Recepta na twoim biurku leżała trzy dni, zanim ją wypełniłam. Dwadzieścia miligramów, dwa razy dziennie, i adnotacja lekarza: "pacjentka wymaga stałej opieki". To był dokument, ale dla mnie to był wyrok.
Mam na imię Halina, mam pięćdziesiąt trzy lata, mieszkam w Bydgoszczy przy ulicy Gdańskiej, w bloku z wielkiej płyty, gdzie winda działa raz na trzy dni. Moja młodsza siostra Ewa ma czterdzieści siedem lat. Mieszka ze mną i moim mężem Tadeuszem od czternastu lat — dokładnie od dnia, w którym pochowałyśmy mamę na cmentarzu przy Wiślanej.
Mama umierała długo, w szpitalu wojewódzkim, na oddziale onkologicznym, gdzie pachniało środkiem dezynfekującym i kapuśniakiem z stołówki. Ostatnie słowa, jakie do mnie powiedziała, ściskając moją dłoń tak mocno, iż zostały ślady paznokci, brzmiały: "Obiecaj mi, iż Ewa nie będzie sama." Obiecałam. Mój brat Marek obiecał. Nasza najstarsza siostra Danuta też obiecała, stojąc przy łóżku z chusteczką przyciśniętą do ust.
Ewa ma zespół Downa i cukrzycę, ale przez wiele lat radziła sobie całkiem dobrze — sama się ubierała, pomagała mi w kuchni siekać marchewkę na obiad, uwielbiała serial "Klan" i zawsze wiedziała, kto komu zdradził. Zabrałam ją do siebie, na trzecie piętro, do dwupokojowego mieszkania, gdzie od tamtej pory sypiała w moim dawnym gabinecie.
Przez dziesięć lat jakoś to szło. Pracowałam na cały etat w przychodni jako rejestratorka, wracałam o piętnastej, gotowałam, robiłam zastrzyki insuliny, wieczorami oglądałyśmy razem telewizję. Tadeusz nigdy nie powiedział złego słowa, chociaż widziałam, jak czasem wychodził na balkon zapalić, mimo iż rzucił palenie dziesięć lat wcześniej.
Potem zaczęło się sypać. Cukrzyca zaatakowała nogi, krążenie się pogorszyło, a po operacji na kolanie Ewa już nie wstała. Wózek inwalidzki nie mieścił się w naszej łazience — drzwi miały sześćdziesiąt centymetrów, a próg był za wysoki. Musiałam ją nosić na rękach do wanny, a ja sama mam już zwyrodnienie kręgosłupa lędźwiowego.
Sąsiadka z parteru, pani Krystyna, mówiła mi bez ogródek: "Halinka, oddaj ją do jakiegoś domu, będzie miała tam lepiej niż u ciebie." Mówiła to dobrotliwie, przy śmietniku, trzymając w rękach siatkę z zakupami z Biedronki. A ja czułam, jakby ktoś wbijał mi nóż między żebra. Bo to nie była tylko siostra. To była obietnica złożona umierającej matce, wyryta gdzieś głębiej niż logika.
Przez pół roku szukałam. Dzwoniłam do ośrodków w całym województwie kujawsko-pomorskim, jeździłam na oględziny, płakałam w samochodzie na parkingach przed placówkami, które śmierdziały moczem i rezygnacją. Marek pomagał finansowo, dokładał się do kosztów, bo miejsce w dobrym domu opieki kosztuje cztery tysiące dwieście złotych miesięcznie, a renta Ewy pokrywa ledwie połowę.
W końcu trafiłyśmy na Dom Pomocy Społecznej "Słoneczna Polana" pod Toruniem — nowoczesny budynek z podjazdami, z ogrodem, z fizjoterapeutą na miejscu. Dyrektorka, pani Beata, oprowadzała nas po pokojach, pokazała jadalnię, gdzie w piątki podają naleśniki z serem, ulubione danie Ewy. Zapytałam ją wtedy wprost, patrząc jej w oczy nad biurkiem zawalonym segregatorami: "Czy ona tu naprawdę będzie szczęśliwa, czy pani mi to tylko mówi, żebym podpisała umowę?" Pani Beata odłożyła długopis i powiedziała: "Niech pani przyjedzie za miesiąc i sama zobaczy."
Podpisałam papiery w listopadzie, w dniu, gdy pierwszy śnieg sypnął na parking przed placówką. Ewa zabrała ze sobą stary radiowyodbiornik po mamie, poduszkę w kwiatki i zdjęcie nas trzech — mamy, mnie i jej — z komunii mojej córki. Kiedy wyjeżdżałam, zapaliłam papierosa pierwszy raz od dwudziestu lat, siedząc w samochodzie na parkingu, i płakałam tak, iż nie widziałam drogi.
Wróciłam za miesiąc, tak jak mówiła pani Beata. Zastałam Ewę na korytarzu, śmiejącą się z inną mieszkanką, panią Genowefą, przy stoliku do gry w karty. Miała pomalowane paznokcie na różowo — sama sobie to zrobiła, jak się okazało, bo terapeutka zajęciowa uczyła je manicure w środy.
Dziś jest dwudziesty wrzesień, ciepło jak na tę porę roku, więc pojechałam do niej z lakierem do paznokci w kolorze koralowym, który kupiłam w Rossmannie za dziewiętnaście złotych. Usiadłyśmy na tarasie, tam gdzie stoi stara sosna i gdzie kot placówkowy, rudy Filemon, wygrzewa się na balustradzie. Zamówiłam nam dwie kawy z automatu, po dwa złote pięćdziesiąt sztuka, i poprawiłam jej koc na kolanach.
Malowałam jej paznokcie, palec po palcu, a ona opowiadała mi, iż pani Genowefa flirtuje z panem Zdzisławem z drugiego piętra i iż wszyscy w jadalni już to widzą, tylko oni sami nie. Śmiałyśmy się tak, iż pielęgniarka wystawiła głowę przez drzwi sprawdzić, co się dzieje.
W torbie miałam ze sobą teczkę — nie z papierami prawnymi, tylko zwykłą, plastikową, w której trzymam wszystkie rachunki za "Słoneczną Polanę". Otworzyłam ją na chwilę, żeby pokazać Ewie fakturę za wrzesień, bo zawsze chce wiedzieć, "ile kosztuje jej pokój", jakby to była jej sprawa, nie moja. Cztery tysiące dwieście złotych, podzielone: renta plus dopłata moja i Marka po tysiąc złotych każde. Podpisałam przelew na telefonie, tam, na tarasie, żeby nie zapomnieć, i schowałam teczkę z powrotem do torby.
Ewa dotknęła mojej ręki tym swoim gestem, którym zawsze to robi — palcami owija mój nadgarstek, jakby sprawdzała puls. "Wrócisz w środę?" — zapytała. Powiedziałam, iż tak, iż przywiozę jej te ciastka z Lidla, które lubi, te z galaretką pomarańczową.
Dopiłyśmy kawę. Filemon zeskoczył z balustrady i otarł się o koła jej wózka. Ewa nazwała go głupim kocurem i uśmiechnęła się do słońca, mrużąc oczy.
