obsługiwane wyłącznie kartą, aplikacje internetowe aby otrzymać zniżkę czy wypożyczyć rower wykluczamy steki tysięcy seniorów – podkreślał Ł. Salwarowski.
Istotnym problemem pozostaje również brak dostępnych, bezpłatnych toalet publicznych. Przy około 3 milionach osób z nietrzymaniem moczu, aż 20% seniorów ogranicza wyjścia z domu właśnie z tego powodu, co bezpośrednio pogłębia izolację i zależność od innych. Do tego dochodzi także czynnik ekonomiczny – niskie emerytury, rosnące koszty życia i wydatki na leczenie sprawiają, iż wielu seniorów rezygnuje z aktywności społecznej i kulturalnej, choćby jeżeli miałaby ona pozytywny wpływ na ich zdrowie i dobrostan.
– Mamy program Ogólnopolskiej Karty Seniora, który realnie zwiększa oszczędności w portfelu seniorów i zachęca ich do wyjścia z domu, oferując m.in. choćby 50-procentowe zniżki na kino, teatr, basen i inne formy aktywności – mówi Ł. Salwarowski.
Aktywizację lokalną wspiera również kampania Gmina Przyjazna Seniorom, do której należy już 360 samorządów.
“Tworzymy społeczeństwo lekomanów”
Reklamy leków i suplementów diety stały się jednym z najbardziej widocznych elementów przekazu medialnego kierowanego do seniorów. Łukasz Salwarowski zwracał na to uwagę podczas rozmowy z Karoliną Sobocińską:
– Ilość reklam leków i suplementów jest ogromna i nieetyczna. Nikt tego nie kontroluje. jeżeli senior widzi reklamę: “zabolało cię kolano – weź tabletkę”, to uczymy go, iż lekarstwem na wszystko jest pigułka. Nie spacer, nie aktywność, tylko tabletka. W ten sposób tworzymy społeczeństwo lekomanów – mówił.
W odpowiedzi na skalę problemu Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora prowadzi działania edukacyjne, takie jak kampania „Zażywaj leki bezpiecznie”, której celem jest zwiększanie świadomości dotyczącej racjonalnego stosowania farmaceutyków oraz konsekwencji ich nadużywania. Jak podkreśla prof. Agnieszka Neumann-Podczaska, prezes Polskiego Towarzystwa Opieki Farmaceutycznej, nadmierne przyjmowanie leków prowadzi do poważnych zagrożeń zdrowotnych – zatruć lekowych, groźnych działań niepożądanych, a także udarów, zawałów, upadków i złamań.
– Jako społeczeństwo wydajemy około 50 miliardów złotych rocznie na leki, z czego 25 miliardów na leki bez recepty i 5 miliardów na suplementy diety – mówi Łukasz Salwarowski.
Eksperci wskazują, iż częste wizyty seniorów u lekarza wynikają nie tylko z problemów zdrowotnych, ale także z samotności i potrzeby zainteresowania ich sytuacją. Jak zauważa dr inż. Anita Richert-Kaźmierska, ambasadorka Głosu Seniora i ekspertka ds. polityki senioralnej, brak wsparcia społecznego może prowadzić do dramatycznych konsekwencji:
– Osoba starsza decyduje się na zaniechanie leczenia, odmawia przyjmowania pożywienia i leków, przez co doprowadza do pogorszenia swojego stanu zdrowia, a w skrajnych przypadkach choćby do śmierci.
Co powinno być priorytetem polityki senioralnej w Polsce?
Polityka senioralna powinna opierać się na czterech filarach: edukacji (do i o starości na każdym etapie życia), aktywizacji i integracji (wewnątrz- i międzypokoleniowej), poradnictwie psychogerontologicznym (specjalistycznym wsparciu w kryzysach późnej dorosłości) oraz opiece, zapewniającej bezpieczeństwo, godność i jak najdłuższą samodzielność osób starszych.
W kontekście aktywizacji warto podkreślić, iż Stowarzyszenie MANKO – Głos Seniora 19 czerwca 2026 roku organizuje XIII Międzynarodowe Senioralia w Krakowie. To największe wydarzenie senioralne w Europie promujące aktywność, wspólnotowość i pozytywny wizerunek starości.
Jak podkreśla dr hab. Zofia Szarota, prof. AWSB:
– Dziś priorytetem polityki senioralnej powinien być rozwój usług opiekuńczych i społecznych, długoterminowej opieki oraz wsparcia środowiskowego. Kluczowa jest współodpowiedzialność państwa za opiekę nad osobami starszymi, tak aby realnie odciążyć rodziny.
