Uwaga na zepsutą żywność w sklepach i supermarketach. W całej Europie, w tym w Polsce, doszło do serii cyberataków na elektroniczne systemy sterowania chłodniami i zamrażarkami. Hakerzy zdalnie podnoszą temperaturę w urządzeniach choćby do 50°C, co prowadzi do masowego psucia się mięsa, nabiału i mrożonek. Główny Inspektor Sanitarny (GIS) opublikował oficjalny komunikat, apelując o czujność zarówno do przedsiębiorców, jak i do konsumentów.
Celowany sabotaż w 11 krajach. Hakerzy „podgrzewają” żywność
Z ustaleń służb wynika, iż pierwsza fala cyberataków miała miejsce w połowie października we Francji i doprowadziła do zniszczenia żywności o wartości wielu milionów euro. Od początku listopada celowany sabotaż objął supermarkety, rzeźnie oraz zakłady dystrybucji mięsa w co najmniej 11 krajach europejskich – m.in. w Polsce, Niemczech, Belgii, Wielkiej Brytanii, Włoszech, Szwecji i Holandii.
Jak działają cyberprzestępcy? Napastnicy przejmują zdalną kontrolę nad cyfrowymi sterownikami urządzeń chłodniczych. Następnie zmieniają ich konfigurację – przełączają urządzenia w tryb odszraniania lub podnoszą temperaturę do 40°C–50°C. Powoduje to natychmiastowe przerwanie łańcucha chłodniczego i konieczność utylizacji żywności ze względów sanitarnych.
Ważne: Jak uspokaja GIS oraz Unijny Komisarz ds. rolnictwa Christophe Hansen, ogólne bezpieczeństwo żywnościowe Europy nie jest zagrożone, a ataki nie dotyczą domowych lodówek. Incydenty generują jednak ogromne straty finansowe i mogą prowadzić do czasowych braków wybranych towarów na półkach.
Apel do handlowców i przedsiębiorców: Nie ufajcie tylko automatyce!
Główny Inspektor Sanitarny ostrzega, iż cyberataki mogą obejmować nie tylko samo wyłączenie chłodzenia, ale też sfałszowanie odczytów na ekranach monitorujących. Urządzenie może wskazywać prawidłową temperaturę, podczas gdy w rzeczywistości żywność ulega rozkładowi.
Kluczowe zalecenia GIS dla branży spożywczej:
- Fizyczna kontrola i niezależne pomiary: Regularne, manualne sprawdzanie i dokumentowanie temperatury w lodówkach, chłodniach i zamrażarkach przy użyciu niezależnych, zewnętrznych termometrów.
- Weryfikacja wskazań: Porównywanie rzeczywistych pomiarów fizycznych z odczytami w systemach elektronicznych.
- Reakcja na awarie: Natychmiastowe wycofywanie ze sprzedaży produktów, w przypadku których doszło do niekontrolowanego wzrostu temperatury.
- Cyberbezpieczeństwo (rekomendacje CERT Polska):
- Zmiana domyślnych haseł dostępowych w sterownikach i modułach komunikacyjnych.
- Ograniczenie dostępu urządzeń do publicznego Internetu i wdrożenie bezpiecznych połączeń VPN.
- Skorzystanie z bezpłatnego wsparcia na portalach moje.cert.pl oraz wiedza.cert.pl.
Poradnik dla konsumentów: Jak nie kupić zepsutej żywności?
W związku z ryzykiem trafienia na towary z przerwanego łańcucha chłodniczego, GIS apeluje do klientów sklepów o zachowanie szczególnej ostrożności podczas codziennych zakupów.
Na co zwracać uwagę w sklepie?
- Oceniaj działanie lad i zamrażarek: Sprawdzaj, czy urządzenia chłodnicze w sklepie działają poprawnie (czy wydają prawidłowy dźwięk, czy nie są wyłączone lub nadmiernie oszronione).
- Sprawdzaj stan mrożonek: Zwracaj uwagę na oznaki ponownego zamrożenia – zbrylenie zawartości w jedną dużą bryłę, obecność dużej ilości lodu wewnątrz opakowania lub zniekształcenie pudełka.
- Weryfikuj świeżość produktów: Zwracaj uwagę na nietypowy wygląd, zapach, wycieki, zawilgocenie opakowań lub spęcznienie folii (np. przy wędlinach i nabiale).
- Zgłaszaj nieprawidłowości: jeżeli zauważysz niedziałającą chłodnię lub podejrzany produkt, natychmiast poinformuj o tym personel sklepu.
- Gdzie interweniować? W uzasadnionych przypadkach zagrożenia zdrowia konsumenci mogą zgłaszać interwencje bezpośrednio do Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Sanepidu).
Bezpieczeństwo żywności to wspólna sprawa
Eksperci podkreślają, iż przerwanie łańcucha chłodniczego to nie tylko straty dla handlu, ale przede wszystkim realne ryzyko groźnych zatruć pokarmowych. Szybka reakcja właścicieli sklepów, odpowiednie zabezpieczenie systemów IT oraz czujność kupujących to jedyny sposób na zapobieżenie zagrożeniom zdrowotnym na dużą skalę.
źródło: GIS
