W piątek wieczorem Magda usiadła przy stole w kuchni i otworzyła aplikację banku na telefonie. Ekran pokazał stan konta: minus dwieście siedemnaście złotych trzydzieści groszy. Do pierwszego zostało osiem dni. Na parapecie, obok doniczki ze szczypiorkiem, leżał rachunek za prąd — sto czterdzieści dwa złote. Obok kartka z apteki. Recepty na trzy leki dla teściowej.
Michał siedział pod ścianą, z laptopem na kolanach, i patrzył w sufit. Telefon brzęknął w jego dłoni.
— Znowu mama? — zapytała, choć wiedziała.
— Mówi, iż ciśnienie jej skoczyło i iż musi do sanatorium. Na dwa tygodnie. Pyta, czy mogę opłacić turnus do końca weekendu.
— Ile?
— Cztery dziewięćset. Pierwsza rata.
Odłożył telefon na stół ekranem do dołu, jakby chciał go schować przed sobą samym. Magda wzięła łyżeczkę i zaczęła mieszać wystudzoną herbatę, chociaż od dziesięciu minut nic w niej nie było.
— W zeszłym tygodniu wysłałeś jej jedenaść osiemset. — Powiedziała to bez krzyku. — I tysiąc dwieście dla twojej siostry na wakacje dla syna.
— Wiem.
— Michał, my mamy debet. W lodówce zostało mleko, pół ogórka i resztka masła. Za mieszkanie jeszcze nie zapłacone.
Wstał, położył laptop na krześle i oparł czoło o framugę drzwi balkonowych. Na korytarzu u sąsiada zgasła lampa. Została tylko żółta smuga z kuchni.
— Ona jest sama, rozumiesz? — powiedział cicho. — Ojciec zostawił ją dwadzieścia dwa lata temu. Harowała na mnie całe życie.
— I dlatego ty teraz harujesz na nią. Co miesiąc. Na kota, na psa, na sanatorium, na siostrzeńca. Na wszystko.
Odwrócił się. W świetle z kuchni było widać, iż broda mu posiwiała bardziej niż w marcu.
— Nie oddam matki do opieki, jeżeli to sugerujesz.
— Ja nic nie sugeruję. Ja tylko pokazuję cyfry. Minus dwieście siedemnaście. To nie jest polityka, to matematyka.
Telefon znów brzęknął. Michał nie sięgnął po niego od razu. W końcu wziął, przeczytał wiadomość i przyłożył kciuk do czytnika. Przelew wyszedł. Czterdzieści dziewięćset. Mniejsza suma, bo mama napisała, iż resztę dołoży z emerytury, a jemu odda po sezonie na działkach. Obiecywała to samo w zeszłym roku.
W sobotę rano, tuż po siódmej, ktoś przytrzymał dzwonek u drzwi. Magda właśnie wstawała do toalety. Michał narzucił bluzę dresową i otworzył.
— Nie śpisz? To dobrze. — Danuta wtoczyła się do przedpokoju z torbą na kółkach. Torba zapachniała starym chlebem i piwnicą.
— Mama, mogłaś zadzwonić.
— Po co? Przyjechałam autobusem o szóstej. Z przesiadką w Łodzi. Myślisz, iż mam zamiar dzwonić o piątej rano? — Ściągnęła chustkę z głowy i powiesiła ją na wieszaku, zasłaniając kurtkę Magdy. — U was znowu wieje z okna? Cały korytarz czuć zimnem.
Z kuchni wyszła Magda. Bose stopy, włosy związane byle jak, ale czysta. Uśmiechnęła się.
— Dzień dobry, pani Danuto.
— Dzień dobry to byłby, gdybyś okna uszczelniła. Wiesz, ile teraz kosztuje ogrzewanie? — Danuta przeszła do pokoju, pociągnęła palcem po parapecie i popatrzyła na Magdę. — Moja synowa ma czas na seriale, a na umycie okien go nie ma. Za moich czasów kobiety potrafiły i pracować, i dom trzymać.
Michał stanął w drzwiach z kubkiem kawy. — Mamo, Magda wczoraj wróciła po dwudziestej drugiej. Pracuje w szpitalu, nie w telewizji.
Danuta machnęła dłonią i usiadła na kanapie, na środku, żeby nikt nie mógł zająć drugiego końca. Zaczęła mówić o hałasie u sąsiadów w bloku na Starym Mieście, o tym, iż klatka śmierdzi papierosami, a pies sąsiadki z dołu szczeka po nocy. W którymś momencie powiedziała, iż jej kot potrzebuje karmy dla nerek.
— Trzysta złotych za dwa kilogramy. Weterynarz kazał. Inaczej kot padnie i będziesz miał mnie na sumieniu.
Michał patrzył w okno. Na balkonie po drugiej stronie podwórka sąsiad wieszał mokry obrus, który strzelał na wietrze jak żagiel.
— Mamo, porozmawiajmy o pieniądzach. Na spokojnie.
— O pieniądzach? — Danuta rozpięła suwak torby i wyjęła pogniecione pisma z przychodni. — Ja tylko chcę do sanatorium. Zresztą, myślałam, iż pomożesz mi z czynszem za mieszkanie. Winna jestem dwa miesiące. Spółdzielnia przysłała upomnienie.
— W zeszłym miesiącu dałem ci tysiąc na czynsz.
— I co? Lekarstwa kosztują. Życie kosztuje. — Danuta podniosła głos. — Wasza Magda to chodzi do pracy, ale to nie znaczy, iż można matkę traktować jak obcą.
Magda zamilkła. Złożyła rachunek za prąd na pół, potem na cztery. Włożyła go do kieszeni szlafroka, zamiast położyć na stole, jak robiła co miesiąc.
W niedzielę, po wyjściu Danuty na pociąg powrotny, zapadła cisza. Taka, której nie chce się przerywać. Michał usiadł przy stole z tabletką od bólu głowy i szklanką wody. Telefon znów pokazywał powiadomienia z banku: prowizja za debet dziesięć złotych, zgoda na zwiększenie limitu odrzucona, bo brak zdolności. Magda wyszła na balkon. Było osiem stopni. Stała w swetrze, ręce w rękawach, i patrzyła, jak na parkingu strażnik miejska zostawia wezwanie za szybą starej toyoty sąsiada z trzeciego piętra.
Potem weszła do pokoju i wyjęła z szuflady teczkę. Granatową, zniszczoną na rogach. Dokumenty mieszkania. Akt notarialny sprzed trzynastu lat: po połowie. Zaświadczenie o zarobkach. Umowa o pracę na czas nieokreślony. Usiadła i zaczęła liczyć. Pół mieszkania — sto dwadzieścia tysięcy. Jej strona.
— Muszę ci coś powiedzieć. — Głos Michała zabrzmiał tak, jakby słowa rozchodziły się po ścianach, a nie do niej.
Stanęła przy stole z teczką przyciśniętą do brzucha.
— Mama chce się do nas wprowadzić. Na stałe. — Przymknął oczy. — Mówi, iż zrezygnuje z wynajmu swojego mieszkania, bo nie daje rady. Zostawi kota sąsiadce, psa odda do schroniska.
— A co z twoją siostrą?
— Siostra wyjeżdża z narzeczonym do Szkocji za trzy tygodnie. Pokój mamy stanie dla mnie. — Zaśmiał się krótko, bez śmiechu. — Mama powiedziała, iż kanapa w dużym pokoju jest w sam raz. Że ty, jak chcesz, możesz spać w kuchni, bo i tak mało sypiasz.
Magda stała tak, iż plecami zasłaniała okno. Cień padał przez pół twarzy.
— Czyli nie masz zamiaru nic powiedzieć.
— A co mam powiedzieć? Ona jest po siedemdziesiątce. Jest moją matką. — Uderzył otwartą dłonią w stół, filiżanka podskoczyła i wylała się na gazetę, która leżała pod spodem. — Nie będę wybierał między żoną a matką!
— Właśnie wybrałeś. — Wyszła do przedpokoju i zdjęła z wieszaka klucze. Włożyła buty, te najstarsze, z pękniętą podeszwą.
— Gdzie idziesz?
— Do kiosku. Po kawę.
Na klatce schodowej paliło się światło na półpiętrze. Wysiadł zawias u barierki i poręcz chwiała się przy dotknięciu. Magda zeszła na parter, minęła rząd skrzynek na listy i wyszła przed blok. Powietrze pachniało mokrą ziemią i spalonymi liśćmi — dozorca palił je za garażami, chociaż od lat nie wolno.
Zamiast do kiosku, poszła w stronę przystanku. Tramwaj numer jeden przyjechał o 17:42. Wsiadła drugimi drzwiami. Teczka leżała jej na kolanach, bo obok siedział mężczyzna w pomarańczowej kamizelce i torbie z narzędziami. Na wysokości dworca znów zadzwonił telefon Michała. Nie odebrała. Włączyła tryb samolotowy.
Wysiadła przy placu Wolności. Kamienice miały odrapane bramy, nad sklepem z obuwiem wisiał szyld z lat osiemdziesiątych. Weszła do małej kawiarni, usiadła przy oknie i zamówiła herbatę w szklance. Kawałek cytryny pływał w niej jak boja. Wyjęła telefon, odblokowała i wyszukała numer kancelarii notarialnej, do której chodziła z Michałem przy kupnie mieszkania. Wybrała połączenie.
— Kancelaria Wysocka i Partnerzy, słucham?
— Dzień dobry, nazywam się Magdalena Broda. Chciałabym ustalić termin na podpisanie aktu darowizny. Połowy mieszkania. Na rzecz osoby, którą wskażę.
Męski głos po drugiej stronie zapytał, czy chodzi o zbycie na rzecz małżonka. Odpowiedziała, iż nie.
— Na rzecz mojej matki chrzestnej. W przyszły piątek. O dziewiątej.
Rozłączyła się. Herbata wystygła. Za oknem chłopak w za dużej kurtce składał parasol, który wiatr wygiął na lewą stronę.
Do domu wróciła po dziesiątej. Michał siedział w przedpokoju na chodniku, telefon leżał obok niego, ładowarka wpięta w ścianę, jakby bez tego bał się zostać sam.
— Gdzie ty byłaś? Dzwoniłem osiem razy. Miałem wizję, iż wpadłaś pod coś.
— Byłam u notariusza.
— Co?
— Nie. Dopiero będę. W piątek. — Zdjęła buty, przeszła po zimnej podłodze do kuchni. Wyjęła z teczki kartkę i położyła na stole. — To jest wydruk z banku. Debet dwieście siedemnaście złotych osiemdziesiąt trzy grosze. Twoja mama dostała w tym roku dwadzieścia cztery tysiące. Twoja siostra — jedenaście i pół. My nie mamy choćby zapasu na leki.
Patrzył to na kartkę, to na nią.
— Co to znaczy: będę u notariusza?
— Przepisuję swoją połowę mieszkania na matkę chrzestną. Ona ma osiemdziesiąt lat, ale dożyje. I nie wpuści do mojego pokoju twojej matki, bo to nie jest jej pokój.
— Magda, co ty robisz? To nasze mieszkanie.
— Nasze to było. Teraz będzie moje i jej. A ty możesz podejmować decyzje z matką. W swoim zakresie. Też do połowy.
Włączyła czajnik. Para buchnęła na kafelki nad blatem. Michał nalał wody do kubka z napisem „Mama”, który dostał od Danuty na Dzień Matki. Patrzył, jak kubek paruje.
— Myślisz, iż to rozwiąże problem? — zapytał.
— Nie. — Wsypała kawę do szklanki, dodała cukier, zamieszała łyżeczką tak mocno, iż dźwięk odbijał się od ścian. — Ale to zmieni zasady. Nie będę już płacić za obietnice twojej matki. Przynajmniej nie ze swojej części.
Michał długo stał przy oknie. Deszcz zaczął bębnić o parapet. Za oknem, na drugim bloku, ktoś zapalił światło w kuchni, a po chwili zgasło. Wracała zwykła noc blokowiska: dźwięk zjeżdżającej windy, pies na dziesiątym piętrze, telewizor u sąsiada z lewej, który zasypiał przy powtórce teleturnieju.
W piątek o ósmej rano Magda wyjęła z szuflady akt notarialny i włożyła do reklamówki razem z dowodem osobistym. Ubrała czarny sweter, który dostała od matki chrzestnej na czterdziestkę, i wyszła, nie budząc Michała. Na schodach świeciła nowa żarówka, ta sama, którą w środę wkręcił dozorca po awanturze z lokatorką z parteru.
Przed kancelarią czekała już Teresa, matka chrzestna. Siwa, w ortalionowej kurtce i w okularach zawieszonych na łańcuszku. Trzymała w dłoni różaniec.
— Jesteś pewna, dziecko?
— Jestem. To tylko papier. Moje imię. Moja połowa. — Magda poprawiła torebkę na ramieniu. — A jak się coś stanie, pani będzie mieć klucze i prawo.
Notariusz odczytał akt. Trwał dwanaście minut. Na końcu Magda podpisała pełnym imieniem i nazwiskiem. Teresa powoli, litera po literze, postawiła swój podpis. Notariusz przybił pieczęć i wręczył im wypis. Reklamówka, w której przyniosły dokumenty, leżała na podłodze obok kosza. Magda schyliła się, podniosła ją i złożyła w kostkę.
Gdy wróciła do domu, Michał stał w kuchni z telefonem przy uchu. Danuta dzwoniła po raz trzeci tego dnia. Mówiła, iż spakowała już walizki, iż kołdra i poduszka w bagażniku taksówki, iż wyjeżdża po południu. Pół mieszkania przepisane, powtórzył do słuchawki. Po czym dodał, iż to jej synowa właśnie wróciła z notariatu.
W telefonie zapadła cisza. Słuchawka nie była choćby wciśnięta. Po drugiej stronie mama liczyła coś w głowie, jakby przeliczała metry: trzydzieści sześć, dwa pokoje, kanapa w dużym.
— To gdzie ja się położę? — usłyszał w końcu.
Magda zdjęła buty. Postawiła teczkę na półce w przedpokoju, tam gdzie zawsze stała, ale teraz była lżejsza o połowę. W kieszeni swetra miała wypis. Brzeg papieru wystawał, biały i ostry jak pasek od paragonu.
— Zadzwoń do matki chrzestnej. Ona ci powie, co leży w teczce. — Poszła do łazienki, zamknęła drzwi na haczyk i odkręciła zimną wodę.
W lustrze widziała parę, która osiadała na kafelkach. Z kuchni dochodził cichy, rwany dialog Michała z matką, który powtarzał jedno zdanie: Magda przepisała połowę mieszkania. Nie na mnie. Na obcą osobę.
Teresa, na Trzech Budach, usiadła tego wieczoru na fotelu i położyła wypis obok starego zdjęcia z chrztu. Na parapecie stała zniczka z zeszłorocznego listopada. Przesunęła ją dłonią, żeby nie zasłaniała widoku na podwórze, po którym szedł dozorca z metalowym hakiem do rynny. Pachniało deszczem i cmentarzem, i ziemią, która zrobiła się miękka po pierwszych przymrozkach.
Michał długo nie mówił. Wieczorem usiadł do laptopa i otworzył arkusz, w którym przez siedem lat zapisywał każdy przelew dla mamy. Ostatnia kolumna, maj: sanatorium, cztery tysiące dziewięćset. Suma roczna na dole pokazała liczbę, od której zrobiło mu się słabo. Trzydzieści jeden tysięcy dwieście osiemdziesiąt złotych.
Wyjął telefon i napisał do matki wiadomość: „Przyjeżdżaj, drzwi otwarte. Ale podpiszemy umowę użyczenia lokalu. Notarialnie. Twój udział w opłatach — czterysta złotych plus rachunki. Inaczej hotel u cioci Heleny we Włocławku".
Kliknął wyślij. Za oknem znów zapaliła się i zgasła lampa na klatce. Tramwaj dzwonił na zakręcie. A Magda, ubrana w ten stary szlafrok w białe groszki, nalała sobie herbaty i powiedziała:
— Pamiętaj, iż w piątek o dziewiątej masz spotkanie. W kancelarii. Sama.
Michał choćby nie zapytał, po co. Wiedział, iż to on teraz ma podpisać dokument, który nazywał się: zgoda na wyodrębnienie udziału. Czyli coś, co od piątku będzie dzieliło ich mieszkanie na dwie osobne księgi wieczyste. I iż bez notariusza matka nie przestawi choćby jednej torby za próg.
Na ekranie laptopa, pod arkuszem z przelewami, u góry otworzyła się nowa wiadomość z serwisu informacyjnego: burza z gradem szła od strony Wrocławia. Michał zamknął laptop. Szkło na stole zadrżało cienko, jakby przeszło po nim zimne powietrze z dworu.
