Zepsute dzieci
To przez ciebie go zepsułaś! We wszystkim mu pobłażasz, dlatego wszedł ci na głowę! Lena, tak nie można! Całkiem rozpieściłaś tego chłopca! Tak samo jak i ja kiedyś ciebie! Nie ma co się oszukiwać, sama byłam świetna! Wy po prostu jesteście rozpuszczonymi dziećmi! I nie mów mi, iż już jesteś dorosła! przez cały czas zachowujesz się jak dziecko! Zupełnie nie potrafisz myśleć rozsądnie i podejmować adekwatnych decyzji! Barbara Konarska z trzaskiem zamknęła lodówkę i drgnęła, gdy z drzwi odpadł magnes z rodzinnym zdjęciem córki.
To zdjęcie zrobiono zeszłego lata w Trójmieście, dokąd z niewiadomych przyczyn nie została w tym razem zaproszona. Przez wiele lat jeździła z dzieciakami na wakacje. Pomagała zajmować się wnukami, odpoczywała, poznawała odpowiednich ludzi. Ale nie tym razem.
Argumenty, dla których odradzono jej podróż, wydały się Barbarze co najmniej dziwne.
Mamo, w tym roku mamy trudniejszą sytuację. Jedziemy z dziećmi sami, zabierzemy ci turnus później, a ty też sobie odpoczniesz. Przemyśl na razie, dokąd chciałabyś pojechać. Dobrze?
Ale jak to, Lena?! A co z dziećmi? Kto będzie je pilnować?
Mamo, Maciek już jest duży. Sam zaopiekuje się siostrą, jeżeli trzeba. A Jagódka będzie ze mną. Tym razem nie stać nas na hotel, w którym bywaliśmy dotąd. Trzeba z czegoś zrezygnować. Jagoda musi zobaczyć morze wiesz przecież, później przez pół roku nie ma z nią żadnych problemów zdrowotnych. jeżeli brakuje na hotel z animacjami, pojedziemy po prostu na dziko. Wynajmiemy mieszkanie albo domek i sami będziemy wszystkim się zajmować.
A dla mnie oczywiście miejsca nie będzie…
Barbara była bardzo niezadowolona z takiej perspektywy. Samotny wyjazd do sanatorium, w którym jedyną atrakcją są dyskoteki dla starszych pań?! A i towarzystwo tam już nie to! Co innego porządny hotel, gdzie spotykała się głównie z adekwatnymi ludźmi i obcokrajowcami. Przy jej wykształceniu i znajomości dwóch języków można by wybierać do woli. Ale nie tym razem…
Mamusia, przecież rozumiesz! Wakacje to nie tylko nocleg, to dojazd, wyżywienie, mnóstwo innych kosztów.
Jakbyście przeze mnie bankrutowali! Barbara potrząsnęła się, już porządnie podenerwowana.
Na miłość boską, mamo! Dlaczego muszę ci wszystko tłumaczyć? Po prostu nie mamy pieniędzy, by wszyscy razem mogli wyjechać. Chętnie bym zabrała cię z nami, ale nie mamy takiej możliwości! Twój remont w mieszkaniu, moje zdrowotne perypetie w zeszłym roku, korepetycje dla Maćka wszystko kosztuje. Co mam zrobić? Odwołać dzieciom wyjazd nad morze? Sama jestem wykończona, przecież wiesz, jak żyłam przez cały rok!
Tak. Widziałam. Widziałam, iż dzieci cię nie obchodzą! Nie masz dla nich czasu! Wszystko na mojej głowie, na głowie Heleny, twojej teściowej. Odebrać Jagodę z przedszkola, Maćka ze szkoły, nakarmić, napoić, zawieźć na zajęcia dodatkowe…
Mamo, przesadzasz! Maciek sam jeździ na treningi, ty prowadzisz tylko Jagodę na tańce i też nie codziennie. A choćby moglibyśmy poczekać z tymi zajęciami, bo w przedszkolu jest przecież grupa taneczna, ale ty się uparłaś. Stwierdziłaś, iż dziecko musi się rozwijać.
Teraz to ja jestem winna?! głos Barbary nabrzmiał do granic wytrzymałości, aż chwyciła się za serce. Co za niewdzięczność! Staram się, walczę, a wam ciągle źle!
Mamo, proszę… Lena opadła czołem na chłodną szybę i czuła jak jej ciemnieje w oczach. Naprawdę doceniam, co robisz. Ale nie wypominaj mi tego za każdym razem. Proszę!
Barbara nie chciała już słuchać. Odeszła dumnie, rzucając na środek salonu siatkę z nowym strojem kąpielowym, śmiertelnie obrażona.
Obrażać się potrafiła doskonale. Wystarczyło, iż nie odbierała telefonu, nie reagowała na przeprosiny, i potem, kiedy już raczyła odebrać od córki, wzdychała ciężko i pytała słabym głosem:
Lenka, a jeżeli serce przestaje bić, zamiera, a potem kryje coraz słabiej, to co to znaczy?
No i Lena rzucała wszystko, pędziła za miasto, na działkę mamy, gdzie Barbara uciekała dla spokoju ducha. Wracała z tych wypraw kompletnie wyczerpana, rzucała klucze na stolik w przedpokoju i padała na łóżko w ubraniu, cicho płacząc. Nie mogła zrozumieć, dlaczego własna matka tak ją traktuje.
Maciek wchodził do pokoju, przykrywał Lenę kocem i dotykał jej ramienia:
Mamo, nie jedź tam już więcej. Babcia się uspokoi i sama wróci.
Och, Maciek… Chciałabym być tego taka pewna…
Lena wiedziała, co mówi: odkąd pamięta, mama była właśnie taka. Czuła, wykształcona, znająca języki, oczytana, wrażliwa na muzykę. Ale też śmiertelnie obrażalska. Umiała zbesztać córkę zarówno po polsku, jak i po francusku czy angielsku, a dla małej Leny nie było gorszej kary niż chłodne: Lenko, idź do siebie i pomyśl nad swoim zachowaniem.
Słowo Lenka w ustach matki znaczyło już jedno nie jest zadowolona. Pozytywne nastroje należały do rzadkości, a Barbara należała do tych, dla których szklanka była zawsze do połowy pusta. Jej ulubionym słowem było nieudane, dotyczyło ono pracy, znajomych, męża, sąsiadów wszystkich.
Do pewnego czasu formułka ta nie dotyczyła Lenki córka była ucieleśnieniem wdzięku i mądrości, dziecko, które jeszcze w wieku trzech lat składało litery i zachwycało każdego. W wieku czterech lat pochylała się wdzięcznie nad klawiaturą pianina, które dostała od mamy, i mówiła: Słyszę muzykę.
Było czym się chwalić. Do pewnego momentu córka tylko cieszyła matkę pilnie uczęszczała na zajęcia, była posłuszna, wpatrzona w mamę jak w obrazek.
Pierwsze wątpliwości przyszły w szóstej klasie, kiedy Lena nieoczekiwanie dostała dwóję z dyktanda. Barbara nie mogła tego zrozumieć nie dała córce się choćby wytłumaczyć.
Lenko, zawiodłaś mnie! Jak mogłaś?! To nie do pomyślenia! Idź do siebie!
Lena oddaliła się posłusznie, choćby nie wyjaśniając, dlaczego. Problem rozwiązała babcia, która przypadkiem znalazła dziewczynkę płaczącą nad umywalką, próbującą sprać plamy ze spódnicy.
Lena, córeczko, co się stało?
Tylko babci wyznała, iż źle się czuła na lekcji, nie rozumiała, co się z nią dzieje nikt nie rozmawiał z nią o tych sprawach. Matka uznała, iż takie informacje są niepotrzebne, a Lena nie pomyślała, by pytać nie wiedziała, iż można i należy. Przyjaciółek miała niewiele, a te wybrane przez Barbarę dziewczynki o takich rzeczach nie rozmawiały. Wychowanie…
Długa rozmowa Barbary z teściową, babcią Leny, skończyła się tylko migreną i chłodnym stwierdzeniem:
Takie rzeczy dziewczynka omawia z matką. Musisz wiedzieć na przyszłość.
Ale ja nie wiedziałam…
To następnym razem pomyśl, masz głowę do tego!
Lena nie rozumiała, o co jej matce chodzi. Po raz pierwszy w jej misternie budowanym postrzeganiu świata pojawiła się rysa zrozumiała, iż jej mama wcale nie jest święta i hasło, iż matka zawsze stawia dziecko na pierwszym miejscu nie zawsze musi być prawdziwe.
Kolejne rozczarowania zaczęły się pojawiać jedno po drugim i Barbara już nie kryła niezadowolenia z córki. Coraz częściej Lena widziała matkę ze zwiniętym wąskim jedwabnym szalikiem na głowie na migrenę. Wiedziała, iż ten widok zwiastuje awanturę.
Do prawdziwej kłótni jednak nigdy nie dochodziło. Barbara teatralnie siadała w fotelu, przykładała palce do skroni, a chłód w jej głosie studził każdą próbę sprzeciwu:
Lena! Niszczyć mnie…
Tłumaczyć się nie trzeba było domyśl się sama, czym zawiniłaś. Powodem mogło być wszystko choćby chęć kontynuowania rodzinnej tradycji lekarskiej, gdy matka uważała to za zbędne:
Nie rozumiesz! Z twoim ojcem przeżyłam tyle lat, a widywałam go rzadko. Chirurg to nie zawód dla kobiety! Zostaw to!
Ale babcia mówiła, iż ratowanie ludzi to szlachetność, a tata, tak jak ja, już w szkole chciał być chirurgiem…
Co tam mówiła babcia! Liczy się efekt! Jestem wdową, a ty dziecko bez ojca. Twój tata zmarł przez tę pracę! Myśl, Lenko, nie tylko o swoich ambicjach!
Te dyskusje ciągnęły się do matury. Lena w końcu dostała się na medycynę. Ostracyzm matki trwał pół roku, ograniczone rozmowy przy kawie do tak i nie.
Następna próba dla ich relacji wybór męża. Zięcia Barbara nie zaakceptowała:
Jak można?! Przecież on nie zna się na literaturze, nie słyszał o Verdim!
Ale Marek to dobry człowiek, mamo Lena próbowała się nie spierać.
Sama miłość nie wystarczy! Zobaczysz, o czym mówię, ale wtedy już będzie za późno!
Na ślubie córki Barbara teatralnie wycierała łzy koronkową chusteczką i wszystkim powtarzała:
Oczywiście, młodzi mają ciężko. Ale od tego jestem matką będę przy nich!
Na szczęście, właśnie wtedy Barbara poznała swojego drugiego męża odległego kuzyna Marka, pułkownika w stanie spoczynku, pana Stanisława. Zachwycił ją manierami i doskonałą francuszczyzną.
Skąd taki cudowny akcent? flirtowała Barbara, zupełnie zapominając o chusteczce.
Moja matka była córką dyplomaty i przez lata mieszkała we Francji.
Wspaniale!
Stanisław recytował poezję po francusku, cenił porządek i prowadził dużą, zadbaną działkę pod Warszawą, gdzie Barbara odnalazła wiele zajęć dla siebie, na jakiś czas zostawiając córkę w spokoju.
W drugim małżeństwie Barbara była naprawdę szczęśliwa. Stanisław ją uwielbiał rozkwitła i choćby wydawała się łagodniejsza. Narodziny wnuków przyjęła z radością.
Lenka! Jakie piękne dzieci! Maciek taki mądry, cały dziadek! A Jagódka cudowna! Ma mój nos i oczy! Wyrośnie na piękność!
Lena nie zaprzeczała zmiana matki przyniosła jej ulgę i naprawdę cieszyła się jej szczęściem.
Wbrew przewidywaniom Barbary, związek Leny i Marka okazał się trwały. Marek umiał dogadać się z teściową, a gdy kupili mieszkanie na kredyt, Barbara protestowała.
Przecież Lena nie poradzi sobie i z dziećmi, i z domem. Sam nie dasz rady!
Ale u mnie w pracy idzie dobrze. Lena chce wrócić do szpitala, a moja mama zadeklarowała pomoc z wnukami.
Dzieci mają dwie babcie! Barbara podniosła dumnie podbródek, rzucając zięciowi pogardliwe spojrzenie. Ja zajmę się wnukami!
Marzenie Leny o powrocie na salę operacyjną się spełniło, dzieci rosły, przenieśli się do nowego domu. Wydawało się, iż wszystko się układa, aż choroba zabrała Stanisława, mimo wysiłków Leny i znanych lekarzy, zostawiając Barbarę w żałobie.
Stasiu! Jak mogłeś… Barbara była niepocieszona. Wreszcie poczułam się kobietą! Musiałeś mi to odebrać tak szybko?
Kogo obwiniała za swoją wdowę, nie wiadomo.
Teraz dwa pęki białych goździków Barbara zanosiła na groby tych, którzy ułatwiali jej życie, a wobec żywych stała się trudna do wytrzymania.
Lena starała się wynagrodzić matce samotność urlopy, weekendy, święta, Barbara była przy nich stale.
I co z tego? Tak powinno być! Jestem częścią rodziny! oświadczyła koleżankom.
Ale może Lena chce czasami pobyć sama z dziećmi? Bez twojej kontroli.
Głupstwa! Nigdy nie kontrolowałam własnego dziecka! oburzała się Barbara. Przecież pomagam! Jak Lena radziłaby sobie bez mojej obecności?
Problemy zaczęły się, gdy Maciek podrósł. Babci dotychczasowe uwagi zaczęły go irytować.
Maciek! Znowu?! Prosiłam, nie włączaj tak głośno tej strasznej muzyki! Jak możesz czegoś takiego słuchać?! Barbara wchodziła bez pukania do pokoju wnuka.
Znów w ruch szedł szaliczek, ale na Maćka te sztuczki już nie działały.
Jagoda! Chodź, będziemy śpiewać i tańczyć!
Gdy Barbara widziała dzieci tańczące do piosenek zespołu Dżem, była przerażona.
Maciek, z tobą jeszcze wytrzymam, ale Jagoda?! Nie, to niemożliwe! Dzwonię do mamy!
Lepiej do taty, babciu! Mama ma wyłączony telefon na dyżurach. Przecież wiesz!
Marek, słuchając wywodów teściowej, zawsze zachowywał spokój, a potem w domu śpiewał razem z synem. Lena dostrzegła, iż muzyczne zdolności Maćka wymagają wsparcia i postanowiła kupić mu gitarę.
Lena, choćby o tym nie myśl! To po to ma mnie przestać odwiedzać?
Mamo, co ty mówisz?
Nie wytrzymam tego! Chłopak powinien się uczyć, a nie zajmować bzdurami!
Ale Maciek świetnie się uczy i dobrze o tym wiesz! A co złego w graniu na gitarze? Sama uznawałaś, iż dzieci powinny rozwijać się wszechstronnie!
Miałam na myśli coś zupełnie innego i ty dobrze o tym wiesz! Och, Lena! Znowu…
Te rozmowy ciągnęły się, Marek wspierał żonę, a Barbara znów obraziła się, nie odbierała telefonów i nie otworzyła drzwi, gdy Lena, zatroskana, przyjechała sprawdzić, czy wszystko w porządku. Klucze już wcześniej jej odebrała, twierdząc, iż zgubiła własne.
Tym razem jednak Lena po prostu się poddała.
Nie chce utrzymywać kontaktu? Nie musi! mruknęła, zmywając w kuchni naczynia w wolny dzień. Niefortunnie upuściła ukochany kubek, który dostała od Maćka na urodziny. Na podłodze leżały kolorowe kawałki.
Właśnie te odłamki były ostatnią kroplą w wieloletnim konflikcie. Lena przez cały czas kochała matkę, ale zrozumiała, iż ta miłość musi się zmienić, aby przestała ranić.
Maciek! zawołała.
Chłopiec zbiegł po schodach, zaintrygowany matka rzadko podnosiła głos.
Już jestem!
Wybrałeś już gitarę?
Mam! Naprawdę mogę?
Musisz! Tak się mówi, prawda?
Tak! A co powie babcia?
Że jesteśmy rozpuszczeni Nie myśl teraz o tym! Zbieraj się, jedziemy!
Dokąd?
Do sklepu, oczywiście! Tam, gdzie są gitary.
Już, tylko powiem Jagodzie, niech też wybierze!
Patrząc na syna, Lena czuła dumę który nastolatek zabrałby młodszą siostrę po radę przy wyborze instrumentu?
Gitara została kupiona. niedługo pokój Maćka zamienił się w mini-studio chłopcy z zespołu próbowali nagrywać kawałki na sprzęcie, który dołożył Marek z innymi rodzicami. I kiedy nagrany przez nich filmik, na którym Jagoda śpiewała z bratem, zebrał tysiące odsłon na TikToku, stało się jasne, iż było warto.
Lena cieszyła się cicho chłopcy byli zajęci, a syn wyzbył się zadziorności. Wieczorami, po długich dyżurach pełnych ludzkiego cierpienia i nadziei, tuliła dzieci i słuchała ich opowieści, pomysłów i marzeń i wiedziała, iż postępuje słusznie.
A Barbara czekała. Codziennie sprzątała, gotowała coś smacznego i czekała, aż córka przyjdzie przepraszać, jak zwykle.
Ale mijał tydzień, drugi a Lena nie przychodziła.
Początkowo Barbara była zdziwiona, potem wściekła obiecała sobie, iż tym razem Lena łatwo się nie wywinie ale w końcu zaczęła rozważać. Chyba po raz pierwszy ktoś się jej postawił i wyraźnie pokazał, iż nie wszystko w życiu dzieje się według jej woli. Innego człowieka wyrzuciłaby z otoczenia bez wahania, ale z Leną to było niemożliwe.
Mijał miesiąc, potem drugi…
W którymś momencie zrozumiała, iż już nikt nie przyjdzie. Tym razem nie doczeka się przeprosin.
To był cios przecież poświęciła całe życie dla Leny i wnuków. Nie mogła pojąć, jak przez głupstwo, wzburzone słowo, mogła zniszczyć rodzinne relacje.
Zmęczona, pakowała walizkę i uciekła na działkę, licząc na spokój bezskutecznie. Chodziła po domu i ogrodzie, rozpaczając, ale nie umiała przyznać przed sobą, iż wina leży także po jej stronie.
Lato zamieniła się w jesienne deszcze. Barbara zrozumiała, iż nie ma już po co czekać.
Tamtego dnia siedziała w kuchni, trzymając kubek z ulubioną herbatą i obserwując dzieci sąsiadów bawiące się w kolorowych kaloszach i płaszczach przeciwdeszczowych. Kiedyś chciała mieć ogrodzenie, ale Stanisław uznał, iż ozdobna krata przyjaźniejsza. Pozostało jej tylko grzecznie kłaniać się sąsiadom i być mimowolnym świadkiem ich rodzinnego szczęścia.
Sąsiedzi, wykładowcy z politechniki, mieli pięcioro wnuków mądrych i kulturalnych. Barbara, patrząc na najmłodszego, skaczącego po kałużach, poczuła, iż wystarczy już czekać. Można grzać dłonie o herbatę, pielęgnować urażoną dumę aż przyjdzie pora na własne goździki. Tylko komu to potrzebne?
Odstawiła filiżankę i już po chwili wyprowadzała auto z posesji.
W niedzielę drogi były niemal puste dotarła do zamkniętego osiedla, gdzie mieszkała rodzina Leny.
Skręcając w znajomą uliczkę, zrozumiała, iż boi się jak nigdy. Po raz pierwszy to ona musiała zrobić pierwszy krok do pojednania. To było bardzo dziwne długo siedziała zaparkowana pod bramą, obmyślając, co powiedzieć.
Wszystko jednak przepadło, kiedy przekroczyła furtkę. Drzwi były uchylone, a z piętra dobiegał jazgot perkusji i gitar, Leny śpiewającej w kuchni i machającej drewnianą łopatką w rytm piosenki o jakiejś laleczce i czarodzieju.
Ekstra! Mamo, może razem nagramy jeszcze jeden filmik? zawołała Jagoda, przerywając rozstawianie szklanek.
Lena odłożyła łopatkę, nalała soku, wskazała:
Proszę bardzo! Dwa zaniesiesz ty, dwa ja. Marsz! Chłopcy na pewno zaraz będą chcieli pić.
Lena zamarła w progu schodów, bo dostrzegła Barbarę.
Czas jakby się zatrzymał, czekając, co te dwie kobiety sobie powiedzą.
Jagoda ustała w progu i już otwierała usta, ale matka ją uprzedziła.
Mamo! Popilnujesz, proszę, mięsa? Zaraz jemy obiad. Chłopcy kończą próbę i siadamy do stołu. Jesteś głodna?
Barbara skinęła głową, rozebrała kurtkę.
Tak.
To świetnie! Lena puściła oczko córce. Jagódko, odblokuj się! Czy już zapomniałaś, jak babcia wygląda?
Jagoda uśmiechnęła się:
Pamiętam! Babciu, zrezygnowałam z tańców. Mamo zapisała mnie do szkoły muzycznej. Będę uczyła się śpiewać! Maciek mówi, iż mam talent!
Barbarze zaszkliły się oczy, ale gwałtownie przejęła szklanki z sokiem.
To ja rozniosę! Muszę zobaczyć tę gitarę Maćka. Ładna?
Bardzo! Czerwona, ja ją wybrałam! Pokażę ci!
Jagoda pobiegła na górę, Lena skinęła głową:
No, co stoisz? Idź, mamo. Najtrudniejszy krok już za tobą…
Barbara kiwa głową, wchodzi na piętro. Maciek spogląda na nią poważnie i pokazuje gitarę.
Coś się zmieni.
Nie wszystko, rzecz jasna nikt nie zmieni całej siebie w jeden dzień.
Jeszcze nieraz będą różnice, konflikty i niedopowiedzenia. Lena nie raz wzdychnie, słuchając, jak mama usiłuje jej przekazać własne racje. A Barbara wciąż będzie się zastanawiać, gdzie przegapiła córkę.
Ale jedno w tej rodzinie stanie się pewne jeżeli chcesz, by cię słyszano, naucz się słuchać sam. Wtedy wszystko ułoży się na nowo i bliscy zostaną przy tobie. Czy to nie najważniejsze?
