Jak urządzić ogród z dawnych lat? Te rośliny sprawią, iż znów poczujesz się jak u babci

ogrodosfera.pl 4 dni temu

Współczesne ogrody zakłada się inaczej niż kiedyś, wpływ na to ma dostęp do produktów ogrodniczych, materiałów czy roślin, ale także większa świadomość, wiedza, moda i trendy ogrodnicze. Pod pewnymi względami są łatwiejsze do pielęgnacji niż kolorowy „misz-masz” naszych babć. Jednakże te drugie pamięta się z dzieciństwa, obdarza sentymentem i wiele dałoby się, żeby znów po nich spacerować. Te czasy już nie wrócą, ale pewne elementy z ogrodów „babcinych” można wprowadzić na własną działkę. Taki miks retro z nowoczesnością daje piorunujący efekt.

Ogrody naszych babć – jak wyglądały?

Tradycyjne ogrody wiejskie najczęściej były wydzielone – i oddzielone od części użytkowej/gospodarczej. Granice zwykle wyznaczał płot sztachetowy. Znajdowały się przy domu. Poniekąd były jedną wielką rabatą rozdzieloną wydeptanymi ścieżkami. Panował w nich swoisty „misz masz” na zasadzie: trochę tego, trochę tamtego. Babcie chętnie uprawiały dalie, omiegi, astry, kosmosy, niezapominajki, ostróżki, aksamitki, piwonie, cynie, łubiny, bratki, rudbekie, firletki i wiele innych barwnych kwiatów. Kompozycji dopełniały pelargonie i begonie znajdujące się w oknach lub na zewnętrznych parapetach. Przy ogrodzeniu, np. od strony drogi rosły jaśminowce, forsycje, lilaki i bzy czarne.

Obowiązkowym elementem znajdującym się przy domu były rzędy kolorowych malw. Pojedynczo zza płotu wyglądały wysokie słoneczniki. W pobliżu rosły jabłonie i inne drzewa, a także krzewy owocowe. Losowo, bez większego planu. Po prostu tam, gdzie było miejsce. Ścieżki najczęściej byłyby po prostu wydeptane w trawie.

Warzywa uprawiano najczęściej w długich rzędach, bardziej na polu aniżeli przy ogrodzie. Losowo siano koper, a czasem sadzono także zioła. Nie mogło zabraknąć rabarbaru rosnącego w mniej urodziwym miejscu na działce. Trawniki nie były planowane pod linijkę, rosły na nich stokrotki, kurdybanki i mniszki. Nikomu to nie przeszkadzało. Dziś w ogrodach bardziej cenione jest rozplanowanie i porządek. Nie ma w tym nic złego, jednakże nie warto iść w skrajności. Pewne rzeczy można pogodzić.

Jak zmodyfikować ogród, żeby przypominał te z dzieciństwa? 5 niezawodnych sposobów

1. Ogrodzenie w ogrodzie retro – na co postawić?

Ogrodzenie jest pierwszym elementem, na który warto zwrócić uwagę. Zamiast „ciężkich” ogrodzeń palisadowych czy sztachet ze stali, ogrodzeń gabionowych czy kutych można zbudować płot sztachetowy – lub jeżeli ktoś woli większą prywatność – pełny płot lamelowy. Drewno jest najbardziej uniwersalnym, naturalnym materiałem i pasuje do każdego ogrodu, niezależnie od stylu urządzania i architektury budynków. Ewentualnie można pójść na pewne „ustępstwo” i płotem sztachetowym odgrodzić jakieś elementy w ogrodzie, np. warzywniak, plac zabaw czy część ozdobno-rekreacyjną od gospodarczej.

2. Mała architektura – co można dodać, aby było kameralniej?

Ogrody naszych babć nie miały rozbudowanej architektury, przynajmniej w porównaniu z czasami współczesnymi. Dominował pragmatyzm i prostota. Piknik w sadzie czy wśród wierzb zamiast posiłku w altanie bądź na tarasie. Jest jednak jeden element, który warto „ściągnąć” z przeszłości. To ławki ogrodowe ustawione w strategicznych miejscach. Jedna przy domu, inna w romantycznym zakątku, np. przy pięknie pachnących jaśminowcach, lilakach i różach.

3. Co z trawnikiem? Tu potrzebny jest kompromis

Dziś dokłada się wszelkich starań, aby trawnik był jak zielony dywan: równy, gładki i bez chwastów. W końcu ma być wizytówką ogrodu. I faktycznie w tym aspekcie rewolucja nie jest potrzebna. W jednym, określonym miejscu, np. części gospodarczej trawnik można kosić rzadziej i pozostawić go z gatunkami „dodatkowymi” dla zwiększenia naturalności i różnorodności. Mniszek lekarski z naszego punktu widzenia jest rośliną niepożądaną, natomiast nie można zapominać, iż to zarazem jeden z najcenniejszych pożytków pszczelich i gatunek leczniczy. Ponadto część trawnika warto zastąpić malowniczą łąką kwietną, z makami i bławatkami. Brzmi znajomo? Jedyne, o czym trzeba pamiętać to coroczne dosiewanie roślin jednorocznych, w przeciwnym wypadku po kilku latach „dzika” trawa zdominuje gatunki kwitnące.

4. Aleje i szpalery w ogrodzie sentymentalnym

W ogrodzie sentymentalnym warto założyć aleję (dwa rzędy) lub szpaler (jeden rząd) z rodzimych drzew bądź krzewów. Można je posadzić w drodze prowadzącej na działkę lub po prostu wewnątrz dużego ogrodu. Czasy minione najłatwiej odzwierciedlić charakterystycznymi wierzbami głowiastymi (przycinanymi co kilka lat). W tej roli najlepiej sprawdza się wierzba biała oraz wierzba krucha. Na bardziej suchym stanowisku poradzi sobie brzoza brodawkowata. Dobrą opcją do mniejszych ogrodów jest gęsty szpaler z różnych odmian lilaka pospolitego. W ogrodach przy dworkach dominowały lipy, kasztanowce, graby i dęby. Potrzebują niestety dużo miejsca, a także czasu – aby zacząć spełniać swoją funkcję.

5. Dekoracje z ogrodu wiejskiego

W ogrodzie warto uprawiać rośliny w starych, glinianych donicach, a także w drewnianych beczkach, donicach i skrzyniach. Jako dekoracji można użyć sprzętu z gospodarstwa (chociaż coraz ciężej znaleźć takie i po prostu kupuje się je), np. koła czy sieczkarnie. Dodatkowo rośliny warto uprawiać w skrzyniach na zewnętrznych parapetach, przy gankach i altanach – to podkreśla rustykalny styl.

Rośliny z ogrodów naszych babć – tych gatunków nie może zabraknąć

Gatunek	Zastosowanie w ogrodzie babć	Co nam dają?
Malwa ogrodowa	Sadzona wzdłuż drewnianych płotów, domów i ścian stodół.	Sielski, wiejski charakter; pionowe akcenty widoczne z daleka (nawet 2–2,5 m wysokości).
Piwonia ogrodowa	Eksponowane miejsca przy wejściu do domu, wzdłuż głównej ścieżki lub na środku kwatery.	Elegancki wygląd; burza ogromnych, pachnących kwiatów. Dominowały odmiany kwitnące na intensywnie różowo.
Floks wiechowaty	Środkowa i tylna część rabat bylinowych, sadzony w grupach.	Bujne, obfite wiechy z licznymi kwiatami oraz intensywny, odurzający zapach.
Aksamitka	Obwódki rabat, brzegi ścieżek, ochrona warzywnika przed szkodnikami	Intensywne, rdzawo-złote barwy aż do pierwszych przymrozków.
Słonecznik zwyczajny	Sadzony pod płotami, przy ścianach budynków lub na tyłach warzywnika.	Spektakularne, wysokie, ażurowe tło; słoneczny klimat, pożytek dla ptaków. Roślina jadalna!
Goździk brodaty	Środek rabat kwiatowych, przy ścieżkach, idealny na kwiat cięty do wazonu.	Gęste, barwne poduszki kwiatowe
Nagietek lekarski	Samosiewne rabaty, obwódki grządek warzywnych, roślina ozdobna i lecznicza.	Ciepłe akcenty kolorystyczne (pomarańcz i żółty); naturalna ochrona upraw.
Rudbekia	Tylne piętro rabat, przy płotach, ścianach i w dzikich zakątkach ogrodu.	Burza złocistożółtych kwiatów z czarnym środkiem. Barwne, wysokie klomby.
Cynia wytworna	Tradycyjne rabaty kwiatowe, środek grządek, idealna roślina na wiejski kwiat cięty do wazonu.	Długie kwitnienie + szeroka paleta kolorów kwiatów.
Niezapominajka	Wiosenne wypełnienie przestrzeni między bylinami i roślinami cebulowymi.	Delikatny błękitny dywan rozjaśniający rabaty na początku sezonu. Tworzenie romantycznych zakątków.

Jak komponować rośliny w ogrodzie sentymentalnym?

Unikaj geometrii i symetrii – kształt rabaty lub innych nasadzeń powinien być jak najbardziej naturalny.
Rośliny sadź grupkami po kilka (mniejsza liczba niż w tradycyjnych rabatach). Postaw na większą różnorodność gatunkową. Unikaj jednak pojedynczego sadzenia roślin (nie dotyczy mocno rozrośniętych, wysokich bylin, np. piwonii, a także krzewów).
Możesz odejść nieco od zasady: „niskie z przodu, wysokie z tyłu”, np. sadząc w danych strefach kępki wyższych roślin.
Pamiętaj, iż duże znaczenie mają rośliny jednoroczne (np. nagietek, aksamitka czy kosmos podwójnie pierzasty). To oznacza konieczność corocznego siewu bądź zakupu sadzonek.
Pozwól rosnąć samosiejkom. Wiele z gatunków uprawianych w ogrodach retro samoczynnie rozmnaża się. Przykładem jest nagietek i czarnuszka.
Postaw na ciepłe kolory – w ogrodach naszych babć często dominowały słoneczne barwy. Oczywiście jest to motyw przewodni, kompozycje uzupełnia się roślinami m.in. kwitnącymi na biało, fioletowo i niebiesko.

FAQ: Ogrody sentymentalne i retro – inspiracje

Ogród babci zachwycał oszałamiającymi zapachami kwiatów. Co uprawiać, by to odzwierciedlić?

Najważniejsze gatunki pachnące z ogrodów babć to maciejka, groszek pachnący (często uprawiany przy ogrodzeniach) oraz floksy. Z krzewów zapachem zachwyca m.in. jaśminowiec wonny i lilak pospolity. Nie powinno zabraknąć także lipy, która w czasie kwitnienia wydziela silną, miodową woń.

Czy w ogrodzie retro jest miejsce na dawne, tradycyjne warzywa?

Tak, u babć warzywa rosły w rzędach lub były uprawiane wraz z kwiatami. Pod względem gatunkowym moda na warzywa aż tak bardzo nie zmieniła się, po prostu doszły nowe pozycje. Można „odkurzyć” rzepę i brukiew, chociaż po prawdzie ostatni wymieniony gatunek był uprawiany głównie przez babcie naszych babć.

Jakie znaczenie w dawnych ogrodach miały rośliny „apteczne” i czy warto do nich wrócić?

Dawne ogrody przydomowe pełniły funkcję domowej apteki. Babcie niemal zawsze miały pod ręką zioła i rośliny lecznicze, które wykorzystywały do parzenia naparów na przeziębienia czy bóle brzucha. Warto do tego wrócić – wiele ziół można z powodzeniem uprawiać w rabatach, np. hyzop lekarski, szałwię lekarską, miętę pieprzową. Te mało atrakcyjne – np. arcydzięgiel litwor – sadzi się w mniej wyeksponowanych miejscach.

Jakie były tradycyjne metody wyznaczania granic i ściółkowania rabat bez użycia plastiku?

Zamiast plastiku, jako obwódki rabat stosowano niskie płotki z wikliny plecionej, układane rzędem polne kamienie albo żywe obwódki, np. z macierzanki.