Daj mi, proszę, powód – Miłego dnia – Denis pochylił się, musnął jej policzek ustami. Anastazja skinęła głową odruchowo. Policzki pozostały suche i chłodne – bez ciepła, bez irytacji. Po prostu skóra, po prostu dotyk. Drzwi się zamknęły, a mieszkanie wypełniła cisza. Stała jeszcze chwilę w korytarzu, wsłuchując się w siebie. Kiedy to się adekwatnie stało? Kiedy w środku coś pękło i zgasło? Anastazja pamiętała, jak dwa lata temu płakała w łazience, bo Denis zapomniał o ich rocznicy. Jak rok temu trzęsła się złością, kiedy kolejny raz nie odebrał Wery z przedszkola. Jeszcze pół roku temu próbowała rozmawiać, tłumaczyć, prosić. Teraz – pusto. Czysto i gładko, jak wypalone pole. Anastazja poszła do kuchni, nalała sobie kawy i usiadła przy stole. Dwadzieścia dziewięć lat. Siedem w małżeństwie. I oto siedzi w pustym mieszkaniu z stygnącą filiżanką i myśli o tym, iż pokochała męża tak cicho i zwyczajnie, iż sama nie zauważyła, kiedy to się wydarzyło. Denis wciąż żył według swojego schematu. Obiecywał odebrać córkę – nie odbierał. Mówił, iż naprawi kran – kran cieknął trzeci miesiąc. Przysięgał, iż w ten weekend pójdą do zoo – ale w sobotę wypadały mu „pilne sprawy” z kolegami, a w niedzielę po prostu leżał na kanapie. Wera przestała pytać, kiedy tata się z nią pobawi. W swoich pięciu latach już wiedziała: mama to pewność, tata to ktoś, kto czasem wraca wieczorem i ogląda telewizję. Anastazja nie robiła już awantur. Nie płakała w poduszkę. Nie układała planów ratunkowych. Po prostu wykreśliła Denisa ze swojego równania na życie. Trzeba zawieźć auto na przegląd? Umawiała się sama. Popsuł się zamek na balkonie? Wzywała fachowca. Weronice trzeba było uszyć strój śnieżynki na przedstawienie? Anastazja szyła go nocami, kiedy mąż chrapał w drugim pokoju. Rodzina stała się dziwną konstrukcją dwóch dorosłych, żyjących równolegle pod jednym dachem. Pewnej nocy Denis wyciągnął do niej ręce w łóżku. Anastazja delikatnie się odsuneła, wymyślając ból głowy. Potem zmęczenie. Potem choroby, których nie było. Z każdym odmową budowała ścianę między ich ciałami, coraz wyższą. „Niech sobie znajdzie kogoś na boku” – myślała chłodno. – „Niech mi da powód. Konkret, który zrozumieją mama i teściowa. Którego nie trzeba będzie tłumaczyć”. Bo jak powiedzieć matce, iż odchodzi, bo mąż jest po prostu… nijaki? Nie bije, nie pije, pieniądze przynosi. No, nie pomaga w domu – tak wszędzie jest. Nie zajmuje się dzieckiem – faceci przecież nie umieją. Anastazja założyła oddzielne konto, zaczęła odkładać część pensji. Zapisała się na siłownię – nie dla męża, tylko siebie. Dla nowego życia, które majaczyło gdzieś za horyzontem nieuchronnego rozwodu. Wieczorami, kiedy Wera spała, zakładała słuchawki i słuchała podcastów po angielsku. Zwroty, korespondencja biznesowa. Jej firma miała zagranicznych klientów, a język mógł otworzyć nowe drzwi. Kursy zawodowe zajmowały jej dwa wieczory tygodniowo. Denis marudził, iż musi „siedzieć” z Werą, co w praktyce oznaczało – włączyć bajki i wpatrzyć się w telefon. Weekendy Anastazja spędzała z córką. Parki, place zabaw, kawiarnie z koktajlami, kino na bajki. Wera przyzwyczaiła się, iż to ich czas – jej i mamy. Tata gdzieś egzystował jak mebel. „Nawet nie zauważy” – przekonywała siebie. – „Po rozwodzie dla niej prawie nic się nie zmieni”. Myśl była wygodna. Anastazja trzymała się jej jak koła ratunkowego. A potem coś się zmieniło. Nie od razu zorientowała się, co. Po prostu pewnego wieczoru Denis sam zaproponował, iż położy Weronikę spać. Potem – zgłosił się, by odebrać ją z przedszkola. Potem – zrobił kolację, co prawda tylko makaron z serem, ale sam, bez przypominania. Anastazja patrzyła na niego podejrzliwie. Co to? Wyrzuty sumienia? Przejściowe szaleństwo? Próba zagłuszenia winy, o której jeszcze nie wie? Ale mijały dni, a Denis nie wracał do dawnych nawyków. Rano wstawał wcześniej, prowadził Werę do przedszkola. Naprawił ten kran. Zapisał córkę na pływanie i sam woził ją w soboty. – Tata, zobacz – już umiem nurkować! – Wera biegała po mieszkaniu, udając pływaka. Denis łapał ją, podrzucał do sufitu, a dziewczynka śmiała się głośno i beztrosko. Anastazja obserwowała tę scenę z kuchni i nie poznawała własnego męża. – Mogę zostać z Werą w niedzielę – powiedział Denis któregoś wieczoru. – Masz spotkanie z koleżankami? Anastazja pokiwała głową. Żadnego spotkania nie było, chciała po prostu pobyć sama z książką w kawiarni. Ale skąd on wie o koleżankach? Słucha, kiedy dzwoni? Tygodnie zamieniały się w miesiące. Miesiąc w dwa. Denis się nie poddawał, nie wracał do dawnych nawyków, nie robił kroku wstecz. – Zarezerwowałem nam stolik w tej włoskiej restauracji – oznajmił nagle. – Na piątek. Mama zgodziła się zostać z Werą. Anastazja oderwała wzrok od laptopa. – A to z jakiej okazji? – Bez okazji. Chcę z tobą zjeść kolację. Zgodziła się. Z ciekawości, mówiła sobie. Żeby zobaczyć, co wymyślił. Restauracja była przytulna, z cichym światłem i muzyką na żywo. Denis zamówił jej ulubione wino – i Anastazja zdała sobie sprawę, iż pamięta, co lubi. – Zmieniłeś się – powiedziała wprost. Denis obracał kieliszek. – Byłem ślepy. Taki klasyczny, konkretny głupiec. – To żadna nowość. – Wiem – uśmiechnął się smutno. – Myślałem, iż pracuję dla rodziny. Że wam potrzeba pieniędzy, większego mieszkania, lepszego auta. A tak naprawdę… uciekałem. Od odpowiedzialności, prozy życia, wszystkiego. Anastazja milczała, dając mu mówić. – Zauważyłem, iż ty się zmieniłaś. Że wszystko ci jedno. I to… to było straszniejsze od każdej awantury, rozumiesz? Krzyczałaś, płakałaś, żądałaś – i to było normalne. Potem po prostu przestałaś. Jakby mnie nie było. Odłożył kieliszek. – O mało was nie straciłem. Ciebie i Werę. Tylko wtedy zrozumiałem, jak bardzo wszystko schrzaniłem. Anastazja długo patrzyła na męża – tego człowieka, który mówił do niej to, na co czekała od lat. Za późno? Czy może nie? – Miałam się rozwieść – powiedziała cicho. – Czekałam, aż dasz mi powód. Denis pobladł. – Boże, Ania… – Odkładałam pieniądze. Szukałam mieszkania. – Nie wiedziałem, iż aż tak… – A powinieneś był wiedzieć – przerwała mu. – To twoja rodzina. Powinieneś wiedzieć, co się dzieje. Nad ich stołem zapadła ciężka i gęsta cisza. Kelner, wyczuwając atmosferę, omijał ich szerokim łukiem. – Chcę nad tym pracować – powiedział Denis w końcu. – Nad nami. jeżeli dasz mi szansę. – Jedną szansę. – Jedna to i tak więcej, niż na to zasługuję. Siedzieli tam do zamknięcia. Rozmawiali o wszystkim – Werze, pieniądzach, podziale obowiązków, tym, czego od siebie oczekują. Po raz pierwszy od lat była to prawdziwa rozmowa, nie wymiana pretensji czy pustych zdań. Proces leczenia szedł powoli. Anastazja nie rzuciła się mężowi w ramiona następnego ranka. Obserwowała, sprawdzała, wypatrywała. Ale Denis nie zawodził. Wziął na siebie gotowanie w weekendy. Opanował czaty rodzicielskie w przedszkolu. Nauczył się zaplatać Werze warkocze – niezdarnie, krzywo, ale sam. – Mamo, patrz, tata zrobił mi smoka! – Wera wpadła do kuchni, pokazując dzieło z kartonów i kolorowego papieru. Anastazja spojrzała na tego krzywego, kulkawego „smoka”, z jednym skrzydłem większym od drugiego – i się uśmiechnęła… …Minęło pół roku. Był grudzień i całą rodziną pojechali na działkę do rodziców Anastazji. Stary dom pachnący ciastem, śnieży ogród, skrzypiące schodki. Anastazja siedziała przy oknie z kubkiem herbaty i patrzyła, jak Denis i Wera lepią bałwana. Córka dowodziła: nos tu, oczy wyżej, szalik źle! Denis posłusznie wykonywał jej polecenia, co chwilę łapiąc ją i podrzucając do góry. Pisk Wery niósł się po ogrodzie. – Mamo! Mamo, chodź do nas! – córka machała rękami. Anastazja narzuciła kurtkę i wyszła na ganek. Śnieg iskrzył w słońcu, mróz szczypał w policzki, a z boku dostała śnieżką. – To tata! – zdradziła ojca Wera. – Zdrajczyni – parsknął Denis. Anastazja chwyciła śnieg i rzuciła Denisa. Nie trafiła. Oboje parsknęli śmiechem, po chwili cała trójka tarzała się w zaspach, zapominając o bałwanie, o mrozie, o całym świecie. Wieczorem, gdy Wera usnęła na kanapie przed końcem bajki, Denis przeniósł ją ostrożnie do łóżka. Anastazja patrzyła, jak przykrywa córkę, poprawia poduszkę, zgarnia włosy z czoła. Usiadła przy kominku, grzejąc dłonie o kubek. Za oknem śnieg dalej padał, otulając świat bielą. Denis usiadł obok. – O czym myślisz? – O tym, jak dobrze, iż nie zdążyłam. Nie musiał pytać, czego nie zdążyła. Zrozumiał. Związki wymagają pracy codziennie. Nie heroizmu, ale małych rzeczy: wysłuchać, pomóc, zauważyć, wesprzeć. Anastazja wiedziała, iż będą jeszcze trudne dni, nieporozumienia, kłótnie o drobiazgi. Ale teraz, w tej chwili, mąż i córka byli obok. Żywi, prawdziwi, ukochani. Wera zbudziła się, przybiegła do nich, wcisnęła się między rodziców na kanapę. Denis przytulił obie, a Anastazja pomyślała, iż o niektóre rzeczy naprawdę warto walczyć…