To historyczny zwrot akcji, którego nikt nie przewidział. Instytucje finansowe w Europie, które przez lata forsowały płatności kartą i aplikacjami, teraz oficjalnie apelują: miejcie fizyczne pieniądze poza systemem bankowym. Powód jest mrożący krew w żyłach – narastająca fala cyberataków może w dowolnym momencie sparaliżować dostęp do Twoich oszczędności, czyniąc karty płatnicze bezużytecznymi kawałkami plastiku. Banki centralne w Europie podają już konkretne kwoty, jakie każde gospodarstwo domowe powinno mieć pod ręką, by przetrwać nagły paraliż systemu. Czy jesteś gotowy na scenariusz, w którym bankomaty przestają działać, a w sklepie usłyszysz: „płatność tylko gotówką”?
Fot. Shutterstock
Sytuacja jest dynamiczna i nie ma nic wspólnego z sianiem paniki. Jeszcze niedawno banki promowały świat bezgotówkowy jako najbezpieczniejszy, jednak dzisiejsza rzeczywistość zweryfikowała te założenia. Według danych Agencji Unii Europejskiej ds. Cyberbezpieczeństwa (ENISA), sektor finansowy znajduje się pod nieustannym ostrzałem – w samym tylko okresie od stycznia 2023 do czerwca 2024 roku odnotowano niemal 500 potężnych ataków na europejskie instytucje kredytowe. Statystyki dla Polski są jeszcze bardziej alarmujące: rodzime banki odpierają średnio ponad 1700 prób włamań tygodniowo.
Co to oznacza dla Ciebie? Gdy system nagle „zgaśnie”
Skuteczny atak hakerski na infrastrukturę bankową to dla przeciętnego obywatela paraliż codziennego życia. Choć Twoje pieniądze formalnie przez cały czas należą do Ciebie, w praktyce stają się nieosiągalne. Brak możliwości zrobienia przelewu, niedziałające aplikacje mobilne i „martwe” terminale w sklepach to realna wizja, której doświadczyli już mieszkańcy innych krajów.
- Blokada podstawowych potrzeb: Bez gotówki nie kupisz jedzenia, leków ani nie zatankujesz samochodu podczas awarii systemu.
- Doświadczenie Estonii: W 2022 roku atak DDoS sparaliżował tamtejszą bankowość na 48 godzin, pozostawiając rodziny bez środków do życia mimo pełnych kont.
- Wojna w cyberprzestrzeni: Eksperci wskazują, iż za 58% incydentów stoją grupy hakerskie powiązane z obcymi wywiadami, celujące w kraje wspierające Ukrainę.
Ile gotówki trzymać w domu? Eksperci podają kwoty
Banki centralne w Europie przestały owijać w bawełnę i wyznaczyły konkretne standardy bezpieczeństwa dla obywateli. Holenderski Bank Centralny oficjalnie rekomenduje, aby każde gospodarstwo domowe posiadało rezerwę w wysokości od 200 do 500 euro. Szwedzi idą krok dalej, sugerując minimum 170 euro na każdą osobę w rodzinie.
W polskich realiach eksperci finansowi są zgodni: 1000 złotych w gotówce to kwota, która powinna pozwolić przeciętnej osobie na przetrwanie tygodnia w warunkach kryzysowych. Nie chodzi o wycofywanie wszystkich oszczędności, ale o stworzenie „poduszki bezpieczeństwa”, która pokryje zakup chleba, mleka czy paliwa w czasie, gdy systemy bankowe będą przywracane do pracy.
Zasada małych nominałów – „setka” może być bezużyteczna
Rządowe Centrum Bezpieczeństwa (RCB) zwraca uwagę na detal, o którym wielu zapomina: struktura Twojej domowej rezerwy ma najważniejsze znaczenie. W sytuacji ogólnokrajowej awarii, sprzedawca w małym sklepie może nie mieć jak wydać reszty z banknotu o wysokim nominale.
Zaleca się przechowywanie gotówki głównie w dziesiątkach, dwudziestkach i pięćdziesiątkach. Takie nominały są najbardziej praktyczne i gwarantują, iż bez problemu zapłacisz za drobne zakupy. Dodatkowo ekonomiści sugerują dywersyfikację – trzymanie części rezerw w stabilnych walutach obcych, takich jak euro czy dolary, co może chronić przed gwałtownymi wahaniami kursu złotego w czasie kryzysu.
Polska na celowniku – ataki już trwają
Choć najgłośniejsze ostrzeżenia płyną z zachodu i północy Europy, polski system bankowy również nie jest oazą spokoju. Tylko w pierwszym kwartale 2025 roku doszło do kilku niepokojących incydentów, w tym wycieku danych operacyjnych klientów oraz ataków na firmy zajmujące się certyfikatami elektronicznymi i numerami PESEL.
Przedstawiciele sektora płatniczego przyznają wprost: trwa nieustanny wyścig zbrojeń pomiędzy bankami a cyberprzestępcami wykorzystującymi sztuczną inteligencję. Liczba ataków typu ransomware w branży finansowej wzrosła o ponad 60% w skali roku, a globalne straty z tytułu paraliżu systemów płatności mogą iść w biliony dolarów.
Jak chronić swoje pieniądze? Nie tylko gotówka
Zalecenie posiadania gotówki to element odpowiedzialnego zarządzania ryzykiem, a nie koniec ery cyfrowej. Banki przez cały czas pozostają jednym z najbezpieczniejszych miejsc dla Twoich oszczędności, o ile sam zadbasz o podstawy higieny cyfrowej.
- Dwuetapowe uwierzytelnianie: To absolutna konieczność – kod SMS lub potwierdzenie w aplikacji chroni konto choćby po wycieku hasła.
- Regularna zmiana haseł: Nie używaj tego samego klucza do banku i portali społecznościowych.
- Czujność na phishing: Nigdy nie loguj się do banku przez linki z podejrzanych maili lub SMS-ów – oszuści tylko czekają na Twój błąd.
- Sprawdź procedury awaryjne: Dowiedz się, jak Twój bank planuje komunikować się z klientami w razie całkowitej blokady standardowych serwisów.
Tysiąc złotych w szafce to mały koszt za spokój ducha. Warto podjąć ten krok dziś, zanim kolejna awaria systemu stanie się faktem. Czy chcesz, abym przygotował dla Ciebie instrukcję, jak bezpiecznie przechowywać gotówkę w domu, by nie stała się łatwym łupem dla złodzieja?
