Sygnały odliczam po dziś dzień, jeden, dwa, trzy — do poczty głosowej. Tamten szósty wieczór w szpitalu na Bielanach zapisał się we mnie dokładniej niż numer PESEL: „Mamo, widziałam nieodebrane, co się dzieje?". Głos wesoły, jakby dzwoniła zapytać o przepis na sernik. W tle brzęk kieliszków i jakaś piosenka włoska, wesele albo urodziny — nie wiem, nie pytałam.
Nazywam się Grażyna Wiśniak, mam sześćdziesiąt cztery lata i przez trzydzieści dwa lata pracowałam jako kasjerka w aptece przy placu Grunwaldzkim we Wrocławiu. Mąż, Zenon, jeździł ciężarówką po Niemczech i Beneluksie, więc syna, Kubę, wychowywałam praktycznie sama. Sprzątałam po nocnej zmianie i szłam prosto na wywiadówki. Szyłam mu przebranie krasnala na przedstawienie z zielonej firanki, bo w sklepie kostium kosztował sto dwadzieścia złotych, a wtedy to było pół mojej pensji.
Zenon umarł siedem lat temu — zawał serca w kabinie, na parkingu pod Lipskiem. Kuba miał wtedy dwadzieścia dziewięć lat, kawalerkę na Krzykach i dziewczynę, Anitę, która pracowała w banku. Na pogrzebie trzymał mnie za ramię, powiedział przy grobie: „Mamo, teraz ja się tobą zajmę". I zajmował się. Przez jakiś czas.
Zaczęło się niewinnie. Telefony z pół godziny skróciły się do trzech minut. „Mamo, jestem na spotkaniu, oddzwonię". Nie oddzwaniał. Potem Anita zaszła w ciążę, pobrali się cicho w urzędzie, a Kuba dostał awans w firmie budowlanej i przenieśli się na Krzyki, do apartamentowca z windą i concierge'em przy wejściu. Zaczęły się zdania, których wcześniej nie znałam z jego ust. „Mamo, nie przyjeżdżaj bez uprzedzenia, Anita potrzebuje ciszy po pracy". „Mamo, nie dzwoń po dwudziestej, mały już śpi". „Nie musisz przywozić obiadu, mamy cateringu na cały tydzień".
Przywiozłam kiedyś szarlotkę na urodziny wnuka. Rocznica pierwszych urodzin, ważna data. Anita otworzyła drzwi, odebrała blachę, ale nie zaprosiła do środka. „Wiesz, mamy gości od Anity, byłoby dziwnie". Stałam na klatce z pustymi rękami, słyszałam zapach czegoś z rusztu, cudzego, obcego — nie moich kotletów. Wróciłam do domu na Popowicach, zjadłam kanapkę z twarożkiem, popiłam herbatą. Powiedziałam sobie, iż tak to teraz jest z dorosłymi dziećmi.
Ale potem był Sylwester. Pierwszy, na który Kuba nie przyjechał. Zadzwonił drugiego stycznia, iż byli u rodziców Anity w Karpaczu, iż zapomniał uprzedzić. Siedziałam przy stole nakrytym na dwie osoby, bo tak mnie mama nauczyła — jedno miejsce dla mnie, drugie dla niespodziewanego gościa. Barszcz wystygł. Krokiety zostały nietknięte na półmisku. Zjadłam sama, potem wyrzuciłam resztę do kosza pod zlewem, żeby nie patrzeć na to rano.
Od tamtej nocy zaczęłam robić coś, czego się wstydzę. Wymyślałam pretekst za pretekstem, żeby zadzwonić. „Kuba, znalazłam twoje zdjęcia z komunii, przyjedź po nie". „Kuba, sąsiadka oddaje wózek, może się przyda dla małego". Każdy telefon był tym samym pytaniem, ukrytym pod inną formą: czy jeszcze jestem ci potrzebna. Odpowiedzi robiły się krótsze. Czasem nie odbierał wcale, czasem oddzwaniał po trzech dniach: „Mamo, sorry, korpo mnie zjada".
Zawał dopadł mnie na przystanku przy placu Grunwaldzkim, w środę, kwadrans po ósmej rano, z siatką z Lidla w ręce. Pamiętam, iż wypadły mi jabłka i toczyły się po chodniku w stronę jezdni. Ktoś krzyczał nade mną, żebym nie zamykała oczu. Karetka jechała dziewięć minut, tak potem powiedziała pielęgniarka, sprawdzając w dokumentacji.
Tydzień na kardiologii przy ulicy Borowskiej. Stent, kroplówki, plan rehabilitacji rozpisany na kartce. Na sali leżały jeszcze dwie kobiety. Do jednej codziennie przychodził wnuk z tornistrem, prosto po lekcjach. Do drugiej — mąż z termosem rosołu owiniętym w ręcznik. Do mnie nie przyszedł nikt. Siedem dni. Ani razu.
Szóstego dnia zapytała mnie sąsiadka z łóżka pod oknem, czy rodzina daleko mieszka. Powiedziałam, iż syn ma dużo obowiązków w pracy. Odwróciła twarz do okna i nic więcej nie dodała, ale ten ruch powiedział mi więcej niż słowa.
Wieczorem tego samego dnia zadzwonił Kuba. Nie na numer szpitala, tylko na mój prywatny telefon, leżący na szafce przy łóżku. Odebrałam ręką, która drżała bardziej niż powinna.
— Mamo, widziałam nieodebrane, co się dzieje?
— Byłam w szpitalu, Kuba. Zawał.
Cisza. W tle brzęk kieliszków, śmiech Anity, ktoś nastawiał głośniej muzykę.
— No ale… teraz już dobrze? — powiedział w końcu, jakby pytał o pogodę.
— Leżę tu tydzień. Nikt nie przyjechał.
— Mamo, no wiesz, mieliśmy urodziny teściowej, nie mogłem przecież…
Odłożyłam telefon, zanim dokończył zdanie. Rano wypisałam się na własne żądanie o dobę wcześniej, niż zalecał kardiolog. Pielęgniarka spytała o numer do bliskiej osoby — podałam znowu Kubę, z przyzwyczajenia. Spojrzała w kartę i powiedziała cicho: „ten numer już mamy, dzwoniliśmy siedem razy, nikt nie odebrał". Nie zapytałam, kiedy dokładnie dzwonili. Nie chciałam znać godzin.
Do domu jechałam taksówką, sto dwadzieścia złotych z Borowskiej na Popowice, i przez całą drogę patrzyłam na szare bloki za oknem, na suszące się na balkonach pierzyny, na sklep warzywny, w którym kupowałam jabłka od dwudziestu lat. Wysiadłam, zapłaciłam, weszłam po schodach — winda znowu nie działała.
Tydzień później poszłam do notariusza przy ulicy Świdnickiej. Miałam ze sobą teczkę z papierami mieszkania — sześćdziesiąt dwa metry, moje własnościowe M, kupione z Zenonem w osiemdziesiątym dziewiątym roku, przepisane na mnie po jego śmierci. W testamencie, który sporządziłam osiem lat wcześniej, cały majątek zapisałam Kubie. Notariusz, pani Halszka, spytała, czy chcę coś zmienić.
Powiedziałam, iż tak. Że zapisuję mieszkanie fundacji hospicyjnej przy ulicy Kiełczowskiej, tej samej, która przez dziesięć lat opiekowała się moją sąsiadką, panią Zofią, kiedy ta umierała samotnie, bo jej syn wyjechał do Anglii i nie odbierał telefonu. Podpisałam dokument spokojnym charakterem pisma, bez drżenia ręki, którym drżałam jeszcze tydzień wcześniej przy telefonie.
Kuba dowiedział się trzy miesiące później, kiedy zadzwonił z okazji moich urodzin — spóźniony o cztery dni, ale zadzwonił — i zapytał mimochodem, czy planuję kiedyś przepisać na niego mieszkanie, „bo z Anitą myślimy o rozbudowie". Powiedziałam mu wprost, bez podnoszenia głosu, iż testament już jest zmieniony, iż mieszkanie idzie do hospicjum, i iż numer, pod który dzwonił szpital siedem razy bez odpowiedzi, zapisał się gdzieś głębiej niż w jego pamięci.
W słuchawce zapadła cisza dłuższa niż ta sprzed pół roku. Tym razem to ja się rozłączyłam pierwsza.
