Czy szczepienie przeciw HPV jest bezpieczne? To pytanie zadaje sobie wielu rodziców. Szczególnie iż w internecie wciąż można natknąć się na informacje, iż szczepionka może powodować choroby neurologiczne, problemy z płodnością czy inne poważne powikłania. Co na ten temat mówią badania? Mamy dziś około 20 lat obserwacji, dane dotyczące milionów osób i nową analizę obejmującą wyniki 274 badań.
W maju 2026 roku Vaccine Integrity Project działający przy Center for Infectious Disease Research and Policy Uniwersytetu Minnesoty opublikował nową analizę dotyczącą szczepień przeciw HPV.
Badacze przyjrzeli się 121 nowym badaniom opublikowanym od września 2024 do stycznia 2026 roku i połączyli ich wyniki z 153 badaniami uwzględnionymi w dwóch dużych przeglądach Cochrane z 2025 roku. Łącznie przeanalizowano więc wyniki 274 badań.
Wniosek? Badacze nie znaleźli wiarygodnych dowodów, iż szczepienie przeciw HPV zwiększa ryzyko poważnych problemów zdrowotnych.
W 25 badaniach dotyczących bezpieczeństwa sprawdzano m.in. poważne działania niepożądane, choroby neurologiczne, problemy w ciąży, niepłodność, przedwczesne wygasanie czynności jajników czy przewlekłe zmęczenie. Poważne zdarzenia występowały rzadko i z podobną częstością u osób zaszczepionych i w grupach porównawczych.
Dr Angela Ulrich, która kierowała przygotowaniem analizy, podkreśla:
Dane pokazują, jak ważne jest szczepienie przeciw HPV w zapobieganiu przewlekłym zakażeniom HPV, które prowadzą do nowotworów.
Co mówią badania, w których uczestniczyły dziesiątki tysięcy osób?
Dane z Uniwersytetu Minnesoty nie są jedynymi. W 2025 roku Cochrane, niezależna międzynarodowa organizacja zajmująca się oceną dowodów naukowych w medycynie, opublikował duży przegląd badań nad szczepieniami przeciw HPV.
W analizie bezpieczeństwa uwzględniono 39 badań z udziałem ponad 97 tys. osób. Poważne zdarzenia niepożądane występowały z podobną częstością u osób, które dostały szczepionkę przeciw HPV, i osób z grup kontrolnych. Autorzy ocenili pewność tych dowodów jako wysoką.
Drugi przegląd Cochrane z 2025 roku sprawdzał dane zbierane już po wprowadzeniu szczepień do powszechnego stosowania. Nie wykazał zwiększonego ryzyka m.in. problemów z płodnością, przedwczesnego wygasania czynności jajników, przewlekłego zmęczenia, paraliżu, POTS czy CRPS.
A choroby neurologiczne?
To jedna z obaw, która często pojawia się w rozmowach o szczepieniu przeciw HPV. Dlatego naukowcy sprawdzali również ten temat.
Jedno z największych takich badań objęło prawie milion dziewcząt w wieku 10–17 lat z Danii i Szwecji. Blisko 300 tys. z nich zostało zaszczepionych. Badacze analizowali 53 różne problemy zdrowotne, w tym choroby neurologiczne i autoimmunologiczne.
Nie znaleźli dowodów wskazujących, iż szczepienie przeciw HPV zwiększa ryzyko tych chorób.
To ważne, bo szczepionki przeciw HPV nie są już nowym produktem. Są stosowane od 2006 roku. Oznacza to, iż ich bezpieczeństwo można dziś oceniać nie tylko na podstawie badań prowadzonych przed wprowadzeniem szczepionki na rynek, ale także danych zbieranych przez około dwie dekady.
Czy szczepienie przeciw HPV może powodować niepłodność?
To kolejna informacja, która często pojawia się w internecie. Dostępne badania jej nie potwierdzają.
W drugim dużym przeglądzie Cochrane nie stwierdzono zwiększonego ryzyka niepłodności ani przedwczesnego wygasania czynności jajników po szczepieniu przeciw HPV. Autorzy ocenili dowody dotyczące tych problemów jako umiarkowanie pewne.
Do podobnych wniosków prowadzą duże badania prowadzone wcześniej w poszczególnych krajach.
W duńskim badaniu obserwowano niemal milion dziewcząt i kobiet w wieku 11–34 lata. Ponad pół miliona z nich było zaszczepionych przeciw HPV. Nie stwierdzono zwiększonego ryzyka pierwotnej niewydolności jajników u osób zaszczepionych.
A POTS i CRPS?
Być może kojarzysz te nazwy, bo mogą się pojawić podczas szukania informacji o szczepieniu przeciw HPV.
POTS to zaburzenie, które może powodować m.in. znaczne przyspieszenie tętna po wstaniu, zawroty głowy czy osłabienie. CRPS to przewlekły zespół bólowy.
Oba problemy były w przeszłości łączone ze szczepieniem przeciw HPV. Dlatego dokładnie je sprawdzano.
Duży przegląd Cochrane z 2025 roku nie wykazał zwiększonego ryzyka POTS ani CRPS u osób zaszczepionych.
W najnowszej analizie Uniwersytetu Minnesoty pojawiły się dwa mniejsze badania sugerujące możliwy związek z POTS. Ich wyniki nie były jednak zgodne z większymi badaniami i wcześniejszymi analizami. Po ocenie wszystkich dostępnych danych autorzy uznali, iż nie ma podstaw, aby twierdzić, iż szczepienie przeciw HPV zwiększa ryzyko POTS.
Co z zespołem Guillaina-Barrégo?
Tutaj warto powiedzieć o badaniach trochę więcej.
Zespół Guillaina-Barrégo to rzadka choroba układu nerwowego. W jednym dużym francuskim badaniu sprzed kilku lat pojawił się sygnał wskazujący na możliwe niewielkie zwiększenie jego ryzyka po szczepieniu przeciw HPV.
Późniejsze badania nie potwierdziły jednak jednoznacznie takiego związku.
W przeglądzie Cochrane z 2025 roku autorzy stwierdzili, iż dostępne dane wskazują na brak zwiększonego ryzyka zespołu Guillaina-Barrégo po szczepieniu przeciw HPV. Jednocześnie zaznaczyli, iż w tym przypadku pewność dowodów jest niższa niż w przypadku wielu innych analiz bezpieczeństwa.
Najnowsza analiza Uniwersytetu Minnesoty również nie znalazła wiarygodnych dowodów na zwiększenie tego ryzyka.
Dlaczego o tym piszemy? Bo bezpieczeństwo szczepień bada się właśnie w ten sposób. jeżeli pojawia się choćby niewielki sygnał wskazujący na możliwy problem, naukowcy sprawdzają go w kolejnych badaniach i na większych grupach osób.
„Stało się po szczepieniu” nie zawsze znaczy „stało się przez szczepienie”
To bardzo ważne, kiedy czytamy informacje o skutkach ubocznych szczepień. Wyobraź sobie, iż zaszczepiono milion nastolatków. W kolejnych tygodniach część z nich zachoruje, zemdleje, dostanie migreny albo po raz pierwszy usłyszy diagnozę jakiejś choroby. Niektóre z tych zdarzeń wystąpią po szczepieniu, ale wystąpiłyby również wtedy, gdyby dana osoba nie została zaszczepiona.
Samo następstwo w czasie nie wystarcza więc, żeby stwierdzić, iż szczepionka wywołała dany problem.
Dlatego naukowcy sprawdzają, czy określone choroby pojawiają się częściej u osób zaszczepionych niż u osób niezaszczepionych. Właśnie takie duże porównania pozwalają wychwycić rzeczywiste zagrożenia.
Czy po szczepieniu mogą wystąpić działania niepożądane?
Tak. Szczepienie przeciw HPV, podobnie jak inne szczepienia i leki, może powodować działania niepożądane.
Najczęściej są łagodne i gwałtownie mijają. Może pojawić się ból, zaczerwienienie albo obrzęk w miejscu wkłucia, ból głowy lub niewielka gorączka.
Polski Główny Inspektorat Sanitarny podaje, iż niepożądane odczyny po szczepieniu przeciw HPV występują rzadko, a najczęstsze mają łagodny charakter i zwykle ustępują w ciągu kilku dni. GIS podkreśla też, iż szczepionki przeciw HPV należą do najlepiej przebadanych szczepionek pod względem bezpieczeństwa.
U młodych osób może również dojść do omdlenia podczas lub po szczepieniu. Może być ono reakcją na samo wkłucie, stres albo widok igły. Dlatego po szczepieniu przez krótki czas pozostaje się pod obserwacją.
Dlaczego szczepimy przeciw HPV właśnie dzieci?
Bo szczepienie najlepiej działa wtedy, gdy organizm zetknie się ze szczepionką, zanim zetknie się z wirusem.
HPV jest bardzo powszechny. Przenosi się podczas bliskich kontaktów, w tym kontaktów seksualnych. Większość zakażeń znika samoistnie, ale część może utrzymywać się przez lata i prowadzić do rozwoju nowotworów.
Szczepienie przeciw HPV chroni nie tylko przed rakiem szyjki macicy. HPV może powodować także nowotwory m.in. odbytu, prącia, pochwy, sromu oraz części nowotworów głowy i szyi.
Dlatego szczepienia zaleca się zarówno dziewczynkom, jak i chłopcom.
Ministerstwo Zdrowia wskazuje, iż szczepienie jest najskuteczniejsze w młodszych grupach wiekowych, przed potencjalnym kontaktem z HPV.
Od września możesz zaszczepić dziecko także w szkole
Początek roku szkolnego to dobry moment, żeby zaszczepić swoje dziecko przeciw HPV.
W Polsce powszechny program bezpłatnych szczepień obejmuje dziewczęta i chłopców po ukończeniu 9. roku życia do ukończenia 14. roku życia.
W programie dostępne są dwie szczepionki: Cervarix i Gardasil 9. Szczepienie odbywa się w schemacie dwóch dawek podawanych w odstępie 6–12 miesięcy. jeżeli pierwsza dawka została podana przed ukończeniem 14 lat, drugą można otrzymać już po 14. urodzinach.
Starsze dzieci i nastolatki, do ukończenia 18. roku życia, również mogą zaszczepić się bezpłatnie. W ich przypadku bezpłatnie w ramach refundacji dostępny jest Cervarix.
Szczepienie można wykonać w przychodni POZ. Od września 2024 roku może być ono również organizowane w szkołach podstawowych. jeżeli szkoła bierze udział w programie, rodzic lub opiekun musi wyrazić pisemną zgodę na zaszczepienie dziecka.
Warto więc na początku roku szkolnego zapytać w szkole, czy planowane są szczepienia. jeżeli nie, dziecko można zapisać na szczepienie w przychodni POZ.
Jeśli masz wątpliwości, pytaj
Masz prawo pytać, czy szczepionka, którą ma otrzymać Twoje dziecko, jest bezpieczna.
W przypadku szczepień przeciw HPV nie musimy jednak opierać się na zapewnieniach producenta ani na jednym badaniu. Mamy dane zbierane od około 20 lat, duże badania obejmujące setki tysięcy i miliony osób, niezależne przeglądy Cochrane oraz najnowszą analizę 274 badań.
Ich wyniki są spójne: nie ma wiarygodnych dowodów, iż szczepienie przeciw HPV zwiększa ryzyko poważnych problemów zdrowotnych, które często przypisuje mu się w internecie.
Sean T. O’Leary, przewodniczący Committee on Infectious Diseases Amerykańskiej Akademii Pediatrii, podsumował najnowszą analizę słowami:
To szczepionka, której niezwykłe bezpieczeństwo potwierdzano w kolejnych badaniach.
A właśnie wyniki badań, a nie strach wywołany pojedynczym wpisem w mediach społecznościowych, powinny być punktem wyjścia do decyzji o zdrowiu dziecka.
Źródła
Vaccine Integrity Project, Center for Infectious Disease Research and Policy, University of Minnesota, 2026. „Safety and Effectiveness of Human Papillomavirus (HPV) Vaccine: A Systematic Review and Meta-analysis”. Analiza obejmująca wyniki 274 badań dotyczących bezpieczeństwa i skuteczności szczepień przeciw HPV.
Bergman H. i wsp., Cochrane Database of Systematic Reviews, 2025. „Human papillomavirus (HPV) vaccination for the prevention of cervical cancer and other HPV-related diseases: a network meta-analysis”. Przegląd randomizowanych badań klinicznych.
Henschke N. i wsp., Cochrane Database of Systematic Reviews, 2025. „Effects of human papillomavirus (HPV) vaccination programmes on community rates of HPV-related disease and harms from vaccination”. Analiza bezpieczeństwa szczepień w rzeczywistych programach szczepień, obejmująca m.in. POTS, CRPS, niepłodność, przedwczesną niewydolność jajników i zespół Guillaina-Barrégo.
Arnheim-Dahlström L. i wsp., BMJ, 2013. Badanie prawie miliona dziewcząt z Danii i Szwecji dotyczące chorób autoimmunologicznych, neurologicznych oraz zdarzeń zakrzepowo-zatorowych po szczepieniu przeciw HPV.
Ministerstwo Zdrowia. Aktualne informacje o Powszechnym Programie Szczepień przeciw HPV w Polsce, grupach wiekowych, dostępnych szczepionkach i schemacie szczepienia.
Główny Inspektorat Sanitarny. Informacje dotyczące bezpieczeństwa szczepienia przeciw HPV oraz zasad bezpłatnych szczepień dzieci i młodzieży.
