Zacząłem rozumieć, iż coś się psuje, kiedy Weronika przestała nastawiać budzik.
Nie od razu to zauważyłem. Dopiero po tygodniu, gdy budziłem się sam, a jej strona łóżka była zimna. Siedziała w kuchni przy oknie, patrzyła na bramę naprzeciwko i piła herbatę, która zdążyła wystygnąć. Nie mówiła mi „dzień dobry”. Po prostu podnosiła kubek i dalej patrzyła w okno.
Nie pytałem. U nas rozmowy i tak schodziły na jedno.
— Zadzwoń do notariusza — mówiła co trzeci dzień. — Piątek ci pasuje?
Udawałem, iż nie słyszę. Wychodziłem do warsztatu, gdzie pachniało smarem i mokrą gumą, i tam było łatwiej. Cztery samochody czekały na części, faktury za prąd leżały obok kasy, a ja liczyłem, iż jak wytrzymam jeszcze miesiąc, to wszystko samo się poukłada.
Nie poukładało się.
Moja matka przyjechała z Zakopanego w sobotę rano. Bez zapowiedzi. Stanęła w drzwiach w wełnianym swetrze, chociaż na zewnątrz było osiemnaście stopni, i zamiast „cześć” powiedziała:
— Sprawdziłam. Ta działka jest teraz warta więcej niż cały wasz kredyt.
Weronika mieszała cukier w szklance. Łyżeczka uderzała o szkło cicho, ale równo. Raz. Drugi. Trzeci.
— To twoja matka — powiedziała do mnie, nie odrywając wzroku od szklanki. — To twój dom.
Poszedłem z matką do kuchni, zamknąłem drzwi. Pachniało wczorajszym bigosem. Matka wyjęła z torebki złożoną kartkę i położyła ją na stole.
— Przepiszcie to na ciebie — szepnęła. — Bo zostaniesz z niczym. Jak twój ojciec.
Ojciec zmarł w dwa tysiące szesnastym. Zostawił matce stare audi, dług w spółdzielni i zdjęcie z rybą. Ale jego imię działało na mnie jak szpadel. Matka to wiedziała.
Podpisałem dokumenty u notariusza na Długiej. Weronika nie wiedziała. Miała wtedy nocne dyżury w przychodni na Prądniku Czerwonym, wracała o siódmej rano i kładła się spać, zanim wychodziłem. Przez trzy tygodnie żyliśmy obok siebie jak współlokatorzy, którzy nie mają sobie nic do powiedzenia.
A potem znalazła papier w mojej kurtce.
Nie zrobiła awantury. To było gorsze. Położyła dokumenty na kuchennym blacie, obok słoika z ogórkami, które jej mama przywiozła z Jasła. Obsypała je mąką zabrudzoną od porannych placków.
— Tomek — powiedziała, i po raz pierwszy od dawna użyła mojego imienia. — Ty mnie zwolniłeś z rodziny.
Chciałem jej wytłumaczyć, iż to nie tak. Że matka doradziła, iż to tylko formalność, iż warsztat ledwo zipie i bank już dzwonił. Że dom na Przemysłowej to jedyna rzecz, która trzyma nas nad wodą. Ale kiedy otworzyłem usta, położyła dłoń na papierze, zostawiając odcisk mąki na pieczątce notariusza.
— Nie musisz nic mówić. Ta chwila, kiedy podpisywałeś… to była twoja odpowiedź.
Następnego dnia znalazłem w skrzynce korespondencję z jej banku. Wyciąg. Zaczęła wypłacać pieniądze. Co drugi dzień po czterysta złotych. Bez słowa. Zbierała prowiant, kupowała walizkę — taką starą, skórzaną, po jej babce, która przeleżała na strychu jedenaście lat. Wstawiła ją do przedpokoju. Stała tam jak oskarżenie.
— Nie musisz się wynosić — powiedziałem głupio, bo nie wiedziałem, co innego.
Spojrzała na walizkę.
— Nigdy nie musiałam. Dlatego właśnie jest gorzej.
Sąsiedzi z kamienicy obok mieli psa, który warczał, gdy ktoś mijał furtkę. Weronika gładziła go przez siatkę, gdy wracała z nocnych zmian. Kiedyś śmiała się, iż ten pies pilnuje jej lepiej niż ja własnego domu. Teraz przechodziła obok furtki szybciej. Pies skomlał.
Matka przyjeżdżała co tydzień. Siadała w kuchni jak generalny inspektor i zerkała na puste wieszaki w przedpokoju.
— No i dobrze — powtarzała. — Szkoda tylko, iż nie pomyślałeś o tym dziesięć lat temu.
Nie odpowiadałem. Liczyłem w myślach, ile zostało z kredytu: sto dwadzieścia siedem tysięcy. Raty do dwudziestego szóstego roku. Kiedy byłem młody, wydawało mi się, iż to wieczność. Teraz widziałem, iż to tylko trzy lata.
Dzień, w którym wyjechała, był pierwszym dniem mrozów. Zostawiła na stole klucze do bramy i do piwnicy, a na lustrze w przedpokoju karteczkę. Bez żadnego „kocham”, „żegnaj”. Tylko adres kancelarii adwokackiej i numer telefonu.
I jedną linijkę na dole, pisaną długopisem, tak starannie, jakby spędziła nad niemy kwadrans:
„Skoro dom jest twój, to i zimno w nim jest twoje”.
Zadzwoniłem do adwokata. Okazało się, iż Weronika zrzekła się wszelkich roszczeń do domu w zamian za dożywotnie użytkowanie garażu. Garażu, w którym trzymała rower i słoiki.
Garażu, który od zawsze należał do mojego warsztatu.
Adwokat po drugiej stronie słuchał mojego oddechu.
— Pańska żona powiedziała, iż jeżeli pan zadzwoni, to mam przygotować pełnomocnictwo do sprzedaży udziału. Jest po pańskiej stronie, ale czeka na termin.
— Jaki termin? — zapytałem.
— Do końca lutego. Potem wystawia na licytację.
Zimą na Przemysłowej pachnie dymem z komina i mokrym tynkiem. Mój dom pachniał tylko pustką. Szedłem przez przedpokój, mijałem walizkowy ślad po kółkach na panelach i myślałem o tym, iż Weronika miała rację. Zimno w tym domu było moje. Brak jej budzika — też mój. Cichy pies u sąsiadów, który przestał szczekać — też mój.
Pod koniec stycznia matka przywiozła bigos w słoikach. Weszła do kuchni, rozejrzała się po pustych półkach po herbacie Weroniki i położyła na stole zapiekankę.
— Nic się nie martw. Damy radę.
Wtedy po raz drugi użyłem jej imienia. Nie Weroniki. Swojej matki.
— Jesteś pewna? — zapytałem.
Spojrzała na mnie znać torebki, w której trzymała akty notarialne.
— O co ci chodzi?
— O to, iż został mi garaż, w którym ona trzymała swój rower. I dług, który do dwudziestego szóstego kosztuje sto dwadzieścia siedem tysięcy. A dom na Przemysłowej — teraz on jest mój tak bardzo, iż nie ma z nim co zrobić. Tylko zostać.
Matka wyjęła z torebki chusteczkę. Zmięła ją w palcach, ale nie do twarzy.
— Zawsze byłeś taki — powiedziała i podeszła do okna. — Musisz się kłócić.
Zadzwoniłem do Weroniki dwunastego lutego. W dzień jej imienin. Odebrała po trzech sygnałach, w tle słyszałem tramwaj — jedynka na Bronowice.
— Garaż — powiedziałem. — Po co ci garaż?
Westchnęła.
— Żeby mieć gdzie trzymać słoiki. I jedną rzecz.
— Jaką rzecz?
— Rower. Jedenaste urodziny wyśniłam, iż będę miała swój rower. Dostałam go od babci. Przerzutka siadała co wiosnę. Ty tego nigdy nie widziałeś, bo zawsze byłeś w warsztacie.
Połączenie trwało jeszcze dziewięć sekund. W tle tramwaj zgrzytnął na zakręcie przed przystankiem. Nie powiedziałem nic.
Dwudziesty ósmy lutego spadł śnieg. Grubo i gęsto, taki, co zasypuje wjazdy i zmusza ludzi do wyciągania łopat. Stałem przy oknie w kuchni i patrzyłem na garaż po drugiej stronie podwórka. Blaszane drzwi, kłódka, szyba z 1998 roku, przez którą nic nie widać. Przyjechał kurier. Nie do mnie — do garażu. Weronika wróciła.
Miała na sobie starą kurtkę, w której chodziła na rower. Pomachała kurierowi, dała mu napiwek. Potem otworzyła garaż i zniknęła w środku. Po pięciu minutach wyszła, zamknęła kłódkę i podeszła do furtki. Pies zza siatki zaskomlał jak za dawnych czasów. Podniosła dłoń i przyłożyła ją do siatki — tak samo, jak wtedy, gdy wracała z dyżuru. Pies polizał jej palce przez metalowe oczka.
Matka stała za mną. Czułem jej perfumy, te same od dwudziestu lat.
— No i co? Będzie licytować?
— Nie — powiedziałem, nie odwracając się. — Ona nie chce licytacji.
— To po co wróciła?
— Po rower.
Weronika odwróciła się w stronę domu. Przez chwilę patrzyła na okno, w którym stałem. Nie uniosła dłoni. Nie pomachała. Pochyliła się tylko po łańcuch rowerowy, który wypadł z torby, i schowała go do kieszeni. Potem wsiadła na rower — ten sam, z przerzutką od babci — i odjechała w dół Przemysłowej. Świeży śnieg tłumił dźwięk kół.
Nic nie zostało po niej na podwórku. Tylko ślad wąskiej opony, który zaczynał się przy garażu i urywał za zakrętem, tak jakby rower uniósł się nad ziemię.
Matka chrząknęła.
— Jesteś pewny, iż nic nie chcesz z tym zrobić?
— Jestem — powiedziałem i otworzyłem szufladę po jej stronie łóżka. W środku leżała kartka z numerem adwokata i kluczyki do garażu. Zostawiła je dla mnie. Czekały tam od pierwszego dnia mrozów, tak jakby wiedziała, iż po nie nie przyjdę.
Wziąłem kluczyki, zszedłem na dół i przekręciłem zamek w drzwiach wyjściowych. Klucz zgrzytnął dwa razy. Nowy zamek, który sam kupiłem w styczniu, żeby matka nie wchodziła bez pukania.
— Tomek — zawołała z kuchni. — Co robisz?
— Zamykam drzwi, których nie umiałem zamknąć przez trzynaście lat. I czekam, aż zrobi się cieplej.
Za oknem padał śnieg. Cicho, tak jak pada tylko wtedy, gdy nikt nie czeka na wiosnę.
